14ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας – Νύχτες Πρεμιέρας (1) 17-28 Σεπτεμβρίου 2008

Οι μέρες μικραίνουν, οι νύχτες μεγαλώνουν (χαράς ευαγγέλια για τα πλάσματα της νύχτας), ένα πραγματικό φθινόπωρο έχει κατέβει στην πόλη και το φεστιβάλ “Νύχτες Πρεμιέρας” είναι πραγματικά the place to be… Και παρόλο που έχει πια εξελιχθεί σε ένα είδος hype, με τις ευχάριστες και δυσάρεστες συνέπειες που αυτό συνεπάγεται, είναι σαφώς θετικό το γεγονός ότι ταινίες οι οποίες σε κανονική διανομή θα μάζευαν στις αίθουσες τους τρεις …χωρίς τον κούκο, εδώ ξεπουλούν τα εισιτήρια, κάποιες φορές και μέρες πριν… Ευτυχώς, το νέο σύστημα με τις αριθμημένες θέσεις έχει πλέον βάλει μια τάξη στο παλιό, γραφικό μεν, εκνευριστικό δε μπάχαλο…

Ακολουθεί ένα μικρό σχόλιο για ό,τι είδαν τα μάτια μου αυτές τις 12 ημέρες (με τη βοήθεια δύο συνοδοιπόρων!)… Ας χαμηλώσουν λοιπόν τα φώτα… Σσσσσσς… Άντε τελείωνε κοπέλα μου, κάτσε κάτω…

- “Everybody dies but me” (“Θα πεθάνετε όλοι εκτός από μένα”) – Valeriya Gaia Germanika
Θα πεθάνετε όλοι εκτός από μένα! Αχ αυτά τα νιάτα… Τρεις φίλες μαθήτριες μεγαλώνουν στα προάστια της Μόσχας, οι ορμόνες αρχίζουν να τρελαίνονται και παίρνουν το χαλινάρι… Η …ρώσικη ντίσκο (άσχετο με την ταινία, αλλά ωραίο βιβλίο παρεμπιπτόντως!) που θα διοργανωθεί στο σχολείο τους το προσεχές Σάββατο μοιάζει μια προκλητική εμπειρία και διέξοδος, αλλά και δοκιμασία για την εύθραυστη εφηβική φιλία τους… Η Valeriya Gaia Germanika (να υποθέσω ψευδώνυμο με παραπομπή στον Γάιο Γερμανικό, γνωστό και ως …Καλιγούλα;) παίρνει την κάμερα στο χέρι, αφήνει στην ηχητική μπάντα μόνο φυσικούς ήχους, και φιλμογραφεί την ιστορία των κοριτσιών, με ένα προφανές όμως άγχος να στριμώξει στην ταινία της όλα τα νεανικά κλισέ… Ποτά, ναρκωτικά, σεξ, βία… Καταραμένε …Γκορμπατσόφ, είδες σε τι σημείο “διέφθειρε” τη ρωσική νεολαία ο καπιταλισμός; Πού οι παλιές …”καλές” ημέρες του κόμματος! Μάλλον έχουμε να περιμένουμε πολλές ανάλογες ταινίες τα επόμενα χρόνια, τώρα που το …ξανθόν γένος δείχνει να έχει ξυπνήσει για τα καλά…

- “Dansen” (“Χορευτές”) – Pernille Fischer Christensen
Ένας τύπος σκοτώνει τον πατέρα του και κοιμάται με τη μάνα του… Γνωστό το “αστείο” το οποίο …συνοψίζει την ιστορία του Οιδίποδα και υπογραμμίζει το γεγονός ότι η υπόθεση από μόνη της δεν καθορίζει την ποιότητα του αποτελέσματος. Εδώ τι έχουμε; Ελκυστική δασκάλα χορού ερωτεύεται τον ηλεκτρολόγο που έρχεται να της αλλάξει τον πίνακα και τα …φώτα στη σχολή της. Η υπόθεση θα μπορούσε να αφορά από τσόντα του Γκουσγκούνη έως …υπαρξιακό δράμα! Στη συνέχεια βέβαια τα πράγματα περιπλέκονται, και το απαγορευμένο, η κινητήρια δηλαδή δύναμη του ερωτικού συναισθήματος είναι το γεγονός ότι ο ηλεκτρολόγος αποδεικνύεται και πρώην …βιαστής! Μέγα θέμα η …λάθος αγάπη, που τραγούδαγε κάποτε και η Λένα… Μπορεί να μην αποφεύγει τις κοινοτυπίες (ξέρετε τώρα, άρπες την ώρα του σεξ, ευτυχισμένες σκηνές στη εξοχή, τρέχουμε χέρι-χέρι κ.λπ.), αλλά η πολύ ταλαντούχα σκηνοθέτρια (ή σκηνοθέτιδα, πάντως όχι σκηνοθέτης(!), είναι η ώρα του …φεμινισμού στη γλώσσα!) Pernille Fischer Christensen στήνει μια ανθρώπινη ταινία με δύο εξαιρετικούς πρωταγωνιστές (ειδικά ο βιαστής Anders Berthelsen). Τελικά η Δανία έχει σινεμά και πέρα από τους …δογματισμούς!

- “Berlin Express” (“Το εξπρές του Βερολίνου”) – Jacques Tourner
Μου κάνει εντύπωση… Το γεγονός ότι μπορούμε χωρίς συμπλέγματα και ενοχές, να παρακολουθήσουμε ακόμη και σε φεστιβάλ που ευαγγελίζονται και προωθούν το νέο ανεξάρτητο σινεμά, πλήρη αφιερώματα σε σκηνοθέτες του παρελθόντος που έβαλαν ένα λιθαράκι στη μακρά πορεία της έβδομης τέχνης. Έτσι φέτος ήταν η σειρά του Ζακ Τουρνέρ, ενός σκηνοθέτη ο οποίος δεν έλαβε τη θέση που του άξιζε στην ιστορία ίσως εξαιτίας του γεγονότος ότι καταπιάστηκε σχεδόν με κάθε κινηματογραφικό είδος… Τίποτε δεν του ξέφυγε, από το western και το θρίλερ έως το σινεμά του φανταστικού (λέγεται μάλιστα ότι ποτέ δεν απέρριψε σενάριο που του δόθηκε!). Το “Berlin Express” (θα θυμηθώ συνειρμικά την ομώνυμη μπάντα της Neue Deutsche Welle!), είναι ένα νουάρ δράμα …τραίνου με πολιτικές προεκτάσεις, γυρισμένο στα 16 χιλιοστά, με υποβλητικό και σκιαχτικό φόντο τα ερείπια της ισοπεδωμένης από τους βομβαρδισμούς Γερμανίας (η ταινία ήταν η πρώτη αμερικανική παραγωγή που γυρίστηκε στη Γερμανία μετά τον πόλεμο). Και μόνο για αυτή τη ματιά στην ιστορία (με πολλές παράπλευρες σκέψεις να γεννώνται) η ταινία άξιζε τα 87 λεπτά της ζωής μου που της αφιέρωσα…

- “Hip hop ρυθμοί και ρίμες” – Νίκος Σκαρέντζος
Ελληνικό hip-hop… Ο όρος κάποτε ακουγόταν τόσο γραφικός όσο και το “ελληνικό ροκ”! Σήμερα όμως αποτελεί ένα από τα πιο ζωντανά κομμάτια του ντόπιου underground, και μαζί με το ska-punk είναι η μουσική των ανήσυχων νέων του δρόμου, των μεταναστών, της αμφισβήτησης και των …καταλήψεων. Οι παιδικές ασθένειες βέβαια ακόμη το ταλαιπωρούν (π.χ. η άκριτη εισαγωγή και μίμηση ξένων προτύπων, τόσο μακρινών και άσχετων με την ελληνική πραγματικότητα, ώστε το αποτέλεσμα να θυμίζει παρωδία), αλλά το πλήθος των νέων που ασχολούνται με το είδος αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Η ταινία του Νίκου Σκαρέντζου, προσπαθεί να πιάσει το σφυγμό του κινήματος, λειτουργώντας παράλληλα ως ένα …φροντιστήριο για την παγκοσμιοποιημένη κουλτούρα του hip-hop. Εκεί που χάνει πόντους είναι ότι αποτυγχάνει να δώσει μια ιστορική προοπτική… Νοείται ντοκιμαντέρ για το ελληνικό hip-hop με απουσία των Active Member; Αν και έχω την υπόνοια ότι η απουσία δεν οφείλεται σε επιλογή του σκηνοθέτη (οι παιδικές ασθένειες που λέγαμε!)…

- “Medicine for melancholy” (“Το παυσίλυπον”) – Barry Jenkins
Είναι φάρμακο για τη μελαγχολία (ο μεταφραστής του τίτλου είναι από την Καρδίτσα ή οπαδός του …Μαχαιρίτσα;) ένα one night stand; Κάποιες φορές ναι, άλλες όμως δρα σαν …χαλάζι σε διψασμένη γη. Η ιστορία γνωστή… Μαύρο αγόρι και μαύρο κορίτσι ξυπνούν στο ίδιο κρεβάτι και κάνουν τις …συστάσεις. Και μετά παίρνουν τους …ασπρόμαυρους δρόμους (του Σαν Φρανσίσκο) και φλυαρούν γενικώς και ακατασχέτως περί σχέσεων και προκαταλήψεων (αχ αυτές οι γουντυ-αλλενικές επιρροές). Do it yourself (DIY) αισθητική, καθημερινοί πρωταγωνιστές, καθημερινά θέματα, μικρή επίγευση όμως…

- “The other side of Istanbul” (“Η άλλη πλευρά της Κωνσταντινούπολης”) – Dondu Kilic
Κούρδος, αντιμιλιταριστής και γκέι στην Τουρκία… Τι άλλο …χειρότερο να σε βρει; Η νεαρή γερμανοτουρκάλα σκηνοθέτρια καταγράφει με την ψύχραιμη κάμερά της προσωπικές ιστορίες μιας αφιλόξενης δύσκολης καθημερινότητας (εκτός φυσικά εάν είσαι καλλιτέχνης αστέρι της τιβί!)… Ιστορίες που θα μπορούσαν να διαδραματίζονται και δίπλα μας (μη νομίζετε, δεν διαφέρουμε και τόσο από τους άσπονδους γειτόνους!), απλές, ανθρώπινες και συγκινητικές (ειδικά η εξομολόγηση της μάνας-γκέι από τα βάθη της Ανατολίας), σε μια ταινία η οποία δεν θα προβληθεί (τουλάχιστον σε αυτή τη μορφή) στη χώρα της, καθώς πολλοί πρωταγωνιστές το έθεσαν ως όρο για να συμμετάσχουν…

- “CSNY – Deja Vu” – Bernard Shakey
Διανοείστε να είχε εμπλακεί η Ελλάδα σε πόλεμο, φέρετρα Ελλήνων φαντάρων να γύριζαν τυλιγμένα με την ελληνική σημαία, και μια ελληνική μπάντα, έστω όχι και πρώτης νεότητας και δημοφιλίας, (οι …Socrates ας πούμε τυχαία) να έκανε περιοδεία κατά του πολέμου; Τι θέλω να υπογραμμίσω με την παρατήρηση αυτή; Ας μην υποτιμούμε την εσωτερική αντίδραση στις ΗΠΑ … Δεν είναι διόλου αυτονόητη ούτε εύκολη! Ακόμη κι αν προέρχεται για μια “γκριζαρισμένη” παρέα βετεράνων μουσικών, σαν τους Crosby, Stills, Nash και Young. Το ντοκιμαντέρ αυτό παρακολουθεί την περιοδεία τους “Freedom of Speech”, την ώρα που οι μάχες στο Ιράκ μαίνονταν και φυσικά καταγράφει τις κάθε είδους αντιδράσεις του κοινού… Η …σαββοπούλειος λογική όμως του σκηνοθέτη (“μην πετάξεις τίποτε”!) κάνει την ταινία να ξεχειλώνει, καθώς εξαντλεί ό,τι είχε να πει από τα πρώτα τρία τέταρτα (μην πω και μισή ώρα)… Τα 96 λεπτά κύλησαν δύσκολα… Και τι έμεινε; Ότι η μουσική δεν αλλάζει τον κόσμο… Άντε στην καλύτερη να αποτελέσει το soundtrack της αλλαγής!

- “Bigger, Stronger, faster” (“Πιο πολύ, πιο δυνατά, πιο μακριά) – Christopher Bell
Πολύ γρήγορα δεν μπαγιάτεψε το θέμα του ντόπινγκ (ακόμη και η μέχρι τελευταίου γονιδίου ελληνίδα Χαλκιά …ξεψάρωσε και κάνει αγωγές); Διόλου περίεργο βέβαια, καθώς είναι ένα θέμα που αγγίζει πολλά ταμπού, εθνικά, πολιτικά και κοινωνικά. Και φυσικά το μαχαίρι αποδείχθηκε για άλλη μια φορά …στομωμένο, και δεν έφτασε σε κανένα κόκαλο. Δυστυχώς, το ίδιο συμβαίνει και με το ντοκιμαντέρ του Bell… Αν και διέθετε πρωτογενή έμπνευση, έχοντας το πρόβλημα μέσα στο ίδιο του το σπίτι (τα αδέρφια του ακολούθησαν τα βήματα του Αρνόλδου του …Βάρβαρου και του Χαλκ Χόγκαν), η οπτική και ερμηνεία που υιοθετεί στην ταινία είναι η γνωστή αφελής και ηθικολογική… Αυτή που ψάχνει απολωλότα πρόβατα (τους “κακούς” που κάνουν …cheating), αυτή που απαιτεί αγνότητα και ηθική στον αθλητισμό, μέσα σε μια κατ’ άλλα …αγγελικά πλασμένη κοινωνία. Ντοκιμαντέρ στα χνάρια του επαγγελματία προβοκάτορα Moore, το οποίο δεν παίρνει θέση, δεν μπαίνει στα βαθιά… Κατ’ ουσία δεν βρέχει ούτε καν τους αστραγάλους…

- “Nights and weekends” (“Νύχτες & Σαββατοκύριακα”) – Greta Gerwig/ Joe Swanberg
Το DIY σύμφωνα με τους επαΐοντες είναι το νέο ρεύμα που θα ανανεώσει τον κινηματογράφο… Τελικά κάθε είδους τέχνης πρέπει να περάσει και αυτή τη φάση! Η μουσική την πέρασε εδώ και 30 χρόνια (άκουσε punk), το σινεμά άργησε λίγο, διόλου ανεξήγητα βέβαια καθώς τα μέσα παραγωγής ήταν πολύ ακριβότερα και πιο δύσκολα στη χρήση… Τώρα που οι ερασιτεχνικές ψηφιακές κάμερες είναι πλέον προσβάσιμες και διαθέσιμες σχεδόν στον οποιονδήποτε, μπορούμε να αναμένουμε τα επόμενα χρόνια έναν καταιγισμό DIY ταινιών. Όπως ακριβώς συνέβη και με το punk, όπου για χρόνια κατακλυστήκαμε με τόνους σαβούρας (από ολόκληρο το καθαρόαιμο punk δύσκολα αποστάζω μια εικοσάδα τραγουδιών), με την DIY αισθητική να λειτουργεί πολλές φορές (ακόμη και σήμερα) ως άλλοθι του κάθε ατάλαντου… Μέχρι που κάποια στιγμή ξεχωρίζουν τα πρόβατα από τα ερίφια… Η ταινία του ζεύγους Gerwig-Swangerg (οι οποίοι είχαν διχάσει πέρυσι με το “Hannah takes the stairs”), ανήκει στην κατηγορία των αξιοπρεπώς συμπαθητικών. Μια απλή καθημερινή ιστορία, ένα ζευγάρι σαν τα εκατομμύρια ανά τον κόσμο, ίδια προβλήματα, η ζήλια, η απόσταση, Σικάγο-Νέα Υόρκη, ο χρόνος, το παρελθόν, η επιστροφή στο παρελθόν… Same old stories! Δύσκολες οι εξ αποστάσεως σχέσεις (εύκολες από μια άλλη οπτική, καθώς αποφεύγεις τη φθορά της καθημερινής τριβής). Δύσκολες και οι DIY ταινίες (εύκολες από μια άλλη οπτική!)…

- “The end of poverty?” (“Το τέλος της φτώχειας;) – Philippe Diaz
Το ερώτημα απλό αλλά ακανθώδες… “Τις πταίει” για την ύπαρξη της φτώχειας σε έναν κόσμο όπου παράγεται τόσος πλούτος; (προσοχή, στην “πραγματική” φτώχεια αναφερόμαστε, αυτής του 1 δολαρίου την ημέρα, όχι στην έλλειψη δεύτερου αυτοκινήτου!). Ο Γάλλος μετανάστης στη φωλιά του καπιταλιστικού “θηρίου” (τις ΗΠΑ δηλαδή) Philippe Diaz έχει μια σαφή απάντηση: φταίνε οι Ευρωπαίοι αποικιοκράτες! “Το τέλος της φτώχειας;” (ειρωνική παραπομπή σε βιβλίου του νεοφιλελεύθερου αστέρα Jeffrey Sachs) είναι ένα στρατευμένο ντοκιμαντέρ… Έτσι τα θέλω όμως τα ντοκιμαντέρ! Στρατευμένα, με πρόκληση, με τροφή για σκέψη, με άποψη… Την οποία άποψη υποστηρίζει ο Diaz με επάρκεια, και χωρίς λαϊκίστικες ροπές και διδακτικά …δάχτυλα, συνομιλώντας με κορυφαίους οικονομολόγους, πολιτικούς και …πράκτορες (αποφεύγοντας εσκεμμένα συνήθεις υπόπτους όπως τον Τσόμσκι). Η θέση του πάντως ότι δεν υπήρχε φτώχεια πριν από το 1492, για κάποιον με έστω στοιχειώδη γνώση της ιστορίας ακούγεται μάλλον γραφική…

- “Football under cover” (“Ποδόσφαιρο με τσαντόρ”) – David Assman/ Ayat Najafi Ντοκιμαντέρ για έναν φιλικό ποδοσφαιρικό αγώνα μεταξύ μιας γερμανικής ομάδας και της εθνικής ομάδας του Ιράν… Και πού το πρωτότυπο θα αναρωτηθείτε; Αρκεί το γεγονός ότι πρόκειται για …γυναικείες ομάδες; Γυναικείο ποδόσφαιρο στο Ιράν; “Δεν απαγορεύεται, αλλά και δεν επιτρέπεται…” λέει εις εκ των σκηνοθετών της ταινίας, ο Ιρανός Najafi. Μια ταινία η οποία ρίχνει μια ματιά πίσω από το …τσαντόρ και σκιαγραφεί χωρίς να χρειάζεται να καταγγείλει ευθέως τη θεοκρατική στενομυαλιά του ιρανικού καθεστώτος και τη θέση της γυναίκας στη χώρα αυτή (αυθόρμητα έρχονται στο νου τα έργα της Σατραπί). Τελικά ο αγώνας θα διεξαχθεί “στημένος” μπροστά σε κερκίδες κατάμεστες από αποκλειστικά γυναικείο κοινό και το αποτέλεσμα ήταν ….. - “The Upsetter” – Ethan Higbee/ Adam Bhala Lough Ο Lee “Scratch” Perry υπήρξε από τους κορυφαίους παραγωγούς της Τζαμάικας, δημιουργός του dub και κατά πολλούς, αυτός που ανέδειξε το ταλέντο του Bob Marley και των Wailers. Η ταινία διηγείται ακαδημαϊκά την ιστορία του, που είναι κι ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας της reggae. Καλό αυτό! Το κακό είναι ότι τον αφήνει να παραληρεί ανεξέλεγκτος μπροστά στο φακό. Κρατάμε τα κομμάτια των συνεργασιών του με τους Clash και τα ιστορικά ντοκουμέντα της μουσικής βιομηχανίας της Τζαμάικας. Ξεχνάμε τους πίνακες και τις θεωρίες του Perry. Ταινία για τους πολύ φανατικούς της reggae… (Χίλντα Παπαδημητρίου) - “Geminis” (“Δίδυμοι”) – Albertina Carri Ίσως η καλύτερη ταινία της Albertina Carri, της τολμηρής δημιουργού από την Αργεντινή στην οποία το φετινό φεστιβάλ αφιέρωσε μια ενότητα… Όχι, αφαιρώ αυτό το διπλωματικό “ίσως” των κριτικών! Μια ιστορία αγάπης είναι στο επίκεντρο της ταινίας… Για να γίνει όμως μια ιστορία αγάπης ταινία πρέπει κάπου να υπάρχει το απαγορευμένο, το εμπόδιο… Το οποίο όπως ξέρουμε και από το βιβλικό παραμύθι του Αδάμ και της Εύας ασκεί αναπόδραστη έλξη στον άνθρωπο… Στην ταινία της Carri από το 2005, το εμπόδιο είναι ότι οι δύο ερωτευμένοι είναι …αδέλφια! Διαδεδομένη πρακτική τα παλιά τα χρόνια, θέμα ταμπού στον σημερινό πολιτισμένο κόσμο, η αιμομιξία στην ταινία “χρησιμοποιείται” για να καταδείξει το κενό και την παθολογία των συμβάσεων που ορίζουν τις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη μιας μεγαλοαστικής οικογένειας… Και όταν η μάνα συλλαμβάνει τα παιδιά της να “κόπτουν απαγορευμένους καρπούς”, αρχίζει η αλυσωτή αντίδραση της κατάρρευσης… Πολύ δυνατή ταινία… - “Il divo” – Paolo Sorrentino Πώς θα χαρακτηρίζατε μια ταινία-βιογραφία ενός πολιτικού, επτά φορές πρωθυπουργού της Ιταλίας, η οποία ξεκινά με μουσική υπόκρουση …Veils, τελειώνει με “Da da da” Trio, και στο ενδιάμεσο επενδύεται ακόμη και με τέκνο μπίτια; Μια ταινία όπου ο πολιτικός και οι συνεργάτες του παρουσιάζονται με έναν τρόπο ο οποίος είναι όχι μόνο κωμικός, αλλά αγγίζει και τα όρια του γκροτέσκου (μοναδικός στην αποστολή αυτή ο Toni Servillo); Μια ταινία η οποία μέσα από την μπαλαφάρα και το καυστικό χιούμορ ξεσκεπάζει τα άπλυτα μιας ιταλικής πολιτικής σκηνής, πραγματικό περιβόλι: σχέσεις διαπλοκής με τη μαφία, με φαρμακοβιομηχανίες, δολοφονίες, επεισόδια στη βουλή; Γιατί να μην έχουμε κι εμείς τον δικό μας Sorrentino;;; Γιατί έχουμε μόνο τον Λαζόπουλο και τη λαϊκίστικη “μπριζολέ” του σάτιρα;; - “Religulous” (“Πίστευε … και γέλα!”) – Larry Charles Άλλο ένα moore-άτο ντοκιμαντέρ με επίσης πιασάρικη θεματολογία… Ο γνωστός από το αλήστου μνήμης “Borat” Larry Charles στρατολογεί τον γνωστό …όρθιο (stand-up εννοώ) κωμικό και φανατικό πολέμιο της θρησκείας Bill Maher και φτιάχνει μια ταινία επίθεση σε κάθε είδους επίγειο θρησκευτικό δόγμα (δυστυχώς το δικό μας μαυροφορεμένο περιβόλι έμεινε εκτός… – κρίμα θα είχε να προσφέρει άφθονο σπαρταριστό υλικό!). Και ευτυχώς χωρίς κανένα ίχνος …πολιτικής ορθότητας και σεβασμού απέναντι σε αυτή την ψυχική νόσο που λέγεται θρησκεία! Με την ειρωνεία σε overdose, ασεβείς παρατηρήσεις, επιθετική διάθεση και όξινο χιούμορ (καινούργιο συκώτι κάναμε!), ο Maher δεν αφήνει τίποτε να πέσει κάτω… Και αν φτάνει σε κάποιες (μοιραίες) υπερβολές, ας έχουμε κατά νουν ότι στην Αμερική δίνεται αυτή τη στιγμή μια μάχη χαρακωμάτων απέναντι σε ένα έξαλλο καθεστώς, που έχει φτάσει να οδηγεί και να κρίνει επιστημονικές θεωρίες στα δικαστήρια… Και την ώρα της μάχης δεν έχουν θέση οι comme il faut πρακτικές… Τέλος, ένα πανάξιο …ξινό λεμόνι απονέμεται στο μεταφραστή ο οποίος έχρισε τους republicans …δημοκρατικούς (πράγματι το λεξικό λέει republic: δημοκρατία). http://www.lionsgate.com/religulous/ - “Absurdistan” (“Παραλογιστάν”) – Veit Helmer No water, no (sex) party… Σε ένα χωριό χαμένο κάπου στο χώρο και το χρόνο, μέσα σε άνυδρες φρυγμένες από τον ήλιο εκτάσεις (τα γυρίσματα της ταινίας έγιναν στο Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία), οι γυναίκες αντιδρούν στην τεμπελιά των αρσενικών που έχουν αφήσει το χωριό χωρίς νερό, κηρύσσοντας αποχή από τα συζυγικά καθήκοντα μέχρι οι άντρες φιλοτιμηθούν επιτέλους να επισκευάσουν τον αγωγό ύδρευσης. Κάτι μου θυμίζει η υπόθεση… Κάτι… Η ταινία είναι γυρισμένη στα ρώσικα, από πολυεθνικό όμως επιτελείο (ο σκηνοθέτης π.χ. είναι γερμανός) με γνήσια αλά-Κουστουρίτσα παλαβομάρα, το χιούμορ είναι του τύπου “τι έχει πάρει ο σεναριογράφος και δεν μας δίνει”, οι ηθοποιοί εξαιρετικοί (πραγματικές μορφές!), και το αποτέλεσμα μια ταινία που πραγματικά σου φτιάχνει τη διάθεση. Κι ας είναι η υπ’ αριθμόν …1.532.142 ταινία με το παλιό όσο ο κόσμος θέμα: η δύναμη της αγάπης που όλα τα νικά! Κάτι όμως μου θυμίζει η υπόθεση… Να, εδώ το ‘χω γμτ… - “Velvet Bus” – Γκρατσιέλλα Κανέλλου Αν εξαιρέσουμε τα μέλη των συγκροτημάτων, γκόμενους/ες, φίλους, ξάδερφους, κουμπάρους και άλλα πρόσωπα μέχρι …δευτέρου βαθμού συγγενείας, δύσκολα βλέπω άλλους τους οποίους να αφορά πραγματικά η ταινία αυτή. Η περιοδεία σε 8 πόλεις και χωριά της Ελλάδας τεσσάρων συγκροτημάτων της “indie” αθηναϊκής σκηνής (The Boy, My Wet Calvin, Victory Collapse, The Callas) μέσα σε ένα λεωφορείο… ΟΚ, ενδιαφέρουσα έως και τολμηρή η πρωτοβουλία, καλά πέρασαν και τα παιδιά, αλλά… Πόσο όμως να αντέξεις τον (προ)λυκειακό χαβαλέ τύπου πενταήμερης, και ένα κουραστικό μοντάζ με απανωτές αστραπιαίες εναλλαγές; Ειδικά όταν μετά το πρώτο τέταρτο το ενδιαφέρον του εξωτερικού παρατηρητή έχει στερέψει και η άποψη για τα τεκταινόμενα της σκηνής λάμπει δια τις απουσίας της (αν εξαιρέσεις κάποιες εύστοχες ομολογουμένως ατάκες του Boy, πνιγμένες μέσα στο γενικότερο χαμό)… Απάντηση: 100 ολόκληρα λεπτά! - “Das Fremde in mir” (“Ο εχθρός μέσα μου”) – Emily Atef Αχ αυτή η Μαντόνα… Μέσα στα τόσα υπερβολικά που γράφτηκαν τις τελευταίες ημέρες, σίγουρα ένα από τα προς εξήγηση φαινόμενα είναι το πώς άνθρωποι που όταν η Madonna ήταν στα (όποια) ντουζένια της τη θεωρούσαν ως το απόλυτο κιτς (για να μην πω και σκουπίδι), σήμερα συνωστίζονται στις πρώτες και ακριβές θέσεις να δούνε τη …θεά! Ας είναι, τουλάχιστον έλειπαν οι ορδές των “μαντονόπληκτων” και είδαμε ταινία Σάββατο βράδυ σε μισοάδειο σινεμά! Υπό άλλες συνθήκες, θα έλεγα ότι έφταιγε το “δύσκολο” θέμα-ταμπού για την επιλόχειο κατάθλιψη… Κοντολογίς, μια μάνα αδυνατεί να νιώσει το μητρικό ένστικτο και αισθάνεται το νεογέννητο μωρό της σαν κάτι το ξένο (όπως είναι και ο γερμανικός τίτλος), αν όχι και εχθρικό (η ελληνική μεταφραστική υπερβολή!). Υποθέτω ότι με τα παραδοσιόπληκτα πρότυπα της ελληνικής “πατρίδας-θρησκείας-οικογένειας” η γυναίκα αυτή θα χαρακτηριζόταν τουλάχιστον μέγαιρα και άσπλαχνη, αν όχι τρελή! Πολλές σιωπές, ελάχιστοι διάλογοι, απούσα μουσική, υπόκωφη ένταση, σε μια ταινία που προσεγγίζει κλειδωμένα δωμάτια της γυναικείας ψυχής με ευαισθησία και τόλμη. Μεταοργασμική κατάθλιψη, επιλόχειος κατάθλιψη, πώς κάναμε έτσι τις ζωές μας συνάνθρωποι; - “Barbie tambien puede estar triste” (“Ακόμα και οι Μπάρμπι μελαγχολούν”) – Albertina Carri Πώς θα μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε ένα ημίωρο πορνογραφικό φιλμ με κούκλες, όπου η πρωταγωνίστρια Μπάρμπι είναι …transsexual και βιώνει έναν δυσλειτουργικό γάμο με τον Κεν, ο οποίος φυσικά “πηδάει” όλες τις υπηρέτριες του μεγαλοαστικού της σπιτιού; Θα μπορούσε κάποιος να μιλήσει για αποδόμηση του κυρίαρχου προτύπου, για ένα σχόλιο πάνω στις σχέσεις των …τριών φύλων κ.λπ. κ.λπ. Μεταξύ μας, προτιμώ να το δω σαν ένα απλό κινηματογραφικό αστείο… - “No quiero volver a casa” (“Δεν θέλω να γυρίσω σπίτι μου”) – Albertina Carri H πρώτη ταινία της Carri από το 2001… Θα ήταν αναμενόμενη κοινοτυπία να πω ότι πρόκειται περί πρωτόλειας απόπειρας; Μια μάλλον μπερδεμένη ταινία (πολύ μετά το διάλειμμα κατάφερα να μπω στην ιστορία!), κουραστική και σχηματικά ασπρόμαυρη… Ήδη με το καλημέρα πάντως διαφαίνεται η μετέπειτα θεματική εμμονή της Carri: η δυσλειτουργική μεσο-μεγαλο-αστική οικογένεια και τα ψυχαναγκαστικά “πρέπει” των ενδοοικογενειακών σχέσεων. Σκέφτομαι συνειρμικά και πάλι: πόσοι σκηνοθέτες κατέπληξαν με την πρώτη τους ταινία; Γιατί να συμβαίνει το αντίθετο στη μουσική; Μήπως στον κινηματογράφο η εμπειρία μετρά περισσότερο από τη φρεσκάδα και τη νεανική ορμή; Αφήνω το ερώτημα ανοιχτό… - Public Enemy: “Welcome to the Terrordome” (“Καλώς ήρθατε στο θόλο του τρόμου”) – Robert Patton-Spruill Όντας πλήρως άσχετος τόσο με τη δισκογραφία όσο και με την ιστορία του σημαντικού αυτού hip hop γκρουπ, θεώρησα ενδιαφέρον να παρακολουθήσω το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ και με βάση το αποτέλεσμα καλώς έπραξα. Ό,τι γράφτηκε στο φιλμ ήταν μια αρκετά διεισδυτική ματιά στην πορεία των Public Enemy ως μπάντα καθώς και στα τρία βασικά μέλη ξεχωριστά (βλ. Chuck D, Professor Grief και Flavor Flav), χωρίς να μένουν στην απ’ έξω παράπλευροι αλλά χαρακτηριστικοί συνοδοιπόροι (βλ. S1W, DJ Lord κ.ά.). Τη γνωμοδότησή τους φυσικά δίνουν και εξέχουσες προσωπικότητες του ευρύτερου χώρου όπως οι Beastie Boys, o Tom Morello, o συνήθης (σε ντοκιμαντέρ) ύποπτος Henry Rollins, o Talib Kweli και αρκετοί ακόμα. Η όλη ατμόσφαιρα ισορροπεί επιτυχώς ανάμεσα στο πάντα πολιτικοποιημένο προφίλ των Public Enemy αλλά και σε μια χιουμοριστική ματιά που ξεκουράζει το θεατή. Συμπέρασμα: Ένα ενδιαφέρον φιλμ για άσχετους (καλή ώρα) αλλά και αφοσιωμένους, με έντονα βέβαια τα πολιτικά στοιχεία που ανάλογα με την κουλτούρα, μπορούν να αποδοθούν διαφορετικά… “αφελώς” με τα καχύποπτα ελληνικά κριτήρια, “ενθουσιωδώς” με τα υπεραυθόρμητα αμερικάνικα. (Θάνος Σιόντορος) - “Happy go lucky” (“Τυχερή και ευτυχισμένη”) – Mike Leigh Άραγε πώς θα ακούγονταν οι Joy Division αν ποτέ αποφάσιζαν να γράψουν ένα εύθυμο pop τραγουδάκι; Οι Cure; (ΟΚ, αυτό το ζήσαμε, με τα γνωστά αποτελέσματα). Ο …Will Oldham; (δεν νομίζω να το ακούσουμε ποτέ αυτό!). Ας μεταφερθούμε στο πανί… Η είδηση είναι ότι ο Mike Leigh έφτιαξε μια φωτεινή και ανάλαφρη ταινία! Η πρωταγωνίστριά του η Πόπι είναι μια τριαντάχρονη δασκάλα η οποία είναι τόσο …εκνευριστικά χαζοχαρούμενη και θεόμουρλα ανεύθυνη, που…, που…, (νεύρα) καταφέρνει να εκνευρίσει τους πάντες, από το δάσκαλο της οδήγησης και τη συγκάτοικό της, ως τους …θεατές της ταινίας! Εξαιρετική ηθοποιός παρολ’ αυτά η Sally Hawkins που την ενσαρκώνει. Έχω πολλές απορίες! Τι θέλει να μας πει ο Leigh; Μήπως η σαχλαμάρα και η ελαφρότητα είναι η οδός για την ευτυχία; Πού την ανακάλυψαν την πικρή γεύση οι κριτικοί ώστε να χαρακτηρίζουν την ταινία “γλυκόπικρη”; Πώς πήρε το βραβείο της Αργυρής …Αρκούδας στο Βερολίνο; Μήπως έχω πρόβλημα; Άραγε να βρέχει έξω; http://www.happy-go-lucky-movie.co.uk/ Τα φετινά βραβεία: Χρυσή Αθηνά: Jens Jonsson – “Ο Βασιλιάς Του Πινγκ Πονγκ” (“King Of Ping Pong”) Βραβείο Σκηνοθεσίας: Veit Helmer – “Παραλογιστάν” (“Absurdistan”) Βραβείο Σεναρίου: Nina Paley – “Sita sings the blues” (“Η Σίτα τραγουδά τα μπλουζ”) Βραβείο Κοινού: Dominique Abel, Fiona Gordon, Bruno Romy – “Rumba” Βραβείο “Μουσική και φιλμ”: Largo – Andrew van Baal, Mark Flanagan Άντε και του χρόνου… 1η δημοσίευση: http://www.mic.gr 02/10/2008