Rolling Stones – A bigger bang (Virgin)
 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Προβληματίστηκα για το αν μπορώ ή δικαιούμαι κιόλας να κάνω αυτή την κριτική. Ίσως θα έπρεπε να απασχολήσει περισσότερο κάποιον δημοσιογράφο των …ροζ οικονομικών σελίδων. Γιατί οι Rolling Stones® έχουν προ πολλού μετεξελιχθεί σε κάτι ευρύτερο και διαφορετικό από μια κοινή μουσική μπάντα. Είναι μια πολυπλόκαμη ανθούσα βιομηχανία όπου οι κονκάρδες και τα μπλουζάκια, τα …σώβρακα και οι φανέλες, και κυρίως οι γιγαντιαίες “βαβυλωνιακές” συναυλίες έχουν μεγαλύτερη σημασία και αξία από την μουσική την ίδια. Απλώς που και που πρέπει να βγαίνει και ένα καινούργιο μουσικό προϊόν, έτσι για να κρατιέται ζεστός ο καταναλωτής, όπως κάνει άλλωστε κάθε βιομηχανία και ΑΕ που σέβεται τον εαυτό της και τα “τίμια” κέρδη της (με την ίδια ακριβώς λογική που π.χ. οι γιαουρτοβιομηχανίες λανσάρουν κάθε τόσο ένα νέο γιαούρτι). Θα μου πείτε όλη η τέχνη, όλη η μουσική εν προκειμένω δεν είναι ένα προϊόν, από τη στιγμή που πωλείται, είτε προέρχεται από ανεξάρτητη είτε απο πολυεθνική εταιρεία; Ναι, αλλά υπάρχουν, όπως όλοι γνωρίζουμε, προϊόντα και “προϊόντα”, που τα διαφοροποιεί το ταλέντο και από κάποιο σημείο και μετά αυτό που λέμε μεράκι. Γιατί αν οι Stones ήξεραν καν τι σημαίνει μεράκι (δεν υπάρχει άλλωστε η λέξη αυτή στη γλώσσα τους) θα πήγαιναν να παίζουν για την πάρτη τους σε κάποια οικογενειακή pub, σε κάποια Βρετανική …Αγράμπελη, και δεν θα ήταν αναγκασμένοι να ανέχονται ο ένας τα βρωμερά χνώτα του άλλου, ακριβώς σαν στελέχη εταιρειών που μπορεί να αλληλομισιούνται και να σκάβουν ο ένας τον τάφο του άλλου, αλλά είναι όλοι ενωμένοι σε αγαστή σύμπνοια στο ζυγό του κοινού συμφέροντος! Είπαμε όμως, οι Stones είναι τέλειοι επιχειρηματίες, πρότυπα για το κάθε Forbes και τον κάθε Economist… Έτσι λοιπόν μας προέκυψε εν έτει 2005 το νέο τους LP. Νέο, κατ’ ευφημισμό τώρα, μην τα παίρνετε και όλα τοις μετρητοίς! Γιατί από μουσικής απόψεως είναι ένα τυπικό, τυπικότατο προϊόν, τέλειο από τεχνικής άποψης, με λίγο ροκ, λίγο “παλιό καλό” blues, κανά δυο τυπικές μπαλάντες, σαν αυτά δηλαδή που παίζουν οι Stones την τελευταία εικοσαετία. Με δυσκολία το άκουσα, με ευκολία όμως μου γεννήθηκαν κάποιες απορίες… Αλήθεια λοιπόν, δεν έχετε βαρεθεί τις ποδοσφαιρικού τύπου μεγαλοστομίες του τύπου “η μεγαλύτερη rock ‘n roll μπάντα του κόσμου”; Μήπως τελικά εννοούν αυτή με το μεγαλύτερο τζίρο και κύκλο εργασιών και αυτή με το μεγαλύτερο άθροισμα ηλικιών των μελών της; Πάω πάσο τότε… Αλήθεια, ως πότε θα υπομένουμε την αισθητική δικτατορία της περίφημης γενιάς του ‘60 και τη μυθοποίηση του κάθε απομειναριού της; Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, είχα μπουχτίσει με τα παχιά λόγια περί της αγνής και αθώας εποχής, “τότε που έβγαινε πραγματικά καλή μουσική, ενώ σήμερα βγαίνουν ή σκουπίδια ή αντιγραφές” (το “σήμερα” είναι κυλιόμενο!) μπλα μπλα μπλα. Ακόμη και οι δήθεν πιο “μοδέρνοι” δημοσιογράφοι αντιμετώπιζαν και αντιμετωπίζουν τα νέα πράγματα με μια αφ’ υψηλού συγκατάβαση του τύπου “καλά είναι και τα καινούργια, αλλά… αυτά που ζήσαμε κι ακούσαμε εμείς…” (γιατί όλα τελικά καταλήγουν στην αυτοεπιβεβαίωση!). Καιρός λοιπόν να τελειώνει πια το παραμύθι της γενιάς που προσπάθησε λέει να αλλάξει τον κόσμο, αλλά στο τέλος ξεφτίλισε ουσιαστικά κάθε ιδεολογία και το όποιο επαναστατικό της πνεύμα εξαντλήθηκε στο sex, τη μαριχουάνα και στο πόσο όμορφα (και …επαναστατικά) κούναγε τα μπούτια του ο Elvis! Άλλωστε δείτε τι έκανε εκείνη η γενιά και οι “επαναστάτες” της όταν ήρθαν στα πράγματα και εδώ και έξω. Δείτε τι έκανε εδώ η περίφημη γενιά του Πολυτεχνείου (θα μου πείτε το Πολυτεχνείο έγινε στα 70s, αλλά εδώ στην Ελλάδα ακόμη και τα 60s τα βιώσαμε με μια δεκαετία διαφορά)! Και τώρα πια, οι διάφοροι Stones αποτελούν την τέλεια αποενοχοποίηση για τον πενηντάρη γιάπη που εκείνη την εποχή άκουγε Βίκυ Λέανδρος και χλεύαζε τους γιεγιέδες, και τώρα επαίρεται για τα …”επαναστατικά” του νιάτα. Αλήθεια, πόσα χρόνια έχουν οι Stones να βγάλουν κάποιο τραγούδι το οποίο να ακουστεί πραγματικά και να αγγίξει τις νέες γενιές; Ίσως από την εποχή του …χούφτωστ’ την “Angie” και την υποταγή στην disco μόδα “Miss you” (ενδεικτικό κι αυτό της εμπορολαγνικής τους νοοτροπίας). Αλήθεια, αν το προϊόν αυτό κυκλοφορούσε υπό διαφορετικό trademark αντί για “Rolling Stones®”, θα του έδινε κανείς σημασία; Με άλλο όνομα στην ούγια ο δίσκος δεν θα είχε περάσει ούτε στις κριτικές των δύο προτάσεων με τα μικρά γράμματα. Αλλά όπως και σε κάθε τύπου κριτική, το όνομα πολλές φορές μετράει περισσότερο από την ουσία (είχε πολύ πλάκα ένα πρόσφατο γεγονός έναν διαγωνισμό γευσιγνωσίας, όπου το ίδιο κρασί πήρε δύο εντελώς διαφορετικούς βαθμούς, από τον ίδιο κριτικό, ανάλογα με την ετικέτα με την οποία παρουσιάστηκε!). Και αλήθεια, αποτελούν πια οι Stones τίποτε άλλο παρά ένα αξιοπερίεργο, ένα περιφερόμενο τσίρκο του τύπου “κοίτα βρε τα γερόντια πως αντέχουνε”, (δεν ήξερα πάντως ότι τα αθλητικά προσόντα και η φυσική κατάσταση χρειάζονται στη μουσική). Και τέλος το αποκορύφωμα της γελοιότητας! Στον δίσκο υπάρχει λέει ένα τραγούδι που τα …χώνει στον Bush (το “Sweet Neo-Con” για όσους δεν το έχετε πληροφορηθεί παρά την επικοινωνιακή καταιγίδα). Το γελοίο δεν είναι τόσο ότι προέρχεται από μια ως επί το πλείστον απολιτίκ μπάντα. Το γελοίο είναι η εκ νέου υποταγή των Stones στο σύγχρονο trend, το οποίο επιτάσσει σε κάθε …σκεπτόμενο “καλλιτέχνη”, είτε παίζει με ούτια και τουμπερλέκια είτε με κιθάρες, να δηλώνει και πολέμιος του Bush (σιγά μη σκίσετε κανένα …καλσόν). Αρχίζει και μου γίνεται ..συμπαθής τελικά αυτός ο αγράμματος από το Τέξας, ο οποίος έχει γίνει ο σάκος του box για όλους τους υπόλοιπους ανά τον κόσμο αγράμματους, που τον έχουν ταυτίσει με τον επί Γης Σατανά, λες και είναι αυτός που ευθύνεται ατομικά και όχι το σύστημα που τον εκτρέφει! Σε πιο λαγούμι ήταν χωμένοι αλήθεια όλοι αυτοί, όταν π.χ. ο …δημοκρατικός Clinton βομβάρδιζε τη Γιουγκοσλαβία και το Ιράκ; Και είναι εξίσου γελοίο να βλέπεις δημοσιογράφους να μένουν σαν χάνοι με το στόμα ανοιχτό μπροστά λέει στο …θάρρος των Stones να στραφούν εναντίον των πελατών τους, λες και οι ρεπουμπλικάνοι που θίγονται θα ασχολούνταν ποτέ με τις ροκιές… Είπαμε! Οι Stones είναι άριστοι επιχειρηματίες! Κλείνοντας… Όσοι είναι να πάρετε το CD, θα το έχετε ήδη κάνει. Οι υπόλοιποι, θα σύστηνα να κρατηθείτε μακριά… Τα 14 Ευρώ άλλωστε είναι πολύτιμα τη σήμερον ημέρα! Μην σας πω ότι περισσότερο τόπο θα πιάσουν αν προμηθευτείτε το νέο πόνημα του Φοίβου “Teleia teleia”. Τουλάχιστον αυτό θα χαρακτηρίζει την εποχή του μετά από πολλά χρόνια έστω και σαν γελοίο άκουσμα. Κάτι που οι Stones έχουν πάψει να καταφέρνουν από τότε που την Ελλάδα κυβερνούσε κάποιος Παπαδόπουλος… (Περιμένετε και βαθμό;;)
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
10/07/2008 – Manu Chao + Patti Smith (Terravibe, Μαλακάσα)
Ώρα 8 βραδινή – Διόδια Μαλακάσας… Ατελείωτες υπομονετικές ουρές… Η άσφαλτος αχνίζει από τη λαύρα… Ένας ταλαίπωρος οδηγός ανυπομονεί να επιστρέψει σπίτι μετά από σκληρό εργασιακό δεκάωρο… Βλέμμα απόγνωσης… “Μα είναι δυνατόν και σήμερα κίνηση; Μα πού πάνε όλοι αυτοί τέτοια μέρα”;;
Ώρα 8 βραδινή – Καφετέρια κάπου στα …Εξάθλεια. Παράξενη ερημιά… Η σερβιτόρα νταγκλιασμένη από τη ζέστη έχει αράξει σε μια καρέκλα… Στο βλέμμα του αφεντικού, ένα μείγμα εκνευρισμού και απορίας… “Πού είναι τα παιδιά σήμερα; Την έκαναν κιόλας για διακοπές; Έκαναν κανένα ντου οι μπάτσοι και τα μάζεψαν; Τι έχει γίνει διάολε;”
Ώρα 8 βραδινή – Terravibe στη Μαλακάσα… Μυριάδες κόσμου μυρμηγκιάζουν στο ξέφωτο και στα γύρω λοφάκια, έχοντας κατακλύσει κάθε ελεύθερο τετραγωνικό (εκατοστό!)… Δεν είμαι καλός στις εκτιμήσεις πλήθους, αλλά οι 30.000 είναι πιστεύω μια καλή προσέγγιση! Παίρνεις βαθιά ανάσα και τα πνευμόνια σου γεμίζουν οξυγόνο, αιωρούμενα μικροσωματίδια σκόνης, …τετραϋδροκανναβινόλη και διάφορες άλλες πτητικές ευφορικές ουσίες! “Επιστροφή στη φύση”, κυριολεκτικά! Όμορφα είναι, κι ας πρόκειται απλώς για μια μικρή ελεγχόμενη νησίδα ελευθερίας… Κάπου χαμένη στην πραγματικά αχανή σκηνή κινείται η Patti Smith… Δεν της ταιριάζει ο ρόλος, αλλά η ίδια δεν μασάει, η μπάντα της είναι διαλεχτή και μερικά τραγούδια της έχουν τέτοια συναισθηματική δυναμική ώστε κινητοποιούν ακόμη και τους αδιάφορους… Παίζει το “Dancing barefoot” και αναρωτιέμαι πόσες από αυτές τις διαφημισμένες υπερεκτιμημένες νεο-folk “τροβαδούρες” μπορούν πράγματι να γράψουν ένα τραγούδι τόσο υποδόρια φλεγόμενο… 10 τέτοιες θέλει στην καθισιά της η Patti… Κλείνει αναμενόμενα με το “People have the power”…
Ώρα 9.30 βραδινή – Ο ήλιος μόλις έχει πέσει και στη σκηνή ανεβαίνει ο Manu και η μπάντα του… Και από τη στιγμή εκείνη, μέχρι το τέλος, πάνω από δύο ώρες αργότερα, θα στηθεί ένα ξέφρενο πάρτυ, το Terravibe θα είναι στη …μία ρόδα και ο κόσμος σε ομαδική παράκρουση. Η μπάντα είναι εξαιρετικά δεμένη και καλοκουρδισμένη, η τρομπέτα βιτσίζει και ο ρυθμός καλπάζει, η σκόνη σηκώνεται ανελέητη, τα τραγούδια μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο, οι εκτελέσεις απιστούν στο πρωτότυπο… Και στο κέντρο ο Manu, ένα υπερκινητικό παιδί επί σκηνής με τη χαρακτηριστικά καρτουνίστικη φωνή του… Έχει τον κόσμο στα χέρια του, τον οδηγεί όπου θέλει, και το ξέρει… Ο ρυθμός κοπάζει για λίγο, καταλαγιάζει σε μια απαλή αλέγρα ρέγγε, για να ξεσπάσει στη συνέχεια και πάλι ακάθεκτος… Έχει και κάποια δυνατά χαρτιά… Το “Clandestino”, τόσα χρόνια μετά παραμένει ένα εξαιρετικό και συνάμα συγκινητικό αλλά και τραγικά επίκαιρο τραγούδι, για τους χωρίς χαρτιά παράνομους (!) ανθρώπους. Και το “Mala Vida” ένας ροκ δυναμίτης που κινητοποιεί πόδια αλλά και νου… Κάποιες φορές βέβαια αυτή η “τέρμα το γκάζι” άποψη μπορεί να κουράσει και να γίνει μονότονη, ειδικά εάν είσαι εκτός trip… Είναι γνωστό όμως αυτό. Ο Manu ποτέ δεν διεκδίκησε δάφνες πρωτοτυπίας και πρωτοπορίας, οι μελλοντικοί σοβαροί μουσικοί αναλυτές δεν θα τον περιλάβουν στα κιτάπια τους και στα διάφορα κλινικά αποστειρωμένα Hall of Fame…Γιατί η μουσική του Manu Chao είναι η μουσική στην πραγματικά λαϊκή της διάσταση, χωρίς λαϊκίστικες ευτελείς ρεβεράντζες στο μαζικό χύδην γούστο, μακριά από την γιάπικη κενότητα της Madonna, για να χρησιμοποιήσω ένα επίκαιρο αντι-παράδειγμα. Αγνή ανόθευτη διασκέδαση, ακόμη κι όταν κάνει πολιτικό κήρυγμα (στην προκειμένη περίπτωση για τους αντάρτες Ζαπατίστας και το EZLN του Μεξικού). Μακριά από κάθε σκιά αριστερής μίζερης σοβαροφάνειας… Πώς το έλεγε εκείνη η Emma Goldman; “Αν δεν μπορώ να το χορέψω, τότε αυτό δεν είναι η επανάστασή μου”… Αλλά ξέχασα, αυτή ήταν …αναρχικιά!
Είναι από την άλλη εύκολο αλλά συνάμα και άδικο να κριτικάρεις τον Manu ως “δήθεν”, ως “πωλητή επαναστατικών προϊόντων”, ως άνθρωπο που εκμεταλλεύθηκε τα σημεία των καιρών και το κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης. Φθηνά σχόλια του βολεμένου ο οποίος προσπαθεί να απενοχοποιήσει και να δικαιώσει την προσωπική του αποχαύνωση… Γιατί τελικά, μπορεί όλοι να είμαστε μέλη του συστήματος, αλλά ίδιοι, όχι, δεν είμαστε… Προσωπικά, και μόνο για το γεγονός ότι ο Manu με προσωπικό και πραγματικό κόστος (μετρημένο σε λεφτά για όσους δεν καταλαβαίνουν άλλη γλώσσα!) επιλέγει να παίζει με όσο το δυνατόν φτηνότερο εισιτήριο, αξίζει σεβασμού και εκτίμησης. Την ίδια στιγμή που κανένας από τους διάφορους indie, electro, jazz, blues κ.λπ. κ.λπ. “ήρωές” μας, από αυτούς που έχουν κατά καιρούς περιφέρει το μύθο τους σε τούτη τη γωνιά της γης, δεν έχει ποτέ πατήσει το πόδι του “όχι δεν παίζω με 70 ευρώ, απαιτώ χαμηλότερο εισιτήριο”… Γιατί καλά είναι τα ροκ παραμύθια της “παρακμής”, της “ανεξαρτησίας”, και της “μάχης κατά του κατεστημένου”, αλλά όταν έρχεται η ώρα του λογαριασμού, ο ήχος του χρήματος είναι γλυκός και ακαταμάχητος… Έτσι δεν είναι Νικολάκη; Ούτε του (σκοτεινού) σου αγγέλου νερό; Εντάξει δεν είσαι ο μόνος, αλλά ειδικά από σένα που μας έχεις επισκεφτεί τόσες φορές, θα περιμέναμε κάτι το διαφορετικό… Ας είναι όμως…
Ώρα 11.30 νυχτερινή… “Θα τα πούμε στους δρόμους”, ήταν το τελευταίο σύνθημα της βραδιάς, και ήταν μάλιστα προφητικό! Γιατί ο δρόμος της επιστροφής ήταν μακρύς και κουραστικός… Η “επανάσταση” μπορεί να αναβλήθηκε για άλλη μία φορά, τα …χειμερινά ανάκτορα μπορεί να είναι μακριά, αλλά είναι δεδομένο ότι η μουσική δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο… Εκτός εάν η επόμενη στάση είναι η ελπίδα! Που ως γνωστόν πεθαίνει πάντα τελευταία…
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
Heretology 3
:: Κλείνοντας το προηγούμενο σημείωμα ανέλαβα μία δέσμευση. Και για να μην τηρήσω τα έθιμα της χώρας όπου η μοίρα μ’ έταξε να ζω, τα οποία λένε ότι όταν κάποιος δεσμεύεται για κάτι συνήθως εννοεί το ακριβώς αντίθετο, σπεύδω να την εκπληρώσω. Και ας αφήσω στην άκρη πολλά πιο “επίκαιρα” θέματα. Άλλωστε έχω την άποψη ότι τα πραγματικά μεγάλα ζητήματα δεν είναι ποτέ “επίκαιρα”. Πνευματικά δικαιώματα λοιπόν και πνευματική ιδιοκτησία το θέμα… Τεράστιο το θέμα… Και δεν το λέω ως εκ των προτέρων δικαιολογία, αλλά είναι όντως τεράστιο. Εδώ απλώς θα το… χαμουρέψουμε! Βέβαια, ένα “χαμούρεμα” ποτέ δεν ξέρεις που θα οδηγήσει… Ας ξεκινήσουμε λοιπόν και βλέπουμε στο δρόμο!
Για αρχή όμως ας μιλήσουμε λίγο για οικονομικά συστήματα (και όχι, δεν είμαστε εκτός του… “σχεδίου πόλης” του θέματος μας, αντιθέτως ίσως είμαστε κοντά στο κέντρο του!). Το σύγχρονο οικονομικό σύστημα, ο “καημένος” ο καπιταλισμός, η αντίσταση στον οποίο έχει γίνει ένα είδος “επαναστατικού” lifestyle, δεν είναι αυτός που ανακάλυψε την περίφημη “εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο”. Όλη η ανθρώπινη ιστορία στηρίζεται σε αυτήν την θεμελιώδη πανανθρώπινη αρχή! Αυτό που άλλαξε ανά τους αιώνες ήταν απλώς ο τρόπος. Στην δουλοκρατική αρχαιότητα η εκμετάλλευση ήταν άμεση. Ο δούλος, “άνθρωπος” με ελάχιστα δικαιώματα, με μια θέση στην κοινωνική ιεραρχία λίγο πιο πάνω από τα βόδια και τα άλογα, ήταν άμεση ιδιοκτησία του ισχυρού (καλό είναι και να θυμόμαστε ότι όλα τα μεγάλα έργα της αρχαιότητας είναι έργα του “αγνώστου δούλου”, ποτισμένα στο αίμα του). Μετά ήρθε η φεουδαρχία: ο άνθρωπος απελευθερώθηκε μεν από τον άμεσο ζυγό, δεν ήταν πια δούλος, αλλά έγινε υπόδουλος της Γης την οποία κατείχαν οι ισχυροί της εποχής, οι φεουδάρχες. Ο καπιταλισμός πήγε ένα βήμα παραπέρα. Τώρα η οικονομική εξουσία κατέχει τα μέσα παραγωγής, τα οποία και εκμισθώνει κατά βούληση. Ο άνθρωπος είναι υπόδουλος πλέον των μέσων παραγωγής (με καλύτερες ασφαλώς συνθήκες από παλιότερα). Άραγες ποιο θα είναι το επόμενο στάδιο; Ας “παίξουμε” τον… Νοστράδαμο: τα μέσα παραγωγής ήδη σιγά σιγά κοινωνικοποιούνται. Το κεντρικό ζήτημα θα είναι πλέον η πληροφορία, η μέθοδος χρήσης δηλαδή των μέσων, και ιδιαίτερα των νέων μέσων που θα εφευρίσκονται. Και η “εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο” θα γίνεται πια με μοχλό την κατοχή και τον έλεγχο της πληροφορίας από τους ισχυρούς. Και ο κύριος ελεγκτικός μηχανισμός της πληροφορίας είναι τα πνευματικά δικαιώματα! (να που ήρθαμε στο θέμα μας.)
Ο όρος “πνευματική ιδιοκτησία” εμπεριέχει “εκ γενετής” μια αντίφαση. Δεν θα χρησιμοποιήσω εδώ το αναρχικό επιχείρημα του Προυντόν ότι κάθε ιδιοκτησία είναι κλοπή. Ασχέτως βέβαια αν η ανθρώπινη ιστορία και το ανθρώπινο δράμα ξεκίνησε όταν ο πρώτος τριχωτός μας πρόγονος κάρφωσε μερικούς πάσαλους στην γη και δήλωσε σε άγνωστη γλώσσα “αυτό είναι δικό μου”! Η ιδιοκτησία συνολικά έπαιξε και θετικό ρόλο στην εξέλιξη. Αυτό όμως που μου είναι ακατανόητο είναι πως ορίζεται μια ιδιοκτησία στον χώρο του άυλου πνεύματος και συνεπώς πως στοιχειοθετείται η έννοια της κλοπής για κάτι άυλο. Όταν κάποιος μου κλέψει π.χ. το αυτοκίνητο, εγώ προφανώς στερούμαι την δυνατότητα χρήσης του. Όταν κάποιος μου “κλέψει” μια ιδέα, ένα ποίημα, ένα τραγούδι δεν παύω φυσικά να διατηρώ την δυνατότητα χρήσης του! Και πόσο όχι μόνο αόριστη αλλά και εξόχως απωθητική δεν είναι η ιδέα ενός πνεύματος με φράχτες και ιδιοκτησίες!
Όταν πρωτοξεκίνησα να ασχολούμαι με το ζήτημα, μία από τις πρώτες… “ασφυξίες” που είχα (απορία σημαίνει ουσιαστικά ασφυξία!) ήταν να μάθω πως καθιερώθηκε η έννοια της πνευματικής ιδιοκτησίας (ΠνΙδ) και των πνευματικών δικαιωμάτων (ΠνΔκ). Υπέθεσα όπως κάθε καλόπιστος και αφελής ότι πρέπει να καθιερώθηκε μετά από πιέσεις δημιουργών τους οποίους είχαν “ταράξει” στην “αντιγραφή” δόλιοι αντίπαλοι και έβλεπαν άλλους να εκμεταλλεύονται τον κόπο τους. Στον αρχαίο κόσμο όμως (όχι μόνο τον ελληνικό) η έννοια ήταν απλώς άγνωστη! Ουπςςς.. Τι έγινε; Αμέλησε ο καλός Θεούλης στις 10 εντολές να βάλει και το “ουκ αντιγράψεις”; Οι υποστηρικτές των ΠνΔκ κλαίνε και οδύρονται ότι χωρίς αυτά δεν θα υπάρχει δημιουργία, πρόοδος, κλπ… Δύσκολο πάντως να ισχυριστούμε ότι στον αρχαίο κόσμο δεν υπήρχε δημιουργία. Αναρωτιέμαι: πως κατάφεραν όλοι αυτοί οι θαυμαστοί Έλληνες (δεν αναφέρω τα ονόματα που όλοι μνημονεύουν για να αισθανθούν λίγο περήφανοι μες στην αθλιότητα τους, έστω και μέσω τρίτων) να δημιουργήσουν χωρίς την προστασία του νόμου, μιας… ΑΕΠΙ έστω; Για να μην πω ότι με τα σημερινά δεδομένα οι περισσότεροι θα ήταν στιγματισμένοι ως λογοκλόποι (a.k.a Όμηρος)! Θα χρειαστεί να τρέξουμε πολύ μπροστά το ρολόι της ιστορίας για να εμφανιστεί κάτι που να θυμίζει copyright. Σχεδόν μέχρι τον 13ο αιώνα!
Στο μεσοδιάστημα, χάρις κυρίως σε Άραβες αντιγραφείς, έφτασαν ως τις μέρες τα έργα των αρχαίων, τα οποία γλύτωσαν έτσι από το καταδιωκτικό μένος των άλλων προγόνων μας, των Βυζαντινών! Και για να μην κρατάω άλλο το σασπένς, η εισαγωγή της έννοιας του copyright έγινε (που αλλού) στην Αγγλία, κατόπιν πιέσεων της ένωσης… εκδοτών και τυπογράφων! Τι μεσολάβησε και άλλαξαν τα πράγματα; Η εφεύρεση της τυπογραφίας! Και πάλι όμως ο καβγάς δεν έγινε για την προστασία της πνευματικής δημιουργίας… Άλλα ήταν τα “παπλώματα”! Η εφεύρεση των κινητών στοιχείων έδωσε την δυνατότητα παραγωγής πολλαπλών αντιγράφων, ίδιας ποιότητας με το πρωτότυπο και σε ολοένα και μικρότερο κόστος. Οπότε το πρώτο ζήτημα ήταν η προστασία των συμφερόντων της νέας τάξης που δημιουργήθηκε, των εκδοτών. Από την άλλη, για πρώτη φορά η γνώση μπορούσε να γίνει προσιτή στον απλό κόσμο ο οποίος ως τότε ήταν βυθισμένος στην θεοκρατική αμάθεια. Το δεύτερο ζήτημα λοιπόν ήταν ο έλεγχος από την εξουσία των ιδεών που θα τυπώνονταν! Και αυτό ήταν το πρωτόγονο copyright: ένα όργανο ελέγχου αιρετικών ιδεών. Άλλωστε για ποια πνευματικά δικαιώματα να μιλήσουμε, όταν τα περισσότερα από τα έργα που εκδίδονταν τότε ήταν… Βίβλοι; Παρά τους ελέγχους όμως, παρά την “εξαγνιστική” πυρά η οποία υποδεχόταν έντυπα και πολλές φορές τους ίδιους τους δημιουργούς τους, οι ιδέες ξέφυγαν και διαδόθηκαν. Και μόλις τον 19ο αιώνα μπήκαν οι δημιουργοί στο “παιχνίδι” της ΠνΙδ. Μπήκαν όμως; Και σε ποιο βαθμό;
Ας βάλουμε όμως εδώ μια άνω τελεία που λέει και ο Χατζηνικολάου και ας κρατήσουμε μια διόλου αθώα και λίαν προβοκατόρικη ερώτηση για το επόμενο… Πόσοι πνευματικοί δημιουργοί του σήμερα κατέχουν οι ίδιοι τα πνευματικά δικαιώματα του έργου τους;…
:: Τα θραύσματα από τις βόμβες της Μαδρίτης είχαν και θύματα στην Ελλάδα. Όχι τα θύματα δεν ήταν ευτυχώς ανθρώπινα. Ήταν όμως η αξιοπιστία και το κύρος των διαφόρων αντιπολεμικών, ειρηνιστικών κινημάτων, συμμαχιών, δικτύων, φόρουμ ή όπως αλλιώς λέγονται. Την ώρα που ολόκληρη η Ευρώπη ήταν στους δρόμους εδώ επικρατούσε άκρα του τάφου σιωπή! Σε μια Αθήνα που κλείνει από διαδηλώσεις για ψύλλου πήδημα… Α, ξέχασα, η Αθήνα είχε διαδήλωση την επόμενη μέρα… Ενάντια όμως στην… Ολυμπιάδα! Και 3 μέρες μετά υπήρχε προγραμματισμένη μία αντιπολεμική για το Ιράκ. Δεν υπήρξε όμως ούτε ένα σύνθημα κατά του νέου ισλαμοφασισμού, έτσι για τα “αυτιά” του κόσμου… Βέβαια για όσους παρακολουθούν τα γεγόνοτα, δεν ήταν η πρώτη φορά! Θυμάστε ποτέ καμία αντίδραση όταν οι Σοβιετικοί μπούκαραν στο Αφγανιστάν, η Κίνα στο Θιβέτ, οι Ρώσοι στην Τσετσενία ή όταν ο σύντροφος-commandante Fidel εκτελούσε τους αντιφρονούντες; Αλλά εκεί ο κακός δεν ήταν ο Αμερικανός, ο σιωνιστής Εβραίος ή έστω ο προαιώνιος εχθρός Τούρκος! Κόμπλεξ, μονομανία, ιδεοληψία ή απλώς ιδιοτέλεια και προκατάληψη;
:: Διαβάζω και βλέπω ότι ο αυτοκράτωρ Βους ο Β’ αποκάλεσε “συμμορίτες” και “τρομοκράτες” τους Ιρακινούς που τολμάν και αντιστέκονται στην κατοχή της χώρας τους! Βρε, τι μου θυμίζουν αυτά, τι μου θυμίζουν;;;
:: Η επικαιρότητα είναι αφορμή πολλές φορές να θυμηθείς… Βλέποντας όλο αυτόν τον καιρό τις τηλεοπτικές κυρίως μάχες μεταξύ “προδοτών”, “οσφυοκαμπτών”, “πρακτόρων της Νέας Τάξης” και ε”θνικά υπερήφανων αδούλωτων πατριωτών”, γύρισα πίσω αρκετά χρόνια… Σε μια ανάλογη σύγκρουση, ίσως και πιο σφοδρή. Τότε που με συγκεντρώσεις-λαοθάλασσες, με υπερήφανες δηλώσεις και με εκείνα τα μεγαλειώδη μποϊκοτάζ στα… σπαγκέτι, την μοτσαρέλα και το γκούντα, καταφέραμε να πείσουμε τους εαυτούς μας ότι “Macedonia is Greek”, όχι όμως και τα υπόλοιπα 6 δις του κόσμου τούτου… Ευθύνες; Αυτοκριτική; Πως είπατε;;;
:: Τελικά έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όλες οι μεγάλες ιδέες, ιδεολογίες και ιδανικά έχουν έναν μεγάλο “πολέμιο”! Τους ίδιους τους οπαδούς τους! Μοιάζει παραδοξολογία, αλλά δεν είναι! Τα παραδείγματα πολλά: ποιός θα σώσει π.χ. τον πατριωτισμό από τα χέρια των νοσταλγών της “Επανάστασης” (όχι του ’21!), του προέδρου και των υπαλλήλων της Εκκλησίας Α.Ε., των διαφόρων γκαιμπελίσκων-νοσταλγών του Χίτλερ και των γραφικών αρχαιολάγνων που πιστεύουν ότι οι αρχαίοι ήταν… εξωγήινοι, είχαν αεροπλάνα, πυραύλους και computer; Τι έκανε τα κηρύγματα αγάπης του Χριστού να γίνουν όπλο μίσους στα χέρια των οπαδών του; Μίσους ενάντια στον αλλόθρησκο, ενάντια στην φύση, ενάντια στον ίδιο τον συνάνθρωπο; Ποιοί, αν όχι οι ίδιοι οι οπαδοί του, μετέτρεψαν τον μαρξισμό σε έναν από τους πιο απάνθρωπους καταπιεστικούς μηχανισμούς της ιστορίας; Ποιος έκανε τον Νίτσε πρόδρομο του φασισμού; Και για να έρθουμε και στα δικά μας, τα μουσικά, ποιοι ήταν αυτοί που έβαλαν ταφόπλακα σε μουσικές επαναστάσεις όπως το punk π.χ. αν όχι οι ίδιοι οι δημιουργοί τους;
:: Και μια ευχή για το τέλος, ως αντίσταση στην υποχρεωτική ευδαιμονία του “να περνάμε καλά”, ας χαρούμε και την μελαγχολία μας…
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
iLiKETRAiNS – Elegies to lessons learnt (Beggars Banquet)
 |
|
||||||||||||||||||||||
|
Ο Ιπποκράτης την είχε ονομάσει μέλαινα χολή και την είχε κατατάξει ανάμεσα στα τέσσερα υγρά του σώματος. Το Μεσαίωνα ήταν η “ιερή νόσος”. Πάντα θεωρούνταν η “νόσος” των διαφορετικών, των τρελών, των ιδιοφυών, των καλλιτεχνών… Στις σύγχρονες ηδονοθηρικές κοινωνίες του “να περνάμε καλά”, η μελαγχολία ξορκίζεται, απωθείται είτε ενδύεται τον μανδύα εμπορικών κινημάτων (βλέπε, π.χ. τον ντόρο γύρω από το emo, που -ευτυχώς!- δεν είναι κάτι περισσότερο από περίτεχνες ακριβές κομμώσεις και βαφές μαλλιών). Μάταιος αγώνας βέβαια… Άλλωστε πώς να αντιμετωπίσουμε το φόβο του θανάτου ο οποίος κρύβεται στον πυρήνα της; Και μήπως δεν έρχονται στιγμές που μόνοι, σ’ ένα δωμάτιο, δεν βυθιζόμαστε, κάποιες φορές με ένοχη απόλαυση, στη μελαγχολία, αντιμέτωποι με όλα τα μικρά και μεγάλα που ταλαιπωρούν τη μικρή μας ύπαρξη; Ίσως τελικά αυτή η βύθιση να είναι ένα καλό “ομοιοπαθητικό” φάρμακο, μια συμφιλίωση με έναν ανίκητο εχθρό… Αυτήν την εποχή στη βιβλιοθήκη μου με τρομάζει με τον όγκο της “Η ανατομία της μελαγχολίας” του Robert Burton, και το χώρο στοιχειώνουν οι ήχοι από το καινούργιο έργο των iLiKETRAiNS. Ένα έργο κυριολεκτικά βυθισμένο και διαποτισμένο από τη μέλαινα χολή… Οι εκλεκτικοί ακροατές που είχαν ακούσει το περσινό (κατηγοριοποιημένο σαν ep παρά τα 35 λεπτά του!) “Progress · Reform” δεν θα βρεθούν προ εκπλήξεως (μικρή παρένθεση: τι θα γίνει άραγε όταν ανακαλυφθεί κάποιο νέο format ηχογράφησης πολλαπλάσιο σε χρονική χωρητικότητα;). Στο νέο τους λοιπόν δίσκο οι …τραινο-λάγνοι από το Leeds ακολουθούν το δόγμα “ομάδα που κερδίζει δεν αλλάζει, συνταγή που πετυχαίνει δεν τροποποιείται”, και έτσι δεν εκτροχιάζονται από την πορεία που είχε χαράξει το ep εκείνο… Το “Elegies to lessons learnt” (ομολογουμένως ποιητικός τίτλος) είναι δίσκος τρομερά συμπαγής και ομοιογενής, με σαφές μουσικό στίγμα. Το σύμπαν των iLiKETRAiNS είναι κλειστό, και κάπου στο κέντρο του υπάρχει μια μαύρη τρύπα απελπισίας, ένας ορίζοντας γεγονότων από τον οποίο δύσκολα ξεφεύγουν. Καταφέρνουν όμως να κάνουν μια άψογη διαχείριση του χρόνου, μη επιτρέποντας σε προκρούστειες χρονικές διαστολές να αραιώσουν τη δραματική πυκνότητα των συνθέσεών τους (μια …ενήλικη πλέον ασθένεια του είδους που αποκαλείται post-rock!). Η δε εξέλιξη των κομματιών είναι προδιαγεγραμμένη και σταθερή… Αρχή με πένθιμο βηματισμό, με τις νότες να σταλάζουν μία-μία υπομονετικά, γήινα χρώματα, σκυμμένα κεφάλια, η ατμόσφαιρα φορτισμένα πνιγηρή, η δε φωνή ελίσσεται και σπαράζει, σαν να κουβαλά τις αμαρτίες και τις ενοχές ολόκληρου του κόσμου, κάπου ανάμεσα σε έναν Michael Gira και έναν Nick Cave. Αργά και σταθερά η ένταση κλιμακώνεται, οι μελωδίες αρχίζουν να περιδινίζονται μαστιγωμένες από ατελείωτες επάλληλες στρώσεις κιθάρων (κάπου εδώ ξεπετάγονται και τα φαντάσματα των shoe-gazers), και τέλος η καταιγίδα ξεσπά… Και αν αυτή η περιγραφή σας φέρει στο νου ονόματα όπως οι Sigur Ros ή οι Godspeed You! Black Emperor, δεν θα έχετε διόλου άδικο! Οι iLiKETRAiNS όμως είναι πολύ πιο ενδοσκοπικά συναισθηματικοί και εσωστρεφείς από τους Ισλανδούς και Καναδούς “συναδέλφους τους… Αν προσπαθήσουμε να ξεχωρίσουμε κάποιο τραγούδι από αυτό το συνεκτικό σύνολο, ως ίσο μεταξύ ίσων θα σταθούμε στο 9λεπτο “Spencer Perceval”. Ένα τραγούδι-επιτομή, που θα έλεγε κανείς ότι συμπυκνώνει όλες τις αρετές τόσο του δίσκου όσο και του post-rock σαν είδους! Ένα δε επιπλέον χαρακτηριστικό του δίσκου είναι ότι οι iLiKETRAiNS ξεφεύγουν από τη στιχουργική μανιέρα περί ερώτων, προσωπικών σχέσεων και λοιπών χιλιοτραγουδισμένων θεμάτων, και αντλούν έμπνευση από την ανεξάντλητη και μάλλον ανεκμετάλλευτη δεξαμενή της Ιστορίας (όχι πάντως εύκολο, καθώς προϋποθέτει και μια ευρύτερη παιδεία που δεν είναι τόσο αυτονόητη για πολλούς μουσικούς!). Έτσι οι μουσικές ντύνουν στίχους που αναφέρονται σε ιστορίες εγκληματικών παθών, σε δολοφόνους πρωθυπουργών, στο μεσαιωνικό κυνήγι μαγισσών, στις επιδημίες της πανούκλας, ακόμη και σε έναν άγγλο βουλευτή ο οποίος σκηνοθέτησε την αυτοκτονία του και την “έκανε” για Αυστραλία για να γλιτώσει από χρέη! Έναν πόντο για πρωτοτυπία τον κερδίζουν με το σπαθί τους λοιπόν! Το “Elegies to lessons learnt” περιέχει μουσικές ειδικών στιγμών και καταστάσεων… Αν τον ακούσεις μεθυσμένος και/ή πονεμένος μπορεί να σε συνεπάρει και ίσως να σε συγκλονίσει. Και είναι πάνω απ’ όλα ένας δίσκος με τον οποίο να συνδεθείς, ένας δίσκος που μπορεί να συντροφεύσει ιδιαίτερες στιγμές, να εκθέσει μύχια συναισθήματα και ίσως οδυνηρές σκέψεις… Κάτι όχι ιδιαίτερα συνηθισμένο πια… 9 1η δημοσίευση: http://www.mic.gr |
|||||||||||||||||||||||
