Αφιέρωμα στο kraut-20 τραγούδια
Kraut Songs Top-20 #1
We are the krauts…
Ας ξεκινήσουμε “προκλητικά” και αυτο-αναιρετικά! To krautrock δεν υπήρξε ποτέ! Δεν υπήρξε ποτέ καμία μπάντα που να αυτοπροσδιορίστηκε ως kraut (με την εξαίρεση ίσως των Amon Duul οι οποίοι σε κάποιο σαρκαστικό εξώφυλλό τους εμφανίστηκαν ντυμένοι …λάχανα – kraut γερμανιστί). Δεν υπήρξε ποτέ σκηνή kraut με την πλήρη σημασία του όρου! Πηγαίνοντας ακόμη παραπέρα, ότι ονομάστηκε kraut δεν είχε ποτέ ταυτότητα (απλώς η μουσική που έβγαινε στη Γερμανία τη δεκαετία του 70;), δεν ήταν κάτι ενιαίο, και κάτω από την ομπρέλα του συνωστίστηκαν ετερόκλητα το “κλασικό” μαλλιαρό ροκ, η folk των δασών, το αυνανιστικό progressive της δεξιοτεχνίας “καθρέφτη καθρεφτάκι μου, ποιος παίζει καλύτερη κιθάρα από μένα;”, πρώιμες έθνικ αναζητήσεις, jazz παρεκκλίσεις, ηλεκτρονικοί πειραματισμοί. Απ’ όλα είχε ο μπαχτσές…
Επίσης όταν βλέπουμε σε διάφορα κείμενα (όλο και πιο πολλά τα τελευταία χρόνια!) αναφορές σε “kraut επιρροές”, ας έχουμε κατά νουν ότι σχεδόν πάντοτε εννοούν, συνειδητά ή ασυνείδητα, τον ήχο των Neu!, οι οποίοι δεν είχαν απολύτως καμία σχέση με τις υπόλοιπες μπάντες του kraut, όντας μια μοναδική περίπτωση στα χρονικά (ας θυμηθούμε εδώ τη ρήση του Brian Eno, ότι στα 70s τρεις ήταν οι σημαντικοί ρυθμοί: το afrobeat του Fela Kuti, το funk του James Brown και το motorik των Neu!).
Ασφαλώς είναι μια μεγάλη αλήθεια ότι γενικά η κατάταξη της μουσικής σε είδη είναι μία κατά το πλείστον εμπορική διευκόλυνση για να πουληθεί το προϊόν “μουσική” αλλά ταυτόχρονα και μια απόρροια (αναπόφευκτη;) της ανάγκης του ανθρώπου να βάλει όρια και τάξη σε έναν χαοτικό κόσμο, έτσι για να έχει την ψευδαίσθηση ότι τον καταλαβαίνει και τον ελέγχει. Βέβαια θα αναρωτηθείτε… Να πάψουμε να ταξινομούμε; Φυσικά και όχι! Αλλά ας έχουμε την επίγνωση ότι πάντα κάτι θα περισσεύει, ότι τα όρια και οι ορισμοί θέτουν εξ …ορισμού περιορισμούς, πολλές φορές αποκλείοντας το πιο ουσιαστικό, ισοπεδώνοντας τη λεπτομέρεια… Θυμάστε τον Προκρούστη;
Είναι επίσης γνωστή η πάγκοινη απέχθεια των μουσικών για τις κάθε είδους ταμπέλες. Διαβάζω σε μια πρόσφατη συνέντευξη των Faust στο Wire: “όταν οι άγγλοι άρχισαν να μιλάνε για krautrock, νομίζαμε ότι μας κοροϊδεύουν”. Στην πραγματικότητα λοιπόν ο χαρακτηρισμός “krautrock” ήταν μια αποικιοκρατικής αισθητικής ταμπέλα που απέδωσαν οι άγγλοι στον πειραματικό ήχο που ερχόταν στα 70s από τη Γερμανία, ενδεικτική της νοοτροπίας που ταλαιπωρεί τους εγγλέζους από τότε που απώλεσαν την αυτοκρατορία τους (ιστορικά, krauts αποκαλούσαν τους Γερμανούς στον Πρώτο Παγκόσμιο). Κατά μία αναλογία, στην ίδια πεπατημένη το ελληνικό ροκ θα μπορούσε να αποκληθεί …τζατζικορόκ! Πέρα από αυτά όμως, δεν θα υποτιμήσουμε και τη συμβολή του John Peel στην εξάπλωση του ήχου αυτού πέρα από τα σύνορα των γερμανόφωνων περιοχών της Ευρώπης. Όπως και αυτή του εν μέρει μονομερούς και ελλιπούς, αλλά χρήσιμου βιβλίου του Julian Cope (“Krautrocksampler” – ακόμη περιμένει έναν τολμηρό εκδοτικό οίκο και έναν μεταφραστή με …άγνοια κινδύνου).
Ξεπερνώντας (αλλά συγχρόνως έχοντας κατά νου) τις ενστάσεις αυτές, το παρόν αφιέρωμα θα αποπειραθεί να χαρτογραφήσει τις ασαφείς συντεταγμένες της εποχής. Μιας εποχής όπου η τεχνολογία αρχίζει να εκλαϊκεύεται, τα μυαλά και οι ορίζοντες ανοίγουν, όπου νέα παιδιά, συνήθως με γερή κλασική παιδεία, πατώντας με τευτονικό ρεαλισμό πάνω στη γερμανική παράδοση του ρομαντισμού και του εξπρεσιονισμού, εξερευνούν νέες μουσικές τοπογραφίες, ξεχειλώνοντας τον στενό κορσέ του εμπορικού τρίλεπτου άσματος. Και εταιρείες-θρύλοι όπως η Brain, η Sky, η Ohr, η Pilz θα αναλάβουν την περαιτέρω διάδοση του έργου.
Οι περισσότερες από τις μπάντες βέβαια “εξοντώθηκαν” μετά το σωτήριο έτος 1977, όταν και στη Γερμανία ενέσκηψε σαν σίφουνας το πνεύμα του punk. Οι Neubauten, οι Abwarts και οι λοιπές ταξιαρχίες του μεταπάνκ είχαν πια το λόγο. Αλλά όπως λέει και το άσμα, τίποτα δεν πάει χαμένο. Και πολλά από τα φρέσκα ονόματα της αιχμής του σύγχρονου νεωτερισμού χρωστάνε πολλά (τι χρωστάνε, εδώ έτοιμο να βγει το …σπίτι σε πλειστηριασμό!) σε αυτούς τους πρωτοπόρους δημιουργούς. Θέλετε και ονόματα; LCD Soundsystem, Fall, Portishead, Ladytron, Fujiya & Miyagi, Holy Fuck, και πολλοί πολλοί ακόμη…
Τα τραγούδια που ακολουθούν, είναι επιλογές με σειρά αγάπης και προσωπικού γούστου, και προφανώς δεν εξαντλούν το θέμα με τις πολλές παραφυάδες του. Είναι απλά μια πυξίδα, ίσως μια πρώτη αφορμή για αναζήτηση (μόλις ένα κλικ μακριά στις προνομιούχες μέρες μας!).
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν την περιήγηση στο περιβόλι με τα …λάχανα:
1. Hoelderlin – Requiem fuer einen Wicht (1972)
Schiller, Goethe, Novalis, Hοelderlin… Γερμανικός ρομαντισμός… Νοσταλγία για ένα παρελθόν που δεν υπήρξε ποτέ, η λαχτάρα τής επανένωσης τού ανθρώπου με τη φύση, η οδύσσεια αναζήτησης της χαμένης αρμονίας (κάποια στιγμή θα μιλήσουμε και για την φαινομενικά αντιφατική αλλά υπαρκτή σχέση του ρομαντισμού με το φασισμό!). Οι Hoelderlin υιοθετούν το όνομα του μεγάλου ποιητή του 19ου αιώνα, οπλίζονται με mellotron, σιτάρ, φλάουτα, βιολιά και κιθάρες, και κυκλοφορούν στην εταιρεία Pilz (με σήμα το μανιτάρι – υποθέτω όχι από αυτά που βρίσκει κανείς στο …supermarket) έναν από τους ομορφότερους και πιο ονειρικούς δίσκους της δεκαετίας του ‘70, με τα moody blues-folk ονειροδράματά τους να στολίζει η εκφραστική, στο μεταίχμιο παιδικότητας και θηλυκότητας φωνή της μικρής ολλανδέζας Nanny de Ruig. Η συνέχεια θα αργήσει τρία χρόνια και θα τους φέρει σε πιο συμβατικά, ολίγον βαρετά jazz-rock μονοπάτια… Έχει καμία σημασία; Ακόμη κι ένα τραγούδι που θα κάνει τούτο τον κόσμο λίγο πιο αξιοβίωτο, μια σταλιά πιο όμορφο, αρκεί (και περισσεύει) για τη δικαίωση ενός δημιουργού… Αναρωτιέμαι πάντως… Η όμορφη μουσική σε κάνει ομορφότερο τη ζωή; Ή σου τονίζει αντιστικτικά την καθημερινή ασχήμια;
V I D E O >> Η γυναικεία μόδα των καιρών… Ριχτό φόρεμα, χρώματα, μακρύ ίσιο μαλλί. Θεά όμως η Nanny
. . . . . . . . . .
2. Novalis – Wunderschaetze (1976)
Μια κάμαρα, το ταβάνι, το φως στο κερί τρεμοπαίζει, εκείνη είναι μακριά, πεθαμένη, παγωμένη… Ο Νοβάλις προσπαθεί να ξορκίσει με λέξεις και να αποτυπώσει τη βαθιά οδύνη που δοκίμασε με τον πρόωρο θάνατο της Αγαπημένης του (όλες οι αγαπημένες γράφονται με το Α κεφαλαίο). Θα πάει να τη “συναντήσει” μόλις στα 29 του χρόνια, το 1801. Κοντά δύο αιώνες αργότερα, οι Novalis από το βιομηχανικό και βρώμικο (για τα γερμανικά δεδομένα!) Αμβούργο, θα δώσουν μελωδικά φτερά στα ποιήματά του. Επιλέγω από τον τρίτο τους δίσκο, το “Sommerabend” (“Καλοκαιρινή βραδιά”), αυτό το δεκάλεπτο ψυχόδραμα, που θυμίζει εκείνες τις 70s μπαλάντες που όσο και αν ακούγονται σήμερα παρωχημένες, καταφέρνουν ακόμη να συγκινούν. Για όποιον μόνος κάθεται στο δωμάτιο του…… Αν δεν ξέρετε όμως γερμανικά, πάντα κάτι χάνεται στη μετάφραση!
V I D E O >> Πως χαρακτηρίζεται κάποιος που …ακούει πεταλούδες να γελούν; Ρομαντικός;
. . . . . . . . . .
3. Neu! – Super (1973)
Neu… Neu… Neu… Το κομμάτι ξεκινά, και η μηχανή υψηλής ιπποδύναμης στην καρδιά της μουσικής παίρνει μπρος… Motorik! (συναίρεση του Motor και του Musik). Απαντάται σε κείμενα που αφορούν τους Neu! με τη συχνότητα που εμφανίζεται ένα …θεληματικό πιγούνι σε μυθιστόρημα τύπου Άρλεκιν. Περιγραφικός όρος όμως! Η αυστηρή συμμετρία και επαναληπτικότητα μιας γραμμής παραγωγής γίνεται μουσική και ένας νέος ήχος γεννιέται. Η μουσική των Neu! είναι τόσο απλή, όπως και κάθε τι μεγαλοφυές που σε κάνει (εκ των υστέρων) να αναρωτιέσαι “πως και δεν το σκέφτηκε κάποιος νωρίτερα!”. Το “Super” βρίσκεται στον δεύτερο τους δίσκο “Neu! 2″ μαζί με δύο …remix του (ουσιαστικά παιγμένα σε διαφορετικές ταχύτητες!), η ύπαρξη των οποίων είναι στην πραγματικότητα ένα γέμισμα καθώς “στέγνωσαν” από ρευστό κατά την ηχογράφηση. Το κομμάτι θα “επανεμφανιστεί” με πολλές μορφές τα επόμενα χρόνια. Θα μεταμορφωθεί σε ηλεκτρονική καταιγίδα από τους DAF (“Der Mussolini”) ενώ αρκετά χρόνια αργότερα μια …cool rock chick listening to Neu! (κομμάτι των Ciccone Youth!) ονόματι Laetitia Sadier το τραγούδησε ως “French Disco”. Ευχαριστούμε κ.κ. Klaus Dinger και Michael Rother!
V I D E O >> Οι Neu! παίζουν μια πρώιμη ακατέργαστη μορφή του “Hero”
. . . . . . . . . .
4. Tangerine Dream – Stratosfear (1976)
Ποιος είναι ο ήχος του διαστρικού χώρου; Υπάρχει; Είναι γνωστό πως είναι η σιωπή (θυμηθείτε την “Οδύσσεια του διαστήματος”). Αν όμως το διάστημα είχε ήχο, ίσως να μην ήταν άλλος παρά αυτός των Tangerine Dream. Η μπάντα που δημιούργησε το 1967 ένας πρώην μαθητευόμενος του Dali, ο Edgar Froese, άφησε στην άκρη τα παραδοσιακά όργανα, έπιασε τα synthesizers, τα sequencers, τα moog, και άλλα μαγικά μαραφέτια που χρειάζονταν ρεύμα για να λειτουργήσουν (“η μουσική σας πέφτει όταν κόβεται το ρεύμα”, για να παραφράσω ένα γνωστό εξαρχειώτικο σύνθημα) και δημιούργησε τον ήχο που ευφυώς ονομάστηκε “κοσμική μουσική” (kosmische musik). Θα τους πουν “άρχοντες της βαρεμάρας”, θα είναι οι ακούσιοι υπαίτιοι για τον μουσικό χυλό που λέγεται new age, οι ίδιοι θα εξαντλήσουν την αχαλίνωτη (αλλά όχι αστείρευτη) έμπνευσή τους σε πάνω από 100 δίσκους (εκ των οποίων άνω των 40 είναι soundtrack!). Όμως… Κάθε ταξίδι έχει πάντα στιγμές ανίας! Αλλά και συναρπαστικές… Όπως αυτή η αξέχαστη παγωμένη φουτουριστική μελωδία του “Stratosfear” (με την ευφυή ανορθογραφία) που έφτιαξε η πιο δημιουργική τους σύνθεση: Froese-Franke-Baumann. Μουσική για τα παιδιά που κοιτάζουν τα άστρα…
V I D E O >> Οι πρώτες μέρες…
V I D E O >> Λαίδες και ευγενικοί μου κύριοι, πλέουμε στο διάστημα…
. . . . . . . . . .
5. Amon Duul II – Deutsch Nepal (1972)
Το φοιτητικό κίνημα στη Γερμανία, ειδικά μετά τη δολοφονία ενός φοιτητή από μπάτσο τον Ιούνη του 1967 (τα γουρούνια τελικά παντού έχουν την ίδια όψη!), εξελίχθηκε σε πολλαπλά παρακλάδια. Έτσι, άλλοι πήραν τα όπλα και βγήκαν στο κλαρί (βλέπε RAF), άλλοι έχτισαν πολιτικές καριέρες, και άλλοι ελευθεριάζουσες κομμούνες στις οποίες εξερευνούσαν τα όρια του ελεύθερου σεξ (σε τρίγωνα, τετράγωνα και άλλα …ερωτικά σχήματα), των μουσικών αυτοσχεδιασμών και των επιδράσεων διαφόρων …ύποπτων προϊόντων της χλωρίδας στον ανθρώπινο νου. Μια τέτοια κομμούνα ήταν και οι Amon Duul στο Μόναχο. Κατά την πολιτική …μόδα της εποχής, η συντροφιά διασπάστηκε σε 2 κομμάτια, εκ των οποίων το Νο ΙΙ έμελλε να αποτελέσει ένα από τα πιο εμβληματικά ονόματα του kraut. Η μουσική των Amon Duul II ήταν έντονα αυτοσχεδιαστική, άναρχα ελεύθερη, υπό την επήρεια πολλών παραισθησιογόνων (“ο κάθε ένας από μας έπαιζε υπό την επήρεια άλλου ναρκωτικού”), πολλές φορές κουραστική ακόμη και ασυνάρτητη. Το “Deutsch Nepal” ξεχωρίζει όχι μόνο από το “Wolf City” αλλά και απ’ όλη τη δισκογραφία τους, χάρις στη σχεδόν γοτθική και συνάμα ψευδοεπική ατμόσφαιρα αλλά και την ερμηνεία του Daniel Fichelsher (μετέπειτα Popol Vuh), ο οποίος τραγουδάει, …βήχει και φτύνει τις λέξεις με στρατιωτικά πομπώδη τρόπο, περιπαίζοντας τη ναζιστική εμμονή με την Άρια καταγωγή από τα υψίπεδα του Νεπάλ.
V I D E O >> Το έτερο εμβληματικό τραγούδι “Surrounded by stars”
. . . . . . . . . .
6. Cluster – Caramel (1974)
Ποιός ήταν ο άνθρωπος που αρνήθηκε στον …Νταλάρα για παραγωγή, πολύ πριν ο πολύς κόσμος καταλάβει πόσο καραγκιόζης είναι (ΟΚ, μην τρομάζετε, τον Bono εννοούσα!); Ο άνθρωπος που έβαλε κάτι παραπάνω από ένα χεράκι στη διαμόρφωση του ήχου της εποχής εκείνης (αλλά και των επόμενων). Που συνέβαλε στη διάχυση του νέου αυτού ηλεκτρονικού “λόγιου” ήχου έξω από τα στεγανά των ακαδημιών. Που μαζί με τους Dieter Moebius and Hans Joachim Roedelius (ως Cluster, παλιότερα Kluster) έφτιαξε μια σειρά δίσκων οι οποίοι έσπειραν νέες ιδέες που θα καρποφορήσουν ως new-wave κοντά μια δεκαετία αργότερα. Conny Plank είναι το όνομα αυτού του ηχητικού μηχανικού με το …επαναστατικό επώνυμο (αν θυμηθούμε τον ομόηχο του Planck, μπαμπά της επαναστατικής κβαντικής θεωρίας!). Από το “Zuckerzeit” είναι το παρόν κομμάτι, πιστό στα ακαταπόνητα επαναλαμβανόμενα μοτίβα που θα τα ξανακούσουμε αργότερα από ονόματα όπως π.χ. οι Devo.
V I D E O >> Από ντοκυμαντέρ της γερμανικής τηλεόρασης, δυστυχώς μόνο με φωτογραφίες… Πριν το K γίνει C…
. . . . . . . . . .
7. Kraftwerk – Ruckzuck (1970)
Ruckzuck, “στο πι και φι” δηλαδή (ποιος θυμάται αλήθεια εκείνο το τηλεπαιχνίδι της …Μαίρη Μηλιαρέση;) με τους πρώιμους Kraftwerk να ψάχνονται ακόμη, όντας περισσότερο kraut παρά ηλεκτρονικοί. Το κομμάτι είναι από τον δίσκο με τον κόκκινο κώνο (υπάρχει και δίσκος τους με πράσινο κώνο) και έχει μια μετρονομία που θυμίζει πολύ το “Autobahn”, λες και έχει έναν κινητήρα μέσα του, με το πειραγμένο φλάουτο του Florian να δίνει το ρυθμό. Η συνέχεια θα είναι πραγματικά ρηξικέλευθη. Και ένα μικρό σχόλιο: πράγματι, μπορεί να μην ήταν οι πρώτοι που έπαιξαν ηλεκτρονική μουσική! Μπορεί να μην έφτασαν πρώτοι σε αυτά τα χωράφια, άλλοι είχαν φτάσει και είχαν στήσει νωρίτερα τις …σημαίες τους. Αλλά, όπως και στη ζωή, αξία δεν έχει τόσο αυτός που είχε πρώτος την ιδέα, αλλά εκείνος που της έδωσε μορφή, περιεχόμενο και αποδοχή!
V I D E O >> Σπάνιο βίντεο από την εποχή των Organisation… Είναι δυνατόν να είναι οι ίδιοι αυτοί που τραγουδούσαν 10 χρόνια αργότερα “We are the robots”;; Απίστευτο!
V I D E O >> Εδώ τo νερό έχει μπει στο αυλάκι του…
. . . . . . . . . .
8. Popol Vuh – Mantra I (1978)
Συνάντηση ιδιόρρυθμων μορφών είναι αυτός ο δίσκος. Από την μία ο μεγαλο-μανής, -σχήμων, -πράγμων σκηνοθέτης Werner Herzog. Από την άλλη ο Florian Fricke, πρωτοπόρος χρήστης του moog, ο οποίος στη συνέχεια γοητεύτηκε και κυριολεκτικά χάθηκε μέσα στις τελετουργικές μουσικές αρχαίων χαμένων πολιτισμών (Popol Vuh είναι το ιερό βιβλίο των Μάγια). Το αργόσυρτο υπνωτικό αυτό μάντρα βρίσκεται στο soundtrack της ταινίας “Nosferatu” (κομμάτια από την επένδυση υπάρχουν και στον επόμενο δίσκο “”Brueder des Schattens – Soehne des Lichts). Κιθάρες, τάμπλας, σιτάρ, …κριθάρ (sic!) συμπλέκονται σε μια μουσική γαλήνια, όλο νύχτα, εκτός χρόνου, με την πνοή των αιώνων μέσα της…
V I D E O >> Μια ακόμη λεπταίσθητη στιγμή των Popol Vuh από το “Hosianna Mantra” με την αέρινη Djong Yun στη φωνή.
. . . . . . . . . .
9. Emtidi – Walkin’ in the park (1972)
Κάθε εποχή, κάθε έχει τους πρωταγωνιστές, τους ήρωές της, εκείνους για τους οποίους η Ιστορία φυλάει τις πιο εξέχουσες της σελίδες. Πάντα υπάρχουν όμως και οι ελάσσονες, αυτοί που δικαίως ή αδίκως έμειναν αχνές υποσημειώσεις, που έζησαν και δημιούργησαν στη σκιά. Όπως αυτό το ντουέτο ενός Γερμανού και μιας Καναδέζας με ντελικάτη φωνή. Δύο δίσκους αξιώθηκαν να βγάλουν όλους κι όλους. Από τον πιο αξιομνημόνευτο, το “Saat”, είναι αυτό το folk διαμαντάκι. Μια ψιχάλα που πάει να γίνει βροχή, μια βόλτα στο πάρκο, φρέσκο το χώμα, τα φύλλα ξερά, οι ηλιαχτίδες παίζουν ανάμεσα στα κλαδιά, μια ελαφριά ψύχρα σε ανατριχιάζει…
10. Can – Vitamin C (1972)
Αν ακολουθήσουμε συνειρμική οδό σκέψης η λέξη kraut οδηγεί απευθείας στους Can. Αν και οι Can …δεν είναι kraut, είναι απλώς οι …Can. Γιατί πραγματικά κατάφεραν χωνεύοντας και μπερδεύοντας ήχους από την jazz, τις μουσικές του κόσμου, την ψυχεδέλεια, την ηλεκτρονική, με αχαλίνωτη πειραματική διάθεση και ακαδημαϊκή θεωρητική γνώση, να αποτελέσουν ένα είδος μόνοι τους. Μια μουσική που ήταν στραμμένη προς το μέλλον και ενέπνευσε μια πλειάδα κατοπινών δημιουργών. Προσωπικά μιλώντας βέβαια, η μουσική τους κατάφερνε να διεγείρει μόνο το …αριστερό τμήμα του εγκεφάλου μου, εκείνο δηλαδή που είναι υπεύθυνο για την ορθολογική προσέγγιση των πραγμάτων. Συναισθηματική επαφή δεν μπόρεσα ποτέ να αποκαταστήσω (όπως σε αναλογία συμβαίνει στο σήμερα, με τους Animal Collective). Κι ας θαυμάζω κομμάτια που στέκουν αγέραστα, όπως το “Vitamin C” από τον περίφημο δίσκο με τις μπάμιες του Αιγαίου (“Ege Bamyasi” στα τουρκικά), με τον Jaki Liebezeit, έναν πραγματικά αριστοτέχνη (και …δεξιοτέχνη!) των κρουστών, να κεντάει μια αξέχαστη ρυθμική ακολουθία…
V I D E O >> Χωρίς σχόλια…
_____
1. Sand – May rain (1974)
Αν για κάτι είχαν κατηγορηθεί οι μπάντες του kraut ήταν για την (εν γένει) απολιτική τους στάση, μια εποχή που η πολιτική αναταραχή στη Γερμανία είχε πάρει διαστάσεις απειλητικές, με την RAF να χορεύει τη χώρα στο ταψί και το μολύβι των όπλων να δίνει τον τόνο. Δεν είναι όμως μια κατανοητή αντίδραση (και ίσως εξίσου “πολιτική”) όταν γύρω και μέσα πέφτει η μαυρίλα, η απόδραση έστω και με νότες μόνο, σε έναν άλλο κόσμο φαντασιακό, εξώκοσμο, ονειρικό, παραμυθένιο, άυλο; Ακόμη και σκοτεινό, ιδιόμορφο και παράξενο, όπως αυτός που χτίζουν βασισμένοι στα παραμύθια της Σαξονίας οι Sand (με την καίρια βοήθεια του Klaus Shultze στα κουμπιά και τις …κοσμικές παρεμβάσεις) στο περίφημο “Golem”. Ο τίτλος του κομματιού απηχεί το περιεχόμενο. Σαν μαγιάτικη βροχή… Και ακόμη δεν μπορώ να αποφασίσω ποια εκτέλεση είναι η καλύτερη. Τούτη εδώ ή εκείνη των Current 93; Ασφαλώς ξέρω ποια είναι η πιο αγαπημένη όμως!
. . . . . . . . . .
12. Eroc – Wolkenreise (1979)
Σύννεφα… Πάνω απ’ τα σύννεφα… Όταν έρχονται τα σύννεφα… Τα σύννεφα με τις πολλαπλές, αέναα μεταβαλλόμενες μορφές, μια προβολή του ευμετάβλητου της ζωής και των ανθρώπινων συναισθημάτων. Ο τρελο-Eroc, πρώην ντράμερ των Grobschnitt, περνάει ακορντεόν και κιθάρα μέσα από ηλεκτρονικά κυκλώματα, αφήνει τη φαντασία ελεύθερη από τα “δεσμά” των στίχων και γνωρίζει απροσδόκητα μεγάλη επιτυχία με μια πανέμορφη φευγάτη μελωδία, όλο εικόνες…
. . . . . . . . . .
13. La Dusseldorf – La Dusseldorf (1976)
Η πόλη στη συμβολή των ποταμών Ρήνου και του Duessel θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει ένα Βερολίνο στη θέση του …Βερολίνου. Δεν της λείπει παρά μόνο το trend και η μυθολογία του. Πανέμορφη πόλη, με έντονη καλλιτεχνική και αρχιτεκτονική δραστηριότητα, και βαρύ μουσικό παρελθόν. Kraftwerk, Neu!, DAF και φυσικά …La Dusseldorf! Η πόλη πρωταγωνιστεί στον ομώνυμο δίσκο των τελευταίων, από το εξώφυλλο (το αεροδρόμιό της) μέχρι και την αρχή του κομματιού αυτού (ιαχές των οπαδών της τοπικής Φορτούνα). Συγκρότημα συνέχεια ουσιαστικά των Neu!, με την …λεβεντογέννα μάνα Dinger να καμαρώνει τα δύο της παιδιά Klaus και Thomas να συνεργάζονται και να φέρνουν τον μηχανικό ήχο των Neu! πιο κοντά στο νεογέννητο punk.
. . . . . . . . . .
14. Epitaph – Visions (1971)
Κάπου είχα διαβάσει ότι το progressive ήταν για την ψυχεδέλεια ότι και το new wave για το punk… Επιδέχεται πολλαπλές αναγνώσεις η ρήση αυτή, αλλά το μόνο σίγουρο είναι ότι το progressive αδικήθηκε κατάφορα καθώς φορτώθηκε όλες τις …πληγές του Φαραώ (ειδικά από τη γενιά του punk). Σίγουρα έφτασε σε υπερβολές (πολλές εξαιρετικά …υπερβολικές μάλιστα!), αλλά κάθε τι νέο δεν φτάνει νομοτελειακά σε ακρότητες; (όπως καλή ώρα και το punk!) Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι το progressive ήταν μια απάντηση στην δικτατορία του τρίλεπτου τραγουδιού των 60s. Στα …μόλις 4′40” λεπτά φτάνει αυτή η νοσταλγική αλά King Crimson μπαλάντα των Epitaph, μιας μπάντας με τον ίδιο ταχυδρομικό κώδικα με τους Scorpions (από το Αννόβερο δηλαδή). Κομμάτι απόλυτα 70s, απόλυτα μέσα στην εποχή του… Ίσως γι’ αυτό να ακούγεται πλέον τόσο παλιομοδίτικο. Αλλά δεν μπορώ να αντισταθώ στην ταξιδιάρικη πνοή του mellotron που διαπερνά το κομμάτι…
. . . . . . . . . .
15. Harmonia – Dino (1974)
Ο Eno σε μια στιγμή ευνόητης υπερβολής είχε αποκαλέσει τους Harmonia ως “την πιο σημαντική ροκ μπάντα του κόσμου”. Θα μπορούσε να ισχύει αν αναλογιστούμε την προσθετική αξία των δύο συνιστωσών των Harmonia: Neu + Cluster μαζί (σε ένα είδος kraut supergroup, σχήμα που “φοριόταν” πολύ εκείνα τα χρόνια). Ο ήχος της επανάληψης (μητέρας της μαθήσεως) των Neu! κυριαρχεί στο κομμάτι αυτό, το οποίο εξελίσσεται ανεπαίσθητα μέσα από τη μονοτονία, σαν παραλλαγή σε ένα θέμα, όπως τα κύματα, τόσο ίδια αλλά πάντα διαφορετικά. Η στοχαστική πλευρά του kraut… Γιατί κακώς έχουμε μάθει να ταυτίζουμε την απλότητα με την ευκολία, και το περίπλοκο με το βαθυστόχαστο…
. . . . . . . . . .
16. Gila – Kollaps (1971)
Από τους σπουδαίους και αδικημένους από τη μνήμη δίσκους της εποχής ήταν και ο πρώτος του βραχύβιου σχήματος των Gila, κεντρική φιγούρα του οποίου ήταν ο κιθαρίστας Conny Veit (μετέπειτα Popol Vuh). Space σκοτεινή ατμόσφαιρα, σκιαχτικές κιθάρες, τελετουργικά τύμπανα και συγγενικά γονίδια με τους πρώιμους Floyd συνθέτουν ένα ψυχεδελικό ψυχόδραμα. Το κλάμα του μωρού στο “Kollaps”, το κλάμα της εξόδου σε έναν άγνωστο εχθρικό κόσμο, επιτείνει την ανησυχητική αίσθηση… Η γοτθική πλευρά του kraut (στην πατρίδα των Γότθων είμαστε άλλωστε!).
. . . . . . . . . .
17. Faust – It’s a rainy day, sunshine girl (1972)
O όρος avant-garde (μου) προκαλεί γενικά μια αμηχανία. Συνήθως χρησιμεύει για να στεγάσουμε μουσικές που δεν καταλαβαίνουμε, που ακούγονται εκτός “κατεστημένου”, δύσκολες, δυσνόητες, περίεργες. Χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα είναι αυτό το σχήμα από το Αμβούργο, το οποίο κανένα αφιέρωμα στο kraut δεν τολμά να παραλείψει. 4 δίσκοι στην πενταετία 70-75 που αποθεώθηκαν και εκτιμήθηκαν περισσότερο από τους ομότεχνούς τους παρά από το κοινό, 4 δίσκοι που έφτασαν (αν δεν ξεπέρασαν κιόλας) τα όρια του πειραματισμού και της “κακοφωνίας”, 4 δίσκοι που περιέκλειαν εν σπέρματι το μέλλον. Το 2ο τους LP “Faust so far” θα μπορούσε να θεωρηθεί το πιο εμπορικό τους (τηρουμένων των αναλογιών!) και κυρίως το κομμάτι αυτό, μια μουσική γέφυρα ανάμεσα στον στέρεο κιθαριστικό μινιμαλισμό των Velvet Underground και την παγανιστική τραχύτητα μεταγενέστερων συγκροτημάτων όπως οι Savage Republic. Έχει επίσης τη σημασία του το γεγονός ότι είναι από τα λίγα ονόματα της εποχής που η επανασύνδεσή του στις αρχές των 90s είχε ουσία…
. . . . . . . . . .
18. Eulenspygel – Abfall (1972)
Άλλη μία μπάντα η οποία γλίστρησε στη λήθη είναι και οι Eulenspygel (αν και κάποιοι τους θυμούνται για το …καμένο κοτόπουλο που υπήρχε στο εξώφυλλο ενός δίσκου τους). Το ανοικονόμητο σε μέγεθος (υπερβαίνει τα 22 λεπτά!) “Abfall”, σκουπίδι δηλαδή, συνδυάζει 3 διαφορετικά κομμάτια σε ένα (σύμφωνα με τις επιταγές του γνήσιου progressive) και είναι ένα πραγματικό κήρυγμα κατά του καταναλωτισμού, της ελεύθερης αγοράς και της “εξέλιξης” η οποία μετριέται με το μέγεθος των σκουπιδιών που παράγει. Ενδεικτικό του κλίματος της εποχής, του χίπικου πνεύματος της επιστροφής σε μια φαντασιακή πρωτόγονη κατάσταση, με όλες τις αντιφάσεις που αυτή η στάση εμπεριέχει. Τα παιδιά του Μαρξ και της Κόκα Κόλα που έλεγε και ο Γκοντάρ…
. . . . . . . . . .
19. Sperrmull – No freak out (1973)
Παραμένουμε σε κλίμα …σκουπιδιών, και περνάμε στον Σκουπιδοτενεκέ (ήτοι Sperrmull). Η ιστορία δεν θα τους επιφυλάξει ανάλογη τιμή μόνο και μόνο χάρις σε αυτό το εξαιρετικό κομμάτι, το οποίο βρίσκει συχνά θέση σε συλλογές kraut, με συχνότητα αντιστρόφως ανάλογη της βαρύτητας της μπάντας, η οποία πέρασε σαν διάττοντας αστέρας αφήνοντας πίσω έναν δίσκο, ο οποίος άφησε υποσχέσεις που ποτέ δεν εκπληρώθηκαν. Δεν μάθαμε έτσι αν στη συνέχεια θα ξέφευγαν από αυτόν τον όχι ιδιαίτερα πρωτότυπο συνδυασμό hard rock και φλοϋδικής ψυχεδέλειας.
. . . . . . . . . .
20. Agitation Free – Malesch (1972)
Ωραία χρόνια… Ήσουν νέος, AIDS δεν υπήρχε (ή δεν το είχαμε ανακαλύψει!), άφηνες μακριά μαλλιά, εύρισκες άλλους ομοϊδεάτες, παιδιά των λουλουδιών αλλά και άλλων ύποπτων …καπνιστών χορταρικών, έπαιρνες το δρομολόγιο ενός magic bus προς την εξωτική λάγνα Ανατολή, προς αναζήτηση γκουρού, …σεξουαλικής πνευματικότητας και νοήματος σε μια ευμαρή κατά τα λοιπά ζωή. Αυτό το είδος πολιτιστικού Drang nach Osten υιοθέτησαν και πολλοί μουσικοί της εποχής, σε αναζήτηση του διαφορετικού, του αντισυμβατικού. Πολύ πριν το έθνικ γίνει καρτελάκι σε όλα τα καλά και κακά δισκοπωλεία, μπάντες όπως οι Agitation Free μπόλιαζαν το δυτικοτραφές ροκ με στοιχεία ξένων, ανοίκειων μουσικών. Το “”Malesch”, ένα πραγματικά καλειδοσκοπικό αραβούργημα (κυριολεκτικά!), όπως λέει ο”μύθος”, το εμπνεύστηκαν στα ταξίδια τους στην …εξωτική Ελλάδα και Αίγυπτο (ενδεικτικό αυτό και της θέσης που είχε τότε η χώρα μας στα μυαλά των λοιπών Ευρωπαίων!). Αξιοσημείωτη πάντως είναι η αναφορά των Πελόμα Μποκιού στα credits του δίσκου!
. . . . . . . . . .
Και για μια συνέχεια του ταξιδιού, μια ακόμη δεκάδα:
Out of Focus – Fly bird fly
Grobschnitt – Wonderful music
Floh de Cologne – La grande tristesse
Thirsty Moon – Morning sun
Gomorrha – Titish child
Brainticket – Visions
Kalacakra – Vamos
Broeselmaschine – Light flight
Embryo – Warm canto
Guru Guru – Der Elektrolurch
_____
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
Best of 2008
|
2008 πια… Να δεις τι σου χω για μετά…
Χριστούγεννα λοιπόν, καιρός για τα γνωστά ανιαρά έθιμα, που δίνουν πάντως την ασφάλεια της συνέχειας (είμαστε και φέτος εδώ!). Οικογενειακές μαζώξεις, άνοστες γαλοπούλες, και φυσικά λίστες… Ατελείωτες λίστες… Κάθε είδους… Λειτουργώντας αυτοϋπονομευτικά, ομολογώ ότι σπάνια πλέον τις διαβάζω. Έχει καμιά σημασία αν το 2008 ήταν “καλύτερο” στη μουσική από το 2007; Who really gives a damn? Τα ίδια θα λέμε άλλωστε; Νέο αίμα πάντα θα υπάρχει, κι εκεί έξω πάντα θα κυκλοφορεί μουσική για κάθε γούστο… Σε απίστευτες, αδιανόητες ποσότητες. Όρεξη να έχεις να ψάχνεις και μεγάλο …bandwidth. Κατά τα λοιπά, είπαμε, τα ίδια… Το πρόθεμα neo- έχει πλέον μπει σε κάθε δυνατό είδος και παρα-είδος, το κυνήγι του …”φρέσκου” αφορά κατά βάση όχι μουσικές αλλά …προσωπάκια και σωματάκια, το ρετρό είναι σταθερά παρόν, και θα μείνει για πολύ όπως φαίνεται, και κάθε δίσκο πρέπει πλέον να τον κοιτάς στην ούγια για να καταλάβεις ποια χρονολογία κυκλοφόρησε…
Ακολουθούν μερικά δισκάκια και κάμποσα τραγούδια που άκουσα λίγο παραπάνω τη φετινή χρονιά… Τα καλύτερα; Who cares? -ύτερα και υπερθετικοί και συγκριτικοί βαθμοί και δυο αβγά Τουρκίας… Λίγα μόνο λόγια για το Νο 1. Διάλεξα τον εξαιρετικό φετινό δίσκο των Ladytron, ούτε για τη φρεσκάδα, ούτε για το νέο που κομίζει στην τέχνη και άλλα τέτοια ακαδημαϊκά. Τον διάλεξα γιατί μου θύμισε πολλά πράγματα χωρίς να τα μιμείται, γιατί είναι ένας έξυπνος pop δίσκος και γιατί σε μια εποχή όπου το album σαν μορφή μετάδοσης της μουσικής αρχίζει πλέον να μην πατά πολύ σταθερά στα πόδια του, εδώ μέσα υπήρχαν 5-6 τραγούδια που θα τα ακούω για καιρό. Ποσοστό κοντά στο 50%! Σπάνιο για τους καιρούς μας… Τελειώνοντας, φυσικά και αναλαμβάνω με …γενναιότητα και παρρησία, την …πολιτική ευθύνη για όσα παρέλειψα, αγνόησα, περιφρόνησα ετούτη τη χρονιά! Άντε και του χρόνου… 11 Δίσκοι 1. Ladytron – Velocifero 11 Τραγούδια 1. Invisible motions – Arcana 1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
|
Πικρός και παγωμένος κατηφής τούτος ο Δεκέμβρης… Το 2008 (σαν χθες θυμάμαι που σε πλαστικά τετράδια ΔΙΕΘΝΕΣ πάταγα με το στυλό BIC τη νέα χρονιά: 1988!) σβήνει μέσα σε αποκαΐδια και οσμή δακρυγόνου… Αλλά και με μια ελπίδα-προίκα για τα επόμενα χρόνια, την αντίδραση επιτέλους, έστω και αυτή την άτσαλη και άγαρμπη και βίαιη, στην περιρρέουσα σαπίλα…
Πέρασαν επίσης (ανεπιστρεπτί;) οι εποχές των μεγάλων ονομάτων, με την ευρεία απήχηση, αυτών που αποκαλούν οι Αμερικανοσάξονες bigger than life, ο κόσμος πλέον οργανώνεται σε μικρόκοσμους, υποκουλτούρες, με τα φαινόμενα ιδρυματισμού να μην σπανίζουν (πόσο αβασάνιστα το …talk of the parea “μεταφράζεται” σε talk of the town). Πέρυσι μετά βαΐων και κλάδων ο δίσκος των Baader-Meinhof: Η ταινία, η ιστορία, η μουσική…
H ταινία: Το Σύμπλεγμα Baader-Meinhof (Der Baader-Meinhof Komplex), του Uli Edel
Τι συνέβη εκείνο το σκοτεινό βράδυ της 17ης Οκτωβρίου 1977 στις φυλακές του Στάμχαιμ, λίγο έξω από τη Στουτγάρδη; Ο Andreas Baader, η Gudrun Ensslin και ο Jan-Carl Raspe, ηγετικά στελέχη της RAF (Rote Armee Fraktion) βρίσκονται νεκροί στα κελιά τους… Ήταν την ίδια νύχτα που Γερμανοί κομάντος των ειδικών δυνάμεων είχαν εξουδετερώσει θεαματικά την αεροπειρατεία σε αεροσκάφος της Lufthansa στη Σομαλία, και μαζί την τελευταία τους ελπίδα για ανταλλαγή και απελευθέρωση… Αυτοκτόνησαν, σε μια τελευταία απέλπιδα προσπάθεια να καταφέρουν ένα πλήγμα στον κατασταλτικό μηχανισμό ή τους …αυτοκτόνησαν; Πολλά (και εύλογα) τα ερωτηματικά και το έδαφος εύφορο για να φυτρώσουν θεωρίες συνωμοσίας, σαν τα μανιτάρια στην κοπριά. “Ο πόλεμος των 6 εναντίον των 60 εκατομμυρίων” όπως είχε χαρακτηρίσει το κίνημα ο νομπελίστας συγγραφέας Χάινριχ Μπελ (“Η χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ” θα είναι μια έξοχη μεταφορά σε λέξεις του κλίματος αστυνομοκρατικής υστερίας που επικράτησε στην τότε Δ.Γερμανία) είχε κατ’ ουσία λήξει… Κάθε δράμα αναζητά την “κάθαρση”… Και ένας μύθος είχε γεννηθεί…
Ένας μύθος ο οποίος πηγάζει ακόμη κι από το ίδιο το όνομα… Σαν Baader-Meinhof πέρασε στα ΜΜΕ η οργάνωση. Οποία ιστορική αδικία για αυτή την έξαλλη ιδεολόγο, την αφηνιασμένη κινητήριο δύναμη της οργάνωσης Gudrun Ensslin (κόρη παπά, για να δικαιωθεί και το λαϊκό ρητό!). Αλλά η Ulrike Meinhof ήταν ένα πρόσωπο πραγματικά μυθιστορηματικό, συμπυκνώνοντας σε ένα πρόσωπο αντιφάσεις, συγκρούσεις και συμπλέγματα μιας ολόκληρης γενιάς. Πρόσφατα στη Γερμανία αποκαλύφθηκε ότι ένας ψυχίατρος είχε φυλάξει τον …εγκέφαλό της και τον μελετούσε επί χρόνια αναζητώντας τα αίτια που οδήγησαν μια επιτυχημένη αστή δημοσιογράφο, θεωρητικό της αριστεράς και της αντίστασης και στοργική “μάνα-κλώσα” (κατά τον σύζυγό της) με δυο επτάχρονα δίδυμα κοριτσάκια, να διαβεί το “παράθυρο” και από τη μία στιγμή στην άλλη να απαρνηθεί την παλιά ζωή και να γίνει το πιο καταζητούμενο “wanted dead or alive” πρόσωπο της μεταπολεμικής Γερμανίας. “Εγκεφαλική βλάβη που προκάλεσε η αφαίρεση ενός όγκου” διέγνωσε ο ψυχίατρος και η Γερμανία αναστέναξε με ανακούφιση…
Αλήθεια, τι συμβαίνει στη Γερμανία τα τελευταία χρόνια; Αυτοκριτική; Αναθεώρηση του παρελθόντος; Άνοιγμα της ντουλάπας με τους σκελετούς; Ξύσιμο πληγών; Μετά τις “Ζωές των άλλων”, την “Πτώση” και “Το κύμα”, άλλη μία τολμηρή ταινία που ανασκαλίζει σκοτεινές εποχές και μολυβένια χρόνια! Ίσως ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών που εάν είχε γίνει έγκαιρα ίσως η RAF να μην χρειαζόταν να υπάρξει ποτέ! Και μπορεί σε αυτό η Γερμανία να μην αποτέλεσε εξαίρεση, καθώς και σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη δοσίλογοι και φασίστες συνέθεσαν το μηχανισμό του μεταπολεμικού “νέου” κράτους, αλλά η διαφορά είναι προφανής… Η Γερμανία είχε το Άουσβιτς! Το γερμανικό οικονομικό θαύμα βάθυνε το χάσμα ανάμεσα σε μια γενιά που ήθελε να ξεχάσει και μια νεότερη η οποία σήκωσε το βάρος της ενοχής και της απουσίας αντίδρασης… Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι τα πιο αιματηρά κινήματα εκδηλώθηκαν σε χώρες του πρώην Άξονα (θυμίζω την Ιταλία με τις Ερυθρές Ταξιαρχίες της). Αντιθέτως, στη Γαλλία π.χ. η Action Directe δεν ξέφυγε ποτέ από το περιθώριο, όσο δε για την Αγγλία, η αντίδραση της νεολαίας περιορίστηκε στη βία πάνω στις …κιθάρες και στις παραμάνες στα ρούχα!
Αν το όνομα του σκηνοθέτη Uli Edel σας θυμίζει κάτι, θα βοηθήσω λίγο στο φρεσκάρισμα της μνήμης. Αλλοπρόσαλλη περίπτωση! Δεν μοιάζει απίστευτο ότι πρόκειται για έναν σκηνοθέτη του οποίου η τελευταία του ταινία ήταν το …”Body of evidence” (άλλη μια …απόδειξη ότι η έλλειψη ταλέντου της Madonna δεν περιορίζεται στο τραγούδι), ο οποίος όμως είχε γίνει παγκοσμίως γνωστός το 1981 με τη θρυλική “Christiane F.”, “Πόρνη στα 14 για ναρκωτικά” όπως είχε ομολογουμένως …εύγλωττα μεταφραστεί (και σπάσει ταμεία!) στη χώρα μας;! Ας είναι καλά ο παραγωγός Bernd Eichinger που τον έβγαλε από τη ναφθαλίνη…
Το ρόλο του σκηνοθέτη, ο Edel τον διεκπεραιώνει με επάρκεια, χωρίς αγιογραφική διάθεση αλλά και χωρίς ιδιαίτερη φαντασία και δημιουργική τόλμη. Η ταινία παρακολουθεί την ιστορία της RAF γραμμικά, με ακρίβεια και προσοχή στη λεπτομέρεια, από την πρώτη βόμβα στο πολυκατάστημα Schneider της Φρανκφούρτης το 1968 μέχρι την εκπνοή του “γερμανικού φθινοπώρου”, το 1977, από μια σκοπιά ουδέτερης συμπάθειας (ή κατανόησης αν θέλετε). Αναπόφευκτα βίαιη (κατά στιγμές σχεδόν …πεκινπακική!), με τις εκρήξεις και τις σφαίρες να πέφτουν …χαλάζι και το στομάχι να σφίγγεται. Ασφαλώς κάποιος που γνωρίζει την ιστορία δεν θα μάθει και κάτι καινούργιο, αλλά η ταινία είναι σαφώς καλύτερη από εκείνο το ανεκδιήγητο “Baader” του Christopher Roth (2002), όπου στο τέλος μάλιστα ο Baader …πέφτει ηρωικά κάτω από τις σφαίρες των μπάτσων! Το γεγονός δε ότι πρόκειται για την επίσημα προτεινόμενη ταινία για Όσκαρ από τη Γερμανία είναι από μόνο του αξιοθαύμαστο! Και παρά το ότι το τέλος μπορεί να ειδωθεί με ηθικοπλαστικά “γυαλιά”, με τους τρομοκράτες να “τιμωρούνται”, δεν νομίζω η ταινία να έχει στον ήλιο μοίρα σε μια χώρα όπως οι ΗΠΑ, όπου είναι προτιμότερο να είσαι …παιδεραστής παρά ύποπτος για τρομοκρατία!
Είναι γεγονός επίσης ότι η ταινία δεν ξανοίγεται στα βαθιά, δεν αναζητά αίτια και οι χαρακτήρες είναι κάπως μονοδιάστατοι… Δεν είναι εξ ορισμού αρνητικό αυτό βέβαια, γιατί έτσι αποφεύγει το ναρκοπέδιο της αυθαιρεσίας και της προσωποπαγούς άποψης. Άλλωστε οι ταινίες δεν είναι δοκίμια και ακαδημαϊκά εγχειρίδια. Είναι τροφή για σκέψη, ερέθισμα για ερωτήματα και συμπεράσματα (εκτός βέβαια εάν είστε αναγνώστης του Ριζοσπάστη και τα έχετε έτοιμα από πριν-βλέπε ΥΓ2!).
Καταλήγοντας… Αναμφισβήτητα ήταν γοητευτικοί! Ήταν νέοι, είχαν όμορφα απελευθερωμένα κορίτσια, ήταν ακόμα και …trendy (είναι χαρακτηριστικό ότι ο Baader τη στιγμή της σύλληψής του η οποία μεταδιδόταν σε πανεθνικό τηλεοπτικό δίκτυο, είχε και το νου του να μη βγάλει τα μοδάτα Ray-Ban γυαλιά ηλίου του, ακόμη κι όταν τον έσερναν με μια σφαίρα στον μηρό!). Υπερευαίσθητοι χαρακτήρες, ψυχοπαθολογικοί (ειδικά ο Baader ήταν σίγουρα κλινική περίπτωση), με την έπαρση και την αυταπάρνηση εκείνου που θέλει να αλλάξει τον κόσμο, αποπροσανατολισμένοι και λυσσασμένα απελπισμένοι ειδικά από τη στιγμή που συνειδητοποίησαν ότι ο κόσμος δεν θα τους ακολουθούσε στο δρόμο της επανάστασης…
Τελικά όμως, πολλές ερωτήσεις εκκρεμούν… Πώς και έφτασε κάποια στιγμή το 20% των νέων κάτω των 30 στη Γερμανία να δηλώνει ότι θα έδινε καταφύγιο σε μέλος της RAF; Τι ήταν αυτό που οδήγησε παιδιά της καθημερινής ζωής, της διπλανής πόρτας, γραμματείς, φοιτητές και κομμώτριες (όπως η αξέχαστη Petra Schelm) να πάρουν τα όπλα και να οδηγηθούν σε όλο και πιο απάνθρωπες πράξεις; Δεν ενυπάρχει κάτι το σπαρακτικά αλλά και εξοργιστικά μάταιο σε μια τέτοια αντίδραση; Μήπως η ανθρώπινη τραγωδία να οφείλεται στο ότι σε αυτή τη ζωή το δίκαιο ποτέ δεν είναι αποκλειστικά στη μία μόνο πλευρά; Μήπως εν τέλει είναι ο ρομαντισμός ένας δρόμος για την ακραία βία; Μπροστά σε αυτά τα ερωτήματα, το τι πραγματικά συνέβη εκείνο το σκοτεινό βράδυ της 17ης Οκτωβρίου 1977 στις φυλακές του Στάμχαιμ μοιάζει ασήμαντο…
ΥΓ1. Αλήθεια, πόσο άσχετο ήταν το “Blowin’ in the wind” του Dylan στους τίτλους τέλους; Και άκαιρο… Γιατί οι βόμβες και οι σφαίρες της RAF ήταν από εκείνες που έπνιξαν τη φαντασίωση για τα “χρόνια της αθωότητας” στο αίμα, αποτελώντας μια ταφόπλακα στο πνεύμα των 60s, στη γραφική αφέλεια των χίπις και του …μπαφιασμένου “love and peace”.
ΥΓ2. Υπόδειγμα του τι σημαίνει σκέψη προβάτου στο μαντρί, η κριτική της ταινίας στο “Ριζοσπάστη”: “Σκόπιμα κάνει “γενικές αναφορές” και σκόπιμα αποφεύγει να κάνει και την παραμικρή αναφορά στο πραγματικό επαναστατικό κίνημα. (…) Παρ’ όλα αυτά, και έχοντας υπόψη όλα αυτά, θεωρώ ότι όλοι οι σωστά πολιτικά σκεπτόμενοι άνθρωποι πρέπει να δουν την ταινία. Πρέπει να τη δουν για να βγάλουν, για να επιβεβαιώσουν (!) σωστότερα, τα δικά τους πολιτικά συμπεράσματα”. Πράγματι, ως γνωστόν εκείνη την εποχή οι “σωστοί” αριστεροί γερμανοί βρίσκονταν στην Ανατολική Γερμανία!
ΥΓ3. Η καλύτερη πάντως ταινία για το φαινόμενο, με ανθρώπινη ματιά και χωρίς ηθικολογίες, παραμένει το “Die bleierne Zeit” (“Η πραγματική αλήθεια για την Μάριον Κ.”) της Margarethe von Trotta από το 1981. Συνιστάται ανεπιφύλακτα!
ΥΓ4. Αλήθεια, ποιος έλληνας σκηνοθέτης θα γυρίσει ταινία για τη …17Ν; Και ποιος θα υποδυθεί τον …Χριστόδουλο Ξηρό;
Η RAF στη μουσική κουλτούρα
Ήταν φυσικό η δραματική αυτή ιστορία νεανικής εξέγερσης, αίματος, πάθους και αποτυχίας να δώσει τροφή και έμπνευση σε ουκ ολίγους μουσικούς. Και όχι μόνο στον “αναμενόμενο” χώρο του punk, όπου η υιοθέτηση πρακτικών πρόκλησης είναι μάλλον ρουτίνα… Έτσι την ίδια εποχή που η Siouxsie γυρνούσε με τη σβάστικα στο πέτο, ο Joe Strummer φόραγε μπλουζάκια με το κόκκινο αστέρι-έμβλημα της οργάνωσης, με ουσιαστικό αποτέλεσμα να μην ξέρεις τελικά ποιον να πάρεις στα σοβαρά! Κατά τα λοιπά, και μεταξύ άλλων, η Marianne Faithfull αφιερώνει με την ιδιότυπη σπασμένη φωνή της το “Broken English” στην Ulrike Meinhof τραγουδώντας με νόημα “What are you fighting for?”, οι ηχο-τρομοκράτες Cabaret Voltaire προκαλούν κυκλοφορώντας σε single το “Baader Meinhof”, ένα συγκεχυμένο κολάζ ήχων, δυσοίωνων φωνών τηλεοπτικών ανακοινώσεων και ηλεκτρονικών θορύβων στα διδάγματα του Μπάροουζ και στα πρότυπα της musique concrete, οι εξαιρετικοί progressive ηλεκτρονικοί Heldon (οι Γάλλοι Τangerine Dream;) δεν αφήνουν το παραμικρό περιθώριο για παρερμηνείες στο δίσκο τους “Soutien a la RAF” (γραμμένο μάλιστα μέσα στη φωτιά των γεγονότων, το 1975), ο FM Einheit (πρώην Einsturzende Neubauten) συνεργάζεται με τον θεατρικό συγγραφέα Andreas Ammer σε έναν από τους πιο ενδιαφέροντες δίσκους της “ελευθέρας βοσκής” πορείας του, στον οποίο δίνει τον τίτλο “Deutsche Krieger” με ένα υποκεφάλαιο να αφηγείται την ιστορία της Meinhof, ο Luke Haines (πρώην Auteurs) μέσα στην τούρλα της brit-pop άνθησης και της γιαλαντζί κόντρας Blur-Oasis βγάζει έναν θαυμάσιο pop δίσκο ο οποίος πέρασε μάλλον απαρατήρητος (και αναμενόμενα αν αναλογιστούμε ότι είχε τίτλο αλλά και κεντρική ιδέα “Baader Meinhof”), οι …συνήθεις ύποπτοι Chumbawamba ανοίγουν και κλείνουν το “Slap!” του 
1990 με τα χαρωπά κομμάτια “Ulrike” και “Meinhof” (πραγματική star αυτή η γυναίκα!), οι Σουηδοί Doris Days την τιμούν με ολόκληρο εξώφυλλο (“Το Ulrike M”) και ένα απαλά μελωδικό lounge κομμάτι (στο εσώφυλλο γράφουν μάλιστα “Δεν υποστηρίζουμε τις δολοφονίες, αλλά η Meinhof είναι η μόνη αληθινή εικόνα στη δυτική Ευρώπη αυτόν τον αιώνα”), ενώ ασφαλώς δεν λείπουν διάφορες punk καφρίλες διαζευγμένες από την καλαισθησία, τύπου Endless Blockade (“Ulrike Meinhoff’s brain”) ή των Ανατολικογερμανών πάνκηδων (ναι υπήρχαν και τέτοιοι!) Aufbruch (“Fuer Ulrike” ). Τέλος, δεν ξέρω αν δικοί μας βραχύβιοι Clown εμπνεύστηκαν την ιδιόμορφη ρυθμική ελεγεία τους “Λευκά κελιά” από την απάνθρωπη αυτή πρακτική των γερμανικών αρχών, το σίγουρο είναι πάντως ότι έκτοτε ένα σωρό άλλα “δημοκρατικά” (ή και λιγότερο) καθεστώτα την υιοθέτησαν στη ζούλα (με κορυφαίους τους άσπονδους γείτονές μας). Απομόνωση, σιωπή, λευκοί τοίχοι, λευκό χειρουργικό φως 24 ώρες την ημέρα, θερμοκρασία ψυχρή… Περιγράφει η ίδια η Meinhof: “H αίσθηση ότι ανατινάζεται το κεφάλι σου. Η αίσθηση ότι όπου να ‘ναι το κρανίο σου θα κλατάρει, θα σκάσει”. Θυμάμαι και τους SPK: Stammheim Torturkammer.
Σήμερα…
Τα χρόνια έχουν περάσει, οι κάνες των όπλων έχουν πάψει να καπνίζουν και με τη βούλα (με το …κόκκινο αστέρι για να ακριβολογούμε!) από το 1998, και για τη γερμανική κοινωνία το κεφάλαιο RAF ανήκει πια σε ένα μακρινό δυσάρεστο παρελθόν (σε τέτοιο σημείο ώστε να γίνεται “κατεστημένη” ταινία!). Τα περισσότερα ιστορικά στελέχη (όσα επιβίωσαν δηλαδή!) έχουν πια αποφυλακιστεί με χάρη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, 2-3 μόνο παραμένουν ακόμη στη φυλακή. Ο Horst Herold (στην ταινία ο Bruno Ganz), ο άνθρωπος που ουσιαστικά διέλυσε τη RAF, ζει πρόωρα συνταξιοδοτημένος σε ένα χωριό κάπου στη Βαυαρία, ως ο “τελευταίος κρατούμενος της RAF”, όπως λέει ο ίδιος. Παρά την αποτελεσματικότητά του, είχε το …θράσος να αναζητά όχι μόνο τους δράστες αλλά και τα αίτια… Βλέπετε, για το Κράτος, τους πολιτικούς και τους “συλλόγους θυμάτων”, αρκεί και περισσεύει η εξήγηση “στυγνοί φονιάδες”. Είναι δε αποκαλυπτικά χαρακτηριστικό ότι τα μέλη της RAF γενικά εξέτισαν ποινές ασύγκριτα μεγαλύτερες σχεδόν από οποιονδήποτε Ναζί εγκληματία! Γιατί, οι Ναζί ότι κι αν διέπραξαν, το έκαναν με τη νομιμοποίηση του Κράτους… Και ας μην ξεχνάμε, με τη σιωπηρή συναίνεση της πλειοψηφίας… Της ίδιας αυτής πλειοψηφίας που λατρεύει ως ήρωες και στήνει αγάλματα σε μαζικούς δολοφόνους…
Σχετικά video
- Η σύλληψη του Baader στη Φρανκφούρτη… Όλη η Γερμανία παρακολουθεί σε εθνικό δίκτυο… »»
- Η Ulrike Meinhof λίγο πριν βγει στο κλαρί… »» & »»
- Η πρώτη βόμβα και η πρώτη δίκη… »»
- Το trailer της ταινίας. Η ομοιότητα των ηθοποιών με τους ίδιους τους πρωταγωνιστές της ιστορίας είναι εκπληκτική! »»
Κάποια από τα τραγούδια που αναφέρονται στο κείμενο θα τα βρείτε εδω:
http://rapidshare.com/files/160610443/Baader_Meinhof_RAF_Songs.zip.html
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
Coil – TOP 20
Όταν με ρωτάνε συχνά ποιο είναι το αγαπημένο σου συγκρότημα, τι μουσική ακούς, αυθόρμητα μου έρχονται στο νου οι Coil… Και να που ήδη ανακύπτει το πρώτο ζήτημα! Υπήρξαν οι Coil μια τυπική κοινή μουσική μπάντα; Γιατί όπως έγραφε πριν από κάτι χρόνια ο αρχισυντάκτης μας, έχοντας την απόλυτη συμφωνία μου, η περίπτωση των Coil “έχει ήδη καταγραφεί ως μια από τις περισσότερο ιδιόμορφες, πρωτοπόρες και για αυτό σημαντικές της πρόσφατης πολιτισμικής εξέλιξης (μην την χαρακτηρίσουμε αυστηρά μουσική, διότι περιορίζουμε την μεγαλύτερη εμβέλειά της)”. Θα συμπλήρωνα… Αντιφατική… Προκλητική (η τέχνη και η πρόκληση άλλωστε είναι …ομοζυγώτες δίδυμοι!)… Ακραία… Ακόμη και ψυχοπαθολογική! Ίσως όλα αυτά μαζί… Προσωπικά πάντως, τοποθετώ τους Coil δίπλα σε ονόματα όπως ο Μπωντλέρ, ο Λωτρεαμόν, ο Παζολίνι, ο Μπάροουζ, όλους αυτούς που η ιστορία κατέγραψε ως “καταραμένους”, τους “καμένους” (καΐδια που λέει και μια φίλη!), όλους αυτούς που έψαξαν τα δύσοσμα άνθη του κακού, την ασχήμια μέσα στην ομορφιά (“και η πιο όμορφη γυναίκα του κόσμου έχει έντερο”), την ομορφιά που γεννιέται από την ασχήμια, όπως τα ρόδα από την κοπριά, το κακό που εν δυνάμει κουβαλάμε όλοι μέσα μας… Που τελικά η μόνη “κατάρα” η οποία τους βάραινε ήταν η ευαισθησία και η τόλμη να κοιτάξουν τον κόσμο κατάματα… Γιατί τι άλλο είναι η τέχνη παρά ένας αντικατοπτρισμός, της αθλιότητας και του μεγαλείου μας συγχρόνως. Της μοίρας μας και του πόνου μας… Ένας ύμνος σε αυτή την θνητή σπείρα, αυτή την Mortal Coil, το DNA, εκεί όπου είναι εγγεγραμμένα η ζωή και ο θάνατός μας…
Ίσως κανένα άλλο σχήμα της σύγχρονης μουσικής δεν ασχολήθηκε τόσο πολύ με την αισθητική του θανάτου όσο οι Coil. Και με έναν απόλυτα ιδιοσυγκρασιακό τρόπο θα συμπλήρωνα, μακριά από τις γραφικότητες των διαφόρων death- ειδών ή τις γελοίες gothic καρικατούρες για εφηβικές ορμονικές ανησυχίες, που στην πραγματικότητα ξορκίζουν το θάνατο από την ευμαρή καταναλωτική κοινωνία μας. Οι Coil σκάβουν πιο βαθιά, χτυπώντας μια ιδιόμορφη θεολογική φλέβα… Μια θεολογία, η οποία υπερβαίνει τα όποια παιχνίδια με το μυστικισμό, το σατανισμό και τον παγανισμό, τα τόσο συνηθισμένα στο παιχνίδι της πρόκλησης στην ευρύτερη underground υποκουλτούρα. Μια θεολογία της οποίας οι πηγές μπορούν να αναζητηθούν σε κάποια κρύα ανήλιαγα δωμάτια φυλακών της Γαλλίας, εκεί όπου ο Μαρκήσιος De Sade συλλάμβανε τα “ανόσια” έργα του, και την εικόνα του Θεού ως του Ύψιστου Σαδιστή…
Η ιστορία μας ξεκινά κάπου στα 1982, όταν ο Peter “Sleazy” Christopherson, παλιό μέλος των “μπαμπάδων” της σκηνής Throbbing Gristle, έχοντας μόλις αφήσει τους Psychic TV του εκκεντρικού Genesis P-Orridge αναζητά νέα διέξοδο στις δημιουργικές του ανησυχίες. Θα τη βρει στην αγκαλιά (και κυριολεκτικά!) του John (ή Jhonn) Balance μαζί με τον οποίο για τα επόμενα 22 χρόνια θα ταξιδέψουν μουσικά σε κάθε σκοτεινή γωνιά του ανθρώπινου νου, αφήνοντας πίσω τους μια εμφανώς άνιση πληθωρική και ανοικονόμητη δισκογραφία, ένα χαοτικό πλέγμα κυκλοφοριών δίσκων, EP, single, κασετών, με πολλά ψευδώνυμα και συνεργασίες. Όλα αυτά μέχρι εκείνη τη μοιραία 13η Νοεμβρίου του 2004, όταν ο Balance σε κατάσταση βαριάς μέθης έπεσε από τη σκάλα του σπιτιού του χάνοντας την …ισορροπία και τη ζωή του ταυτόχρονα (το μαύρο χιούμορ φρονώ ότι επιβάλλεται σε ένα κείμενο που αφορά μια τέτοια μπάντα!). Αυτό θα ήταν και το τέλος… Ο Christopherson τιμώντας τη μνήμη του φίλου του θα βάλει οριστική ταφόπλακα στο όνομα των Coil (επί του πιεστηρίου βέβαια φρόντισε να με διαψεύσει με την φρέσκια κυκλοφορία παλιού …κατιμά υπό τον τίτλο “The new backwards”!)…
Τα υπόλοιπα ιστορικά θα διαφανούν, στην ακόλουθη, ελπίζω όχι αγιογραφική αλλά σίγουρα προσωπικά αυθαίρετη επιλογή 20 στιγμών, όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτικών αυτού του αχανούς έργου… Καλώς ήρθατε λοιπόν στον μυστηριακό κόσμο των Coil… Στον κόσμο μας…
1. Rape
“Transparent” (1983)
Από την αρχή οι Coil (εδώ σε προσωρινή συνεργασία με τον John Gosling ως Zos Kia) δείχνουν σαφώς ότι θέλουν να κόψουν τον ομφάλιο λώρο με το αστικό industrial των Throbbing Gristle και να ακολουθήσουν το δικό τους δρόμο. Ανατριχιαστικό κομμάτι βασισμένο σε αλλεπάλληλες υποβλητικές ριπές μιας μονότονης ωμής μελωδίας με ακατάληπτα γυναικεία μουρμουρητά… Και αν αναρωτιέστε για τον τίτλο, η γυναικεία κραυγή “ααααααααααααααα” η οποία παγώνει πραγματικά το αίμα στα 5′26”, δίνει την απάντηση! Για το καλό το δικό σας λοιπόν και των γειτόνων σας, αποφύγετε τη δυνατή ακρόαση…
2. How to destroy angels
“How to destroy angels” (1984)
16 λεπτά “τελετουργικής μουσικής για τη συγκέντρωση της αντρικής σεξουαλικής ενέργειας” όπως υποστηρίζουν οι ίδιοι… Σε μένα κάτι μάλλον πρέπει να πήγε στραβά και η …συνταγή δεν λειτούργησε, παρολ’ αυτά η μουσική του δωδεκάιντσου αυτού θα αποτελέσει έναν ιδανικό σύντροφο για άπρακτα ξενύχτια εσωτερικών μελαγχολικών αναζητήσεων… Κλαγγές σπαθιών, φευγαλέοι σαν κομήτες ήχοι από gong, και αργόσυρτοι βόμβοι τεμαχίζουν σαν νυστέρι το σκοτάδι, σε ένα πρώιμο drone ambient που ο Eno ούτε στους χειρότερούς του εφιάλτες δεν θα φανταζόταν…
3. Tenderness of wolves
“Scatology” (1984)
Η ταινία του εξπρεσιονιστή γερμανού προστατευόμενου του Φασμπίντερ, Ulli Lommel “Η τρυφερότητα των λύκων” είναι σίγουρα μία από τις πιο ενοχλητικές, ψυχολογικά ανυπόφορες και υποδόρια βίαιες ταινίες που έχουν γυριστεί ποτέ… Το περιβάλλον είναι η ερειπωμένη ηθικά και οικονομικά μεταπολεμική Γερμανία, όπου ο Fritz Haarman, ο διαβόητος “Χασάπης του Αννόβερου” (στην ταινία τον υποδύεται ο ανατριχιαστικός Kurt Raab), παιδόφιλος, κανίβαλος, νεκρόφιλος και ομοφυλόφιλος (το μόνο …φυσιολογικό!), αναλαμβάνει δράση με θύματα νεαρά αγόρια… Οι Coil στον ταιριαστά τιτλοδοτημένο δίσκο τους “Scatology” (με το εκπληκτικό …κωλο-εξώφυλλο εμπνευσμένο από δημιουργία του Man Ray), γράφουν έστω και ετεροχρονισμένα το ιδανικό ηχητικό ένδυμα για τους εφιάλτες του Lommel… Πάνω σε έναν σκιαχτικό συνθετικό βηματισμό διανθισμένο με παιδικές οιμωγές, ο Gavin Friday (των Virgin Prunes) τραγουδάει σπαρακτικά, ειρωνικά, σαρκαστικά, μοχθηρά, εμετικά, κανιβαλικά, ανυπόφορα…
4. His body was a playground for the nazi elite
“Unnatural history I” (1985)
“Το σώμα του ήταν μια παιδική χαρά για την ελίτ των ναζί”… Οι Sickness of Snakes, οι Coil δηλαδή σε συνεργασία με τον άλλο γνωστό …μισάνθρωπο μουσικό και λάτρη των …μαρτίνι Boyd Rice (aka NON), σε μια επίδειξη νοσηρής φαντασίας… Συνειρμικά μου έρχονται στο νου εικόνες από το “Σαλό (120 ημέρες στα Σόδομα)” του Παζολίνι… Εκεί όπου μια δράκα φιλήδονων φασιστών θα υλοποιήσει στην πράξη τις πιο ανόσιες διαστροφές της με θύματα (πάλι!) νεαρά παρθένα αγόρια και κορίτσια… Ταινία ακραία, ένα ωμό σχόλιο όχι μόνο για την πολιτική βία αλλά και για την ερωτική βία, η οποία είναι ίσως το σπερματικό κύτταρο της κάθε μορφής βίας… Κομμάτι ακραίο, ανυπόφορα κυνικό, με το μιλιτέρ τύμπανο να δίνει τον τόνο και το …πριονοειδές θορυβώδες μοτίβο να βγάζει μια τέτοια οργισμένη απωθητική απόγνωση, την οποία δεν καταφέρνουν να πλησιάσουν ούτε καν οι Neubauten του “Kollaps”… Λίγους μήνες μετά την ολοκλήρωση της ταινίας, ο Παζολίνι θα βγει για νυχτερινή αναζήτηση ηδονής στα κακόφημα μέρη της Όστια. Εκεί θα τη συναντήσει στο πρόσωπο του θανάτου και του Giuseppe Pelosi… Και μετά…
5. Ostia (The death of Pasolini)
“Horse Rotorvator” (1987)
Και μετά… “Μπορείς να ακούσεις τα οστά να θρυμματίζονται… Το αυτοκίνητο επιστρέφει… Το σώμα κυλά ανάποδα, συνθλιμμένο από τον ώμο…” O μαρτυρικός θάνατος του Παζολίνι “στην αιματοβαμμένη ακτή της Όστια” δίνει την άρρωστη έμπνευση για ίσως το πιο δημοφιλές, το πιο εμβληματικό τραγούδι των Coil. Τα τζιτζίκια από έναν ναό των Αζτέκων στο Μεξικό τερετίζουν στην εισαγωγή, για να ακολουθήσει ένα …αρπίχορδο όργιο, νευρικά βιολιά με την αποστασιοποιημένη, σχεδόν συναισθηματικά αδιάφορη και άνυδρη ερμηνεία του Balance σε ένα μεγαλειώδες σύνολο… Δεν συνεχίσω την παράθεση επιθέτων, φοβάμαι τη διολίσθηση στην ξύλινη οπαδική γλώσσα… Μεταξύ μας πάντως, ποτέ δεν κατάλαβα τι σχέση είχε η Ostia με τα λευκά βράχια του Dover, τον “κατά Balance” καλύτερο τόπο για αυτοκτονία…
6. Ravenous
“Horse Rotorvator” (1987)
Πιστεύω πως αν (εφόσον δεχτούμε την έννοια του “αν” στην ιστορία!) οι Coil είχαν κυκλοφορήσει μόνο το “Horse Rotorvator”, δεν θα είχε αλλάξει σημαντικά η θέση που θα καταλάμβαναν στην μουσική ιστορία… Δίσκος-μνημείο, του οποίου απόηχους θα ακούσουμε σε πολλά κατοπινά δημιουργήματα. Ας μην μακρηγορώ όμως, για το Rotorvator έχω γράψει αναλυτικά και μάλλον …παραληρηματικά παλιότερα. Ένα σχόλιο μόνο για το “Ravenous”. Το επέλεξα γιατί πιστεύω είναι ίσως το πιο ενδεικτικό του μουσικού τους οράματος την εποχή εκείνη… Με τη βοήθεια του μάστορα Foetus, ο οποίος βάζει σε σημαντικό βαθμό το χέρι του, το κομμάτι χτίζεται αρθρωτά από διάσπαρτους ζοφερούς ήχους, πολυάριθμα samples που συμπλέκονται σε ένα αποτέλεσμα το οποίο υποβάλει μια αίσθηση απειλητικής ερημιάς καλοκαιρινού μεσημεριού (την ίδια που υποβάλει και το εξώφυλλο του δίσκου, εικόνα μιας τοποθεσίας όπου είχε πραγματοποιηθεί επίθεση του IRA!).
7. The first five minutes after violent death
“Gold is the metal with the broadest shoulders” (1987)
Τα παιδιά αν μη τι άλλο έχουν χιούμορ, κι ας είναι η αίσθησή τους λίγο άρρωστη (για να θυμηθώ και τους Depeche!)… Το “Gold is the metal” είναι ουσιαστικά ένας δίσκος με απομεινάρια, θραύσματα, ερείπια, ξέφτια μελωδιών, ιδέες ατάκτως ερριμένες, λείψανα από το Rotorvator… To κομμάτι αυτό είναι μια επαναπροσέγγιση του “The first five minutes after death”, από μια πιο αιχμηρή, βρώμικη και ασφαλώς …βίαιη άποψη!
8. The Hellraiser theme
“The unreleased themes for Hellraiser” (1987)
Το γεγονός ότι το μουσικό αυτό θέμα, το οποίο προοριζόταν για την ταινία “Hellraiser”, απορρίφθηκε από τον ίδιο τον “τρομοκράτορα” Clive Barker με τον χαρακτηρισμό “μου ανακατεύει το στομάχι”, δίνει μια ιδέα του ακούσματος… Οι Coil ηχητικά βρίσκονται ακόμη υπό την σκιά του Rotorvator, αλλά αυτό δεν θα κρατήσει για πολύ, σύντομα θα αποτινάξουν το βαρίδι και η συνέχεια θα τους βρει σε άλλους δρόμους… Αλήθεια όμως, ποιος μπορεί να τους αδικήσει, μετά από μια τέτοια πρόσωπο-με-πρόσωπο αντάμωση με τον Χάροντα, μετά από μια τέτοια βουτιά στο έρεβος και τα σκότη της ψυχής; Κάποια πράγματα απλώς δεν (πρέπει) να επαναλαμβάνονται…
9. Lorca not orca
“Love’s secret domain” (1991)
Το “Love’s secret domain” ήταν για τους Coil ότι και το … “Lucy in the sky with diamonds” για τους Beatles (προσέξτε τα αρχικά!)… Είμαστε 1991, η εποχή της Χημείας έχει ανατείλει πλέον και στη μουσική, και υπό την επήρεια του λυσεργικού οξέος (aka LSD) και της έκρηξης της acid house οι Coil κυκλοφορούν αυτόν τον δίσκο, ο οποίος δίχασε έντονα τους οπαδούς του (ξέρω αρκετούς που μετά από το “LSD” εγκατέλειψαν). Από τους πιο προσιτούς (τηρουμένων των αναλογιών!) δίσκους των Coil, αλλά μην παρασυρθείτε… Δεν υπάρχει τίποτε εδώ μέσα που να χορεύεται (αν κάποιος τα καταφέρει, τότε μάλλον χρήζει άμεσης …ψυχιατρικής φροντίδας)! Το κομμάτι που διαλέγω είναι μια εκδοχή του “Teenage lightning”, με τις …σπανιόλικες κιθάρες να δίνουν έναν πιο ανάλαφρο τόνο, εμφανή ήδη από τον …λογοπαιγνιώδη τίτλο!
10. Theme from Blue-I
“Themes for Derek Jarman’s Blue” (1993)
Όλα ήταν μπλε… Μπλε… Ο σκηνοθέτης Derek Jarman, είχε ούτως ή άλλως το δημιουργικό ακαταλόγιστο! Πόσο μάλλον τώρα, εδώ, με το φάσμα του θανάτου από AIDS να προβάλει ξεκάθαρα… Όντας ήδη μισότυφλος από επιπλοκές θα “γυρίσει” την τελευταία του ταινία, η οποία δεν είναι τίποτε άλλο από μια …μπλε οθόνη ως υπόβαθρο για τις αυτοβιογραφικές αφηγήσεις του ιδίου και των φίλων του. Η εκλεκτή μουσική παρέα είναι ο Simon Turner (γνωστός ως ο …βασιλιάς του Λουξεμβούργου), ο Momus, (νοερά φαντάζομαι) ο Eric Satie, και φυσικά οι Coil οι οποίοι συνεισφέρουν μεταξύ άλλων αυτή την απλοϊκή αλλά εθιστική ηλεκτρονική βινιέτα…
11. Is suicide a solution?
“Airborne bells” (1993)
Ρητορικά ερωτήματα… Τι είναι η ζωή; Μια εκ των προτέρων χαμένη μάχη; Μήπως ένα …αυτοάνοσο νόσημα; Ποια είναι η θεραπεία; Ο χρόνος; Είναι ο χρόνος ο καλύτερος γιατρός; Ή μήπως ο χρόνος είναι ο χειρότερος γιατρός όπως τραγούδησαν κάποτε οι Τρύπες; Ή είναι η ίδια η νόσος αυτή καθαυτή; Είναι η αυτοκτονία μία κάποια λύσις; Και αλήθεια, υπάρχει άνθρωπος ο οποίος δεν έχει ποτέ αναλογιστεί την αυτοκτονία, έστω και σαν όνειρο, σαν μια φασματική επιλογή, σαν έναν …αυτοκτονικό ιδεασμό; Από τα πιο αγαπημένα μου κομμάτια, υποβλητικό, με τον Balance να ψιθυρίζει χαμηλόφωνα και με εγκατάλειψη μέσα από τηλεφωνικές γραμμές… Τεχνολογική μοναξιά…
12. Baby food
“Chaos in expansion” (1994)
Αν.. Αν.. Η ζωή μας μια ατελείωτη αλληλουχία από Αν… Αν πιστεύω σε κάποιον θεό ο οποίος κυβερνά τις τύχες μας, αυτός είναι η Πιθανότητα… Το Χάος… Το 1994 η βελγική εταιρεία Sub Rosa, γνωστή στο χώρο της …εξωμελωδικής θορυβολαγνείας για τις επιμελημένες της εκδόσεις, κυκλοφορεί έναν δίσκο αφιερωμένο στη θεωρία του Χάους, όπου δίπλα στους Coil, θα είναι ο μεγάλος Ούγγρος Ligeti και ο γκουρού της Θεωρίας Ilya Prigogine.
13. Montecute
“The angelic conversation” (1994)
Aν έχετε φτάσει ως εδώ την ανάγνωση, πιστεύω είναι αδύνατο να σας έχει διαφύγει η σαφής, κάποιες φορές και ενοχλητικά κραυγαλέα ομοφυλοφιλική διάσταση των Coil… Μια διάσταση πάντως η οποία απείχε παρασάγγες από τη γνωστή επιβεβλημένη χαζοχαρούμενη κιτς gay αισθητική… Στο δικό τους δρόμο, τα φεγγάρια του έρωτα ήταν κατάμαυρα, και το σεξ ζευγάρωνε πολλές φορές με το θάνατο, σε αυτό το προαιώνιο δίπολο… Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι συνέδεσαν την κινηματογραφική τους μοίρα με έναν gay ακτιβιστή σκηνοθέτη όπως ο Derek Jarman. Το κομμάτι είναι από το soundtrack για το φωτογραφικό δράμα του Jarman “The angelic conversation”. Ο δίσκος είναι από τους μετριότερους της πορείας τους, διασώζεται δε από την πλήρη αδιαφορία χάρις σε αυτή τη χαμηλότονη δραματική μελωδία με τη χαρακτηριστική απαγγελία της Judi Dench…
14. Lost rivers of London
“Unnatural History III” (1997)
Οι τρεις συλλογές της “Αφύσικης Ιστορίας” είναι ένας πολύτιμος οδηγός ο οποίος απανθίζει πολλές από τις μουσικές που οι Coil έσπερναν δεξιά κι αριστερά μέσα στον δημιουργικό τους οργασμό… Και μέσα στο αναπόφευκτο λόγω υπερπαραγωγής έρμα, αν έχεις επιμονή χρυσοθήρα, μπορεί και να ανταμειφθείς ανακαλύπτοντας κάποια εξαιρετικά μελωδικά ψήγματα “χρυσού”! Το “Lost rivers of London”, αναφορά στο μυστήριο και εν πολλοίς αχαρτογράφητο υπόγειο ποτάμιο δίκτυο της πόλης, υπήρχε σε μια συλλογή λιγοστών αντίτυπων του γνωστού “ψυχεδελικού” περιοδικού Ptolemaic Terrascope, και διαθέτει μια κατασκοπική μελωδία η οποία ρέει πραγματικά υποδόρια και καταχθόνια…
15. Amethyst deceivers
“Autumn Equinox: Amethyst Deceivers” (1998)
1998 πλέον… Είναι η περίοδος όπου κάπου έχουν χάσει τον προσανατολισμό τους, μπλεγμένοι στις χημείες και σε μάλλον συμβατικές έως και ανούσιες ηλεκτρονικές ambient απόπειρες. Είναι η εποχή όπου κυκλοφορούν δίσκους όπως το “Time machines”, δίνουν στα κομμάτια τους τίτλους παραισθησιογόνων ναρκωτικών (“2,5-Dimethoxy-4-Ethyl-Amphetamine”!!), τα κομμάτια είναι εικοσάλεπτα βασισμένα σε έναν μόνο τόνο, μελετημένο μάλιστα έτσι ώστε να προκαλεί τις επιδράσεις που έχει και η αντίστοιχη ουσία!! Βασικά το αποτέλεσμα αντέχεται μόνο με …στωικότητα βουδιστή μοναχού ή υπομονή …συνταξιούχου στην ουρά του ΙΚΑ (όπως κι εκείνο το πείραμα λίγα χρόνια αργότερα με το περίφημο ANS, το ρώσικο φωτοηλεκτρικό synthesizer). Υπάρχουν όμως και κάποιες ιδιοφυείς σποραδικές εκλάμψεις… Όπως το “Amethyst deceivers” (παραπομπή σε γνωστό μανιτάρι, προφανώς όχι από αυτά που αγοράζεις στο supermarket!), μια από τις πιο όμορφες (με την κανονική έννοια!) συνθέσεις τους, από μια τετραλογία δίσκων με θέμα τις εποχές, τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες του ηλιακού έτους… Εδώ είναι φθινόπωρο και κυριαρχούν οι γλυκές άρπες και οι αέρινες κιθάρες! “Pay your respects to the vultures, ’cause they are your future…”
16. Red birds will fly out of the East and destroy Paris in a night
“Musick to play in the dark-Vol. 1″ (1999)
Έχει κι άλλα διαμάντια αυτός ο δίσκος, ο οποίος από αρκετούς θεωρείται από τους καλύτερους του ντουέτου (και ιδιαίτερα κατάλληλος για όσους δεν έχουν λάβει ακόμη το βάπτισμα του πυρός!)… Διαλέγω το συγκεκριμένο κομμάτι όχι μόνο για τον προβοκατόρικο τίτλο του, αλλά και ως ενδεικτικό του πολύμορφου φάσματος των μουσικών τους αναζητήσεων, καθώς εδώ ακούγονται σαν πρώιμοι Tangerine Dream. Αυτός θα ήταν ο ήχος του διαστρικού σκότους, αν υπήρχε ήχος στο διάστημα… Πραγματική μουσική για τα “όνειρα που κάνω όταν είμαι ξύπνιος στο σκοτάδι”… Are you shivering?… Insomnia…
17. I don’t want to be the one
“Astral disaster” (2000)
Δεν θέλω να είμαι ο ένας, ο μοναδικός, ο κάποιος… Η ανάδελφη μοναδικότητα, το σπάνιο είδος, το ξεχωριστό… Μια μουσική που προσπαθεί να εκφράσει τα άρρητα… Τι είναι χειρότερο, η μοναξιά ή ο φόβος της; Τα έγχορδα, τα synth, τα ουρλιαχτά, παρέα για ώρες προσωπικής σκοτεινιάς… Και αλήθεια, τελικά στη μουσική έννοιες όπως “σημαντικός” μουσικός, επιδραστικός και άλλα τέτοια αφελή με αφήνουν παγερά αδιάφορο… Αυτά τα αφήνω για τους ακαδημαϊκούς πάσης φύσεως και σποράς, για εκείνους που μέσα από τη μουσική αναζητούν την αυτοεπιβεβαίωση και αυτοδικαίωση του Εγώ… Και καμία άποψη όσο “βαριά” κι αν είναι, απ’ όποια πλειοψηφία και αν υποστηρίζεται, δεν μπορεί να ισοσταθμίσει και να σβήσει τη δική μου συγκίνηση…
18. Wraiths and strays (from Montreal)
“Black antlers” (2004)
Υπάρχει μια σαφής διαχωριστική γραμμή μεταξύ λύπης και θλίψης… Είναι αυτό το θήτα του θανάτου που τις χωρίζει, το βαρύ δασύπνοο θήτα του πένΘους, σε αντίθεση με το λάμδα της χαράς που απαλύνει κάπως το λυπητερό αίσθημα… Εδώ οι Coil ακούγονται θλιμμένοι… Η εκτέλεση του “Wraiths and strays” είναι από μια ζωντανή εμφάνισή τους στο Μόντρεαλ (υπάρχει και μία πιο εμπλουτισμένη, από το Παρίσι). Δεν έκαναν πολλές ζωντανές εμφανίσεις οι Coil… Για 16 χρόνια μάλιστα δεν είχαν κάνει ούτε μία… Μόνο τα τελευταία χρόνια βγήκαν στο δρόμο, το 2002 έκαναν κι ένα πέρασμα από τη Θεσσαλονίκη, σε ένα live που προκάλεσε περισσότερο αμηχανία (στο youtube υπάρχουν εικόνες από εκείνη την παράξενη βραδιά.
19. Sex with Sun Ra (Part I – Saturnalia)
“Black antlers” (2004)
Το “Black Antlers” είναι ένα εξαιρετικό δισκάκι, με έξι τραγούδια επιλεγμένα ένα κι ένα (μεταξύ αυτών και μία ακόμη διασκευή στο γνωστό νανούρισμα “All the pretty little horses”). To “Sex with Sun Ra” έγινε αρκετά γνωστό καθώς υπήρχε στη συλλογή της Rough Trade “Counter Culture” και είναι προφανώς αφιερωμένο στον επίσης αλαφροΐσκιωτο (θεωρούσε π.χ. ότι καταγόταν από τον Άρη!) αλλά και πρωτοπόρο μουσικό της free jazz, Sun Ra…
20. Tattooed man
“The ape of Naples” (2005)
Ποτέ δεν ξέρεις πότε θα είναι η τελευταία φορά… Για οτιδήποτε σ’ αυτή τη ζωή… Στο “Tattooed man”, όσο κι αν ακούγεται μεταφυσικό, ο Balance τραγουδά σαν να ψυχανεμίζεται κάτι… Να είναι αυτή η εγγενής θλίψη που κουβαλά το ακορντεόν; Να είναι αυτή η συγκλονιστικά καθηλωτική ερμηνεία, αυτό το “σ’ αγαπώ”, τόσο αφοπλιστικό που ακούγεται περισσότερο σαν προσφορά παρά σαν κατάκτηση… Η κατάθεση μιας ήρεμης αγάπης, που δεν λαμπαδιάζει πλέον, ούτε φλέγεται στο πύρωμα του έρωτα, αλλά έχει καταλαγιάσει σε μια χωνεμένη με τα χρόνια αρμονία… Λίγο πριν το τέλος…
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
Τα επιλεγμένα τραγούδια μπορείτε να τα βρείτε εδώ:
http://rapidshare.com/files/155609914/Best.rar.html
