Heretology 3
:: Κλείνοντας το προηγούμενο σημείωμα ανέλαβα μία δέσμευση. Και για να μην τηρήσω τα έθιμα της χώρας όπου η μοίρα μ’ έταξε να ζω, τα οποία λένε ότι όταν κάποιος δεσμεύεται για κάτι συνήθως εννοεί το ακριβώς αντίθετο, σπεύδω να την εκπληρώσω. Και ας αφήσω στην άκρη πολλά πιο “επίκαιρα” θέματα. Άλλωστε έχω την άποψη ότι τα πραγματικά μεγάλα ζητήματα δεν είναι ποτέ “επίκαιρα”. Πνευματικά δικαιώματα λοιπόν και πνευματική ιδιοκτησία το θέμα… Τεράστιο το θέμα… Και δεν το λέω ως εκ των προτέρων δικαιολογία, αλλά είναι όντως τεράστιο. Εδώ απλώς θα το… χαμουρέψουμε! Βέβαια, ένα “χαμούρεμα” ποτέ δεν ξέρεις που θα οδηγήσει… Ας ξεκινήσουμε λοιπόν και βλέπουμε στο δρόμο!
Για αρχή όμως ας μιλήσουμε λίγο για οικονομικά συστήματα (και όχι, δεν είμαστε εκτός του… “σχεδίου πόλης” του θέματος μας, αντιθέτως ίσως είμαστε κοντά στο κέντρο του!). Το σύγχρονο οικονομικό σύστημα, ο “καημένος” ο καπιταλισμός, η αντίσταση στον οποίο έχει γίνει ένα είδος “επαναστατικού” lifestyle, δεν είναι αυτός που ανακάλυψε την περίφημη “εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο”. Όλη η ανθρώπινη ιστορία στηρίζεται σε αυτήν την θεμελιώδη πανανθρώπινη αρχή! Αυτό που άλλαξε ανά τους αιώνες ήταν απλώς ο τρόπος. Στην δουλοκρατική αρχαιότητα η εκμετάλλευση ήταν άμεση. Ο δούλος, “άνθρωπος” με ελάχιστα δικαιώματα, με μια θέση στην κοινωνική ιεραρχία λίγο πιο πάνω από τα βόδια και τα άλογα, ήταν άμεση ιδιοκτησία του ισχυρού (καλό είναι και να θυμόμαστε ότι όλα τα μεγάλα έργα της αρχαιότητας είναι έργα του “αγνώστου δούλου”, ποτισμένα στο αίμα του). Μετά ήρθε η φεουδαρχία: ο άνθρωπος απελευθερώθηκε μεν από τον άμεσο ζυγό, δεν ήταν πια δούλος, αλλά έγινε υπόδουλος της Γης την οποία κατείχαν οι ισχυροί της εποχής, οι φεουδάρχες. Ο καπιταλισμός πήγε ένα βήμα παραπέρα. Τώρα η οικονομική εξουσία κατέχει τα μέσα παραγωγής, τα οποία και εκμισθώνει κατά βούληση. Ο άνθρωπος είναι υπόδουλος πλέον των μέσων παραγωγής (με καλύτερες ασφαλώς συνθήκες από παλιότερα). Άραγες ποιο θα είναι το επόμενο στάδιο; Ας “παίξουμε” τον… Νοστράδαμο: τα μέσα παραγωγής ήδη σιγά σιγά κοινωνικοποιούνται. Το κεντρικό ζήτημα θα είναι πλέον η πληροφορία, η μέθοδος χρήσης δηλαδή των μέσων, και ιδιαίτερα των νέων μέσων που θα εφευρίσκονται. Και η “εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο” θα γίνεται πια με μοχλό την κατοχή και τον έλεγχο της πληροφορίας από τους ισχυρούς. Και ο κύριος ελεγκτικός μηχανισμός της πληροφορίας είναι τα πνευματικά δικαιώματα! (να που ήρθαμε στο θέμα μας.)
Ο όρος “πνευματική ιδιοκτησία” εμπεριέχει “εκ γενετής” μια αντίφαση. Δεν θα χρησιμοποιήσω εδώ το αναρχικό επιχείρημα του Προυντόν ότι κάθε ιδιοκτησία είναι κλοπή. Ασχέτως βέβαια αν η ανθρώπινη ιστορία και το ανθρώπινο δράμα ξεκίνησε όταν ο πρώτος τριχωτός μας πρόγονος κάρφωσε μερικούς πάσαλους στην γη και δήλωσε σε άγνωστη γλώσσα “αυτό είναι δικό μου”! Η ιδιοκτησία συνολικά έπαιξε και θετικό ρόλο στην εξέλιξη. Αυτό όμως που μου είναι ακατανόητο είναι πως ορίζεται μια ιδιοκτησία στον χώρο του άυλου πνεύματος και συνεπώς πως στοιχειοθετείται η έννοια της κλοπής για κάτι άυλο. Όταν κάποιος μου κλέψει π.χ. το αυτοκίνητο, εγώ προφανώς στερούμαι την δυνατότητα χρήσης του. Όταν κάποιος μου “κλέψει” μια ιδέα, ένα ποίημα, ένα τραγούδι δεν παύω φυσικά να διατηρώ την δυνατότητα χρήσης του! Και πόσο όχι μόνο αόριστη αλλά και εξόχως απωθητική δεν είναι η ιδέα ενός πνεύματος με φράχτες και ιδιοκτησίες!
Όταν πρωτοξεκίνησα να ασχολούμαι με το ζήτημα, μία από τις πρώτες… “ασφυξίες” που είχα (απορία σημαίνει ουσιαστικά ασφυξία!) ήταν να μάθω πως καθιερώθηκε η έννοια της πνευματικής ιδιοκτησίας (ΠνΙδ) και των πνευματικών δικαιωμάτων (ΠνΔκ). Υπέθεσα όπως κάθε καλόπιστος και αφελής ότι πρέπει να καθιερώθηκε μετά από πιέσεις δημιουργών τους οποίους είχαν “ταράξει” στην “αντιγραφή” δόλιοι αντίπαλοι και έβλεπαν άλλους να εκμεταλλεύονται τον κόπο τους. Στον αρχαίο κόσμο όμως (όχι μόνο τον ελληνικό) η έννοια ήταν απλώς άγνωστη! Ουπςςς.. Τι έγινε; Αμέλησε ο καλός Θεούλης στις 10 εντολές να βάλει και το “ουκ αντιγράψεις”; Οι υποστηρικτές των ΠνΔκ κλαίνε και οδύρονται ότι χωρίς αυτά δεν θα υπάρχει δημιουργία, πρόοδος, κλπ… Δύσκολο πάντως να ισχυριστούμε ότι στον αρχαίο κόσμο δεν υπήρχε δημιουργία. Αναρωτιέμαι: πως κατάφεραν όλοι αυτοί οι θαυμαστοί Έλληνες (δεν αναφέρω τα ονόματα που όλοι μνημονεύουν για να αισθανθούν λίγο περήφανοι μες στην αθλιότητα τους, έστω και μέσω τρίτων) να δημιουργήσουν χωρίς την προστασία του νόμου, μιας… ΑΕΠΙ έστω; Για να μην πω ότι με τα σημερινά δεδομένα οι περισσότεροι θα ήταν στιγματισμένοι ως λογοκλόποι (a.k.a Όμηρος)! Θα χρειαστεί να τρέξουμε πολύ μπροστά το ρολόι της ιστορίας για να εμφανιστεί κάτι που να θυμίζει copyright. Σχεδόν μέχρι τον 13ο αιώνα!
Στο μεσοδιάστημα, χάρις κυρίως σε Άραβες αντιγραφείς, έφτασαν ως τις μέρες τα έργα των αρχαίων, τα οποία γλύτωσαν έτσι από το καταδιωκτικό μένος των άλλων προγόνων μας, των Βυζαντινών! Και για να μην κρατάω άλλο το σασπένς, η εισαγωγή της έννοιας του copyright έγινε (που αλλού) στην Αγγλία, κατόπιν πιέσεων της ένωσης… εκδοτών και τυπογράφων! Τι μεσολάβησε και άλλαξαν τα πράγματα; Η εφεύρεση της τυπογραφίας! Και πάλι όμως ο καβγάς δεν έγινε για την προστασία της πνευματικής δημιουργίας… Άλλα ήταν τα “παπλώματα”! Η εφεύρεση των κινητών στοιχείων έδωσε την δυνατότητα παραγωγής πολλαπλών αντιγράφων, ίδιας ποιότητας με το πρωτότυπο και σε ολοένα και μικρότερο κόστος. Οπότε το πρώτο ζήτημα ήταν η προστασία των συμφερόντων της νέας τάξης που δημιουργήθηκε, των εκδοτών. Από την άλλη, για πρώτη φορά η γνώση μπορούσε να γίνει προσιτή στον απλό κόσμο ο οποίος ως τότε ήταν βυθισμένος στην θεοκρατική αμάθεια. Το δεύτερο ζήτημα λοιπόν ήταν ο έλεγχος από την εξουσία των ιδεών που θα τυπώνονταν! Και αυτό ήταν το πρωτόγονο copyright: ένα όργανο ελέγχου αιρετικών ιδεών. Άλλωστε για ποια πνευματικά δικαιώματα να μιλήσουμε, όταν τα περισσότερα από τα έργα που εκδίδονταν τότε ήταν… Βίβλοι; Παρά τους ελέγχους όμως, παρά την “εξαγνιστική” πυρά η οποία υποδεχόταν έντυπα και πολλές φορές τους ίδιους τους δημιουργούς τους, οι ιδέες ξέφυγαν και διαδόθηκαν. Και μόλις τον 19ο αιώνα μπήκαν οι δημιουργοί στο “παιχνίδι” της ΠνΙδ. Μπήκαν όμως; Και σε ποιο βαθμό;
Ας βάλουμε όμως εδώ μια άνω τελεία που λέει και ο Χατζηνικολάου και ας κρατήσουμε μια διόλου αθώα και λίαν προβοκατόρικη ερώτηση για το επόμενο… Πόσοι πνευματικοί δημιουργοί του σήμερα κατέχουν οι ίδιοι τα πνευματικά δικαιώματα του έργου τους;…
:: Τα θραύσματα από τις βόμβες της Μαδρίτης είχαν και θύματα στην Ελλάδα. Όχι τα θύματα δεν ήταν ευτυχώς ανθρώπινα. Ήταν όμως η αξιοπιστία και το κύρος των διαφόρων αντιπολεμικών, ειρηνιστικών κινημάτων, συμμαχιών, δικτύων, φόρουμ ή όπως αλλιώς λέγονται. Την ώρα που ολόκληρη η Ευρώπη ήταν στους δρόμους εδώ επικρατούσε άκρα του τάφου σιωπή! Σε μια Αθήνα που κλείνει από διαδηλώσεις για ψύλλου πήδημα… Α, ξέχασα, η Αθήνα είχε διαδήλωση την επόμενη μέρα… Ενάντια όμως στην… Ολυμπιάδα! Και 3 μέρες μετά υπήρχε προγραμματισμένη μία αντιπολεμική για το Ιράκ. Δεν υπήρξε όμως ούτε ένα σύνθημα κατά του νέου ισλαμοφασισμού, έτσι για τα “αυτιά” του κόσμου… Βέβαια για όσους παρακολουθούν τα γεγόνοτα, δεν ήταν η πρώτη φορά! Θυμάστε ποτέ καμία αντίδραση όταν οι Σοβιετικοί μπούκαραν στο Αφγανιστάν, η Κίνα στο Θιβέτ, οι Ρώσοι στην Τσετσενία ή όταν ο σύντροφος-commandante Fidel εκτελούσε τους αντιφρονούντες; Αλλά εκεί ο κακός δεν ήταν ο Αμερικανός, ο σιωνιστής Εβραίος ή έστω ο προαιώνιος εχθρός Τούρκος! Κόμπλεξ, μονομανία, ιδεοληψία ή απλώς ιδιοτέλεια και προκατάληψη;
:: Διαβάζω και βλέπω ότι ο αυτοκράτωρ Βους ο Β’ αποκάλεσε “συμμορίτες” και “τρομοκράτες” τους Ιρακινούς που τολμάν και αντιστέκονται στην κατοχή της χώρας τους! Βρε, τι μου θυμίζουν αυτά, τι μου θυμίζουν;;;
:: Η επικαιρότητα είναι αφορμή πολλές φορές να θυμηθείς… Βλέποντας όλο αυτόν τον καιρό τις τηλεοπτικές κυρίως μάχες μεταξύ “προδοτών”, “οσφυοκαμπτών”, “πρακτόρων της Νέας Τάξης” και ε”θνικά υπερήφανων αδούλωτων πατριωτών”, γύρισα πίσω αρκετά χρόνια… Σε μια ανάλογη σύγκρουση, ίσως και πιο σφοδρή. Τότε που με συγκεντρώσεις-λαοθάλασσες, με υπερήφανες δηλώσεις και με εκείνα τα μεγαλειώδη μποϊκοτάζ στα… σπαγκέτι, την μοτσαρέλα και το γκούντα, καταφέραμε να πείσουμε τους εαυτούς μας ότι “Macedonia is Greek”, όχι όμως και τα υπόλοιπα 6 δις του κόσμου τούτου… Ευθύνες; Αυτοκριτική; Πως είπατε;;;
:: Τελικά έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όλες οι μεγάλες ιδέες, ιδεολογίες και ιδανικά έχουν έναν μεγάλο “πολέμιο”! Τους ίδιους τους οπαδούς τους! Μοιάζει παραδοξολογία, αλλά δεν είναι! Τα παραδείγματα πολλά: ποιός θα σώσει π.χ. τον πατριωτισμό από τα χέρια των νοσταλγών της “Επανάστασης” (όχι του ’21!), του προέδρου και των υπαλλήλων της Εκκλησίας Α.Ε., των διαφόρων γκαιμπελίσκων-νοσταλγών του Χίτλερ και των γραφικών αρχαιολάγνων που πιστεύουν ότι οι αρχαίοι ήταν… εξωγήινοι, είχαν αεροπλάνα, πυραύλους και computer; Τι έκανε τα κηρύγματα αγάπης του Χριστού να γίνουν όπλο μίσους στα χέρια των οπαδών του; Μίσους ενάντια στον αλλόθρησκο, ενάντια στην φύση, ενάντια στον ίδιο τον συνάνθρωπο; Ποιοί, αν όχι οι ίδιοι οι οπαδοί του, μετέτρεψαν τον μαρξισμό σε έναν από τους πιο απάνθρωπους καταπιεστικούς μηχανισμούς της ιστορίας; Ποιος έκανε τον Νίτσε πρόδρομο του φασισμού; Και για να έρθουμε και στα δικά μας, τα μουσικά, ποιοι ήταν αυτοί που έβαλαν ταφόπλακα σε μουσικές επαναστάσεις όπως το punk π.χ. αν όχι οι ίδιοι οι δημιουργοί τους;
:: Και μια ευχή για το τέλος, ως αντίσταση στην υποχρεωτική ευδαιμονία του “να περνάμε καλά”, ας χαρούμε και την μελαγχολία μας…
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
Heretology- Vol. 2
Στήλη
:: Ο λαός αυτός ο περήφανος, ο λαός που πολέμησε τον φασισμό με εκείνο το ανατριχιαστικό μέσα στην αγριότητα και στην περιφρόνηση του σύνθημα «Viva la muerte», έδειξε για άλλη μία φορά τι σημαίνει αξιοπρέπεια και στον θάνατο… No pasaran camaradas…
:: Επιτέλους τελείωσε και η εκ-λογική φαρσοκωμωδία. Αξίζει όμως να σχολιάσουμε ένα γενικότερο φαινόμενο της: την λατρεία της Νεότητας. Ανανέωση, νέες ιδέες, νεολαία, κάθε λέξη που περιέχει το νεο- είναι πρόσφορη για προεκλογικό σύνθημα! Ας έχουμε όμως κατά νου πως τίποτα δεν είναι εξ ορισμού νεωτερικό και προοδευτικό. Ούτε καν η νεολαία. Να θυμήσω απλώς ότι τα πιο αντιδραστικά κινήματα του προηγούμενου αιώνα στην νεολαία στηρίχθηκαν, και την νεολαία λάτρεψαν (κυριολεκτικά!), και την νεωτερικότητα ευαγγελίζονταν (βλέπε: Χιτλερική νεολαία) Και ας μην θυμηθούμε και τα δικά μας, όταν το 1900 η νεολαία σκοτωνόταν στους δρόμους της Αθήνας για να διαμαρτυρηθεί επειδή κάποιοι διέπραξαν το «έγκλημα» να μεταφράσουν στην δημοτική τα Ευαγγέλια και τις αρχαίες τραγωδίες! Η Νεολαία λοιπόν έχει απλώς τον βιολογικό δυναμισμό. Ο οποίος μπορεί κάλλιστα να χρησιμοποιηθεί τόσο για προοδευτικούς όσο και για αντιδραστικούς σκοπούς.
:: «I am the one in ten, a number on a list, I am the one in ten, even though I don’t exist, nobody knows me but I’m always there, a statistic, a reminder of a world that doesn’t care»*. Αφιερωμένο σε όλους όσους βλέπουν τους ανθρώπους σαν στατιστική, είτε είναι άνεργοι, είτε νεκροί, είτε….
:: Ο προσδιορισμός «κοσμοπολίτης» χρησιμοποιήθηκε από την γραμματέα του διεθνιστικού ΚΚΕ ως αρνητικός χαρακτηρισμός! Λέτε στο μέλλον να δούμε και τον Καρατζαφέρη να «επιτίθεται» σε κάποιον αποκαλώντας τον «εθνικιστή»;
:: Ο πιο σίγουρος τρόπος για να απαξιωθεί, απονευρωθεί, ευνουχιστεί, ευτελιστεί μια έννοια είναι να πέσει στα χέρια των πολιτικών (για την ακρίβεια στα στόματα!). Εδώ έχουν κακοπαθεί αξίες όπως η ελευθερία, η δημοκρατία, η δικαιοσύνη, το «καημένο» το ροκ θα τους ξέφευγε; Και δώστου οι ανίδεοι να μηρυκάζουν περί «σκληρού ροκ», ταυτίζοντας το άμεσα με τον χουλιγκανισμό, τις εξαλλοσύνες και τον φανατισμό. Αν και εδώ που τα λέμε, θα ανησυχούσα πολύ περισσότερο εάν οι πολιτικοί έδειχναν ενδιαφέρον για το ροκ…
:: Μια άλλη καραμέλα η οποία πιπιλίζεται μετά μανίας και έχει γίνει πλέον κάτι σαν συλλογικός μύθος είναι και η διαβόητη «παγκοσμιοποίηση». Η οποία έχει φορτωθεί σαν αποδιοπομπαίος τράγος όλα τα δεινά και τα στραβά του κόσμου τούτου, σαν άλλος δαίμονας. Βέβαια το ακριβές νόημα της έννοιας είναι κάπως ασαφές. Συνήθως όταν ανοίγω κουβέντα περί παγκοσμιοποίησης, καταλήγω είτε σε γαστριμαργική κουβέντα (για τον κίνδυνο που συνιστούν …τα McDonalds) είτε σε μουσική (για τον ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο που συνιστά για την «Ιτιά» η Madonna!) ή σε μια κινδυνολογία για ένα μέλλον μαύρο και ζοφερό, όπου η μόνη σωτηρία είναι η επιστροφή στο «πατρίς, θρησκεία και οικογένεια»! Κοντολογής ο καθένας τις δίνει το περιεχόμενο το οποίο εξυπηρετεί τις ιδεολογικές του αντιλήψεις.
Η ίδια η παγκοσμιοποίηση είναι απλώς ένα φαινόμενο. Μια ιστορική νομοτέλεια. Ας αφήσω στην άκρη το γεγονός ότι είναι εντελώς παρανοϊκό και αφελές να αποδίδεται πρόθεση σε ένα φαινόμενο λες και πρόκειται για κάτι που κάποιοι σκοτεινοί εγκέφαλοι εξυφαίνουν στους σκοτεινούς διαδρόμους μιας ακόμη πιο σκοτεινής μυστικής υπηρεσίας (πολύ Hollywood βλέπετε!). Το φαινόμενο δεν έχει φορέα. Το ζήτημα σε ένα φαινόμενο δεν είναι να το καταργήσεις, κάτι τέτοιο θα ήταν βλακώδες. Το ζήτημα είναι να εκμεταλλευτείς τις ευεργετικές του συνέπειες και να μετριάσεις τις αρνητικές (σκεφτείται μια αναλογία με την βροχή π.χ.).
Και σαν φαινόμενο άλλωστε έχει εμφανιστεί ουκ ολίγες φορές ανά την ιστορία. Οι Ρωμαίοι είχαν επιβάλει ίοως την πιο απόλυτη «παγκοσμιοποίηση» όλων των εποχών, εμπεδωμένη μέσα από μια στυγνή στρατιωτική κατοχή μεγάλου μέρους του τότε γνωστού κόσμου. Ο δικός μας «ήρωας» Αλέξανδρος, μια παγκοσμιοποίηση προσπάθησε κι αυτός να επιβάλει. Στο τέλος του 19ου αιώνα ο άνθρωπος έζησε την πρώτη ουσιαστική παγκοσμιοποίηση, τότε που η εφεύρεση της μηχανής εσωτερικής καύσης και των τηλεπικοινωνιών (τηλέγραφος, τηλέφωνο) για πρώτη φορά έφερε σε άμεση επικοινωνία όλον τον κόσμο.
Ποτέ όμως δεν υπήρξε κίνδυνος για την ετερογένεια, για την διαφορετικότητα, ποτέ δεν υπήρξε ομοιομορφία σε κανέναν κεντρικό τομέα της ζωής. Ομοιομορφία δεν υπάρχει ούτε καν μέσα σε μια κλειστή εθνοτική ομάδα. Γιατί κάθε απόπειρα ισοπέδωσης δημιουργεί αυτομάτως και την αντίδραση ενάντια σ’ αυτή την ισοπέδωση. Για τον απλούστατο λόγο ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνο κοινωνικό ον αλλά και μοναχικό ον, ένα ον που αναζητά συνεχώς την διαφοροποίηση της ταυτότητας του από την υπόλοιπη μάζα. Οι αρνητικές συνέπειες της παγοσμιοποίησης βρίσκονται αλλού. Θα επανέλθουμε…
:: Διαβάζω την είδηση: Απαλλάχτηκε ο Simon Chapman, ο Άγγλος διαδηλωτής που είχε συλληφθεί στις διαδηλώσεις του Ιούνη στην Θεσσαλονίκη καθώς το δικαστήριο δέχθηκε ουσιαστικά ότι βρέθηκε κατηγορούμενος άδικα καθώς ενοχοποιήθηκε με πλαστά στοιχεία που σκηνοθέτησαν άντρες των ΜΑΤ. Αμέσως μετά την ανακοίνωση της απόφασης ξεσηκώθηκε το σύμπαν: είχαμε παραιτήσεις υπουργών και αστυνομικών διευθυντών, ανακρίσεις και πειθαρχικές διώξεις, ενώ ο Τύπος βοούσε για το σκάνδαλο! Και μετά ξύπνησα…
:: 25η Μαρτίου σιμώνει και είμαι περίεργος αν θα έχουμε πάλι ιστορίες με ξένους σημαιοφόρους και άλλα τραγελαφικά. Φυσικά κατά τον Αύγουστο θα είμαστε πάλι εθνικά υπερήφανοι όταν άλλοι ξένοι θα σηκώνουν την σημαία! Αλλά κεί θα μιλάμε για μεγάλο εθνικό σκοπό, μια νέα Μεγάλη Ιδέα, όχι για την παιδεία και άλλα δευτερεύοντα. Μια παιδεία που ποτέ βέβαια δεν θα αναφέρει ότι οι Σουλιώτες ήταν Αρβανίτες (τι ωραία εξωραϊσμένη λέξη, το Αλβανός χτυπάει άσχημα!), ότι ο Μάρκος Μπότσαρης μίλαγε σπαστά εληνικά ενώ οι περισσότεροι καπεταναίοι ήταν δίγλωσσοι, ή ότι ο Κολοκοτρώνης σχεδίαζε ελληνοαλβανικό κράτος. Για να μην μιλήσω για τον Ρήγα από τον οποίο διδάσκεται μόνο ο στίχος «ως πότε παλικάρια…» και αγνοείται πλήρως το όραμα του για μια Βαλκανική Ένωση σχεδόν σε …σοσιαλιστικά πρότυπα!
:: Κάποιες φορές από τούτην εδώ την στήλη θα προτείνουμε και κάποια βιβλία τα οποία βρίσκονται κοντά στο πνεύμα της (το όποιο πνεύμα!). Ένα τέτοιο βιβλίο που πρόσφατα έπεσε (διόλου τυχαία) στα χέρια μου είναι το «Μύθος, απάτη και βαρβαρότητα οι Ολυμπιάδες» του Κυριάκου Σιμόπουλου (Εκδόσεις Στάχυ). Στο βιβλίο αποκαλύπτεται πως οι «αρχαίοι υμών πρόγονοι» υπήρξαν πρωτοπόροι σε όλα: ντόπινγκ, βίαια και βάρβαρα σπορ (το παγκράτιο κατέληγε πολλές φορές σε μονομαχία μέχρι θανάτου), μήτινγκ με χρηματικά έπαθλα (οι λεγόμενοι «χρηματίτες»), δωροδοκίες κριτών (η παράγκα της εποχής) ακόμη και μεταγραφές και «ελληνοποιήσεις». Και όλα αυτά συνοδεύονται στο βιβλίο με ατελείωτες παραπομπές στις αρχαίες πηγές προς άρση κάθε αμφιβολίας, σε σημείο να γίνεται κάπως βαρετό. Πάντως είναι σίγουρα επίκαιρο καθώς μέχρι τον Αύγουστο έχουμε να ακούσουμε πολλά για το αγνό (λες και πρόκειται για …βούτυρο) «ολυμπιακό ιδεώδες» και άλλα λίαν συγκινητικά.
:: Κατεβαίνοντας τις προάλλες για shopping therapy (το δικό μου περιλαμβάνει βιβλία και CD!) βρέθηκα μπροστά σε έναν καταιγισμό προσφορών στα CDιά. Πλέον βρίσκεις ακόμη και περσινής εσοδείας ονόματα να πουλιώνται στα 10 € ή και πιο χαμηλά! Πέρα από την προφανή σκέψη ότι «ο αγώνας των «πειρατών» αρχίζει να δικαιώνεται» ας κάνουμε λίγη αριθμητική Δ’ Δημοτικού: τα ίδια CDιά πωλούνταν πριν από λίγους μήνες στα 20€. Λαμβάνοντας υπόψη το ότι ένας έμπορος ποτέ δεν πουλάει με χασούρα, συμπεραίνουμε αβίαστα ότι η διαφορά 20-10=10€ είναι καθαρότατο κέρδος! Της τάξης του 100%. Μιλάμε για φτώχεια τώρα…
:: Ένας από τους πιο προσφιλείς τρόπους πρόκλησης για τους μουσικούς είναι και η επιλογή ονόματος το οποίο παραπέμπει στην ναζιστική εποχή. Αξίζει να αναφέρουμε κάποια από τα πιο γνωστά παραδείγματα: Joy Division («Ταξιαρχία της Χαράς» αποκαλούσαν οι ναζί τις πόρνες οι οποίες «συνόδευαν» τις στρατιές), New Order (Νέα Τάξη), VNV Nation (VNV είναι τα αρχικά της Φλαμανδικής Εθνικής Ομοσπονδίας, ακροδεξιού κόμματος του Βελγίου), Death in June (αναφέρεται στην λεγόμενη «νύχτα των μεγάλων μαχαιριών» τον Ιούνιο του 1934, όταν ο Hitler «καθάρισε» το κόμμα του από αντιφρονούντες). Τώρα, τι απ’ όλα αυτά εκφράζει μια «πρόκληση για την πρόκληση» και τι πραγματική ιδεολογία, είναι μια ερώτηση την οποία αφήνω στην κρίση του καθενός…
:: Πονεμένη ιστορία ο ελληνικός κινηματογράφος! Είναι ένας τομέας όπου η γενικότερη καθυστέρηση της χώρας τούτης είναι κάτι παραπάνω από εμφανής! Βέβαια το σινεμά μιας χώρας δεν είναι άσχετο από τις εκάστοτε κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Έτσι την δεκαετία του 50 το ελληνικό σινεμά «πλήρωσε» το μετεμφυλιακό κλίμα το οποίο ζήταγε ελαφρότητα και την Αλίκη να νιαουρίζει (την ίδια στιγμή που στην Γαλλία π.χ. γυρίζονταν ταινίες όπως το «Χιροσίμα αγάπη μου» και ξεσπούσε η nouvelle vague). Μετά έπεσε στα χέρια της χούντας, με τα κιτς εθνικοπατριωτικά έπη του James Parish και τις μπαλαφάρες του Δαλιανίδη, για να έρθει στη συνέχεια ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος με την αυτιστική αριστερογενή μιζέρια του και να δέσει το …γλυκό! Τα 80ς των βιντεοταινιών, του Τσάκωνα, του Ψάλτη και του .. Μπίλια ας τα μην τα αναφέρουμε καν (αν και έχουν την cult αξία τους, την οποία και προτιμώ από κάτι «δήθεν» σοβαρές δημιουργίες!). Έτσι φτάσαμε στο σήμερα όπου η «σωτηρία» και η αναγέννηση του ελληνικού σινεμά βασίζεται είτε σε ταινίες σεξουαλικών και στρατιωτικών ανεκδότων της παρέας είτε σε lifestyle ταινίες τύπου «Στην Πολίτικη Κουζίνα… ολοταχώς» η οποία εκμεταλλεύεται την επέλαση της μαγειρικής πασπαλισμένη με λίγη άχνη νοσταλγίας «χαμένων πατρίδων».
Και όταν βρίσκονται σκηνοθέτες με έναν προσωπικό, ξεχωριστό λόγο όπως π.χ. ο Αγγελόπουλος ή ο Νικολαΐδης, συνήθως χλευάζονται με επιχειρήματα του επιπέδου «είναι περιθωριακός», «είναι αργός», «είναι δυσνόητος» κλπ κλπ. Λες και το «δυσνόητο» αφορά σε τελική ανάλυση τον δημιουργό και όχι τον θεατή! Πρόσφατα έπιασα να διαβάσω ένα δοκίμιο του Χάιντεγγερ και στην 3η σελίδα τον έχασα. Και προφανώς δεν φταίει ο Χάιντεγγερ παρά η δική μου ανεπάρκεια μόνο. Το να είσαι λοιπόν ακροατής, θεατής, αναγνώστης απαιτεί παιδεία και ταλέντο ανάλογο με αυτό ενός δημιουργού! Οπότε ας μην μεταθέτουμε την δική μας πνευματική ανεπάρκεια σε άλλους…
:: Καιρό είχα να βρεθώ σε κινηματογράφο και να ακούσω χειροκροτήματα μετά το τέλος της ταινίας! Οι μόνες φορές μάλιστα που μου είχε συμβεί κάτι τέτοιο ήταν στον στρατό όταν μας πήγαιναν για μαζικό «εκπολιτισμό» σε ταινίες του Stallone και του Schwarzenegger, όπου στο τέλος χειροκροτάγαμε τον …καλό που νίκησε. Αυτή την φορά όμως συνέβη μετά την προβολή της ταινίας του Oliver Stone «Commandante» η οποία ουσιαστικά είναι μια δραματοποιημένη συνέντευξη του Φιντέλ Κάστρο στον σκηνοθέτη. Υποθέτω ότι το χειροκρότημα απευθυνόταν όχι στον Stone αλλά στον Κάστρο. Να υποθέσω πάλι ότι το χειροκρότημα απευθυνόταν και στον Κάστρο της «δημοκρατίας», των εκτελέσεων, των διώξεων και των φυλακίσεων, στον Κάστρο που οδήγησε τον συγγραφέα Αρένας στην αυτοκτονία; Πρόσφατα είδα τον Κάστρο να κραδαίνει και το βιβλιαράκι που έχει κυκλοφορήσει (υπάρχει ήδη στα ελληνικά, έχουμε καλά αντανακλαστικά για κάτι τέτοια!) με τα μαργαριτάρια του Bush (Bushologies). Να υποθέσω πάλι ότι στην χώρα του θα κυκλοφορούσε εξίσου ελεύθερα ένα ανάλογο βιβλίο με …» Καστρο-λογίες;
:: Δεσμεύομαι ότι στο επόμενο επεισόδιο θα ανοίξουμε το μεγάλο θέμα που λέγεται πνευματική ιδιοκτησία και πνευματικά δικαιώματα. Το μέτωπο στο οποίο προόκειται να δοθούν στο μέλλον πολλές μάχες ενάντια στον νέο τύπου ολοκληρωτισμό που έρχεται: τον εταιρικό ολοκληρωτισμό. Τα λέμε…
* UB40-«The one in ten», από τα ελάχιστα μεγάλα κομμάτια τους.
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
Heretology Vol. 1
Το έθιμο λέει πως όταν εμφανίζεται μια νέα στήλη, ο συντάκτης της οφείλει να εξηγεί το περιεχόμενο και τους στόχους της, κάτι σαν προγραμματικές δηλώσεις μιας νέας κυβέρνησης! Ας ακολουθήσουμε λοιπόν την ασφαλή πεπατημένη, τουλάχιστον σ’ αυτό! Λοιπόν… Στην πραγματικότητα στόχος δεν υπάρχει! Για κειμενάκια άτακτα και αναρχικά γραμμένα από μένα για μένα πρόκειται. Έχει περάσει πια η ρομαντική εποχή που πίστευα σε τέτοιου τύπου επικοινωνίες. Μια κρυφή (όχι πιά!) ελπίδα υπάρχει μόνο! Ότι βγάζοντας προς τα έξω κάποιες σκέψεις και απόψεις που τις θεωρώ αν όχι αιρετικές, σίγουρα διαφορετικές, αυτές θα αποτελέσουν αφορμή για προβληματισμό, για γόνιμη αντίδραση (περιττό το «γόνιμη»: κάθε αντίδραση είναι γόνιμη εν τέλει!) και άγονη συμφωνία! Σκέψεις όχι αποκλειστικά για την μουσική, ούτε καν μόνο για την τέχνη αλλά γενικότερες. Άλλωστε η τέχνη μια μίμηση της ζωής είναι (το αντίστροφο δυστυχώς είναι σπάνιο). Ας βάλουμε λοιπόν λίγο …θόρυβο στην σκέψη μας και ας ξεκινήσουμε…
Και συγχωρέστε τις αντιφάσεις μου… Η ίδια η ανθρώπινη φύση είναι αντιφατική! Ή όπως έλεγε και η αγαπημένη μου Μαλβίνα: «βεβαίως και αντιφάσκω… Γιατί αυτό μου επιβάλλει ο μεταβαλλόμενος εαυτός μου. Και επίσης γιατί όλες οι θέσεις ζωής που υποστηρίζω με πάθος θα μου δημιουργούσαν μεγάλο ζόρι αν με εμπεριείχαν» (άλλωστε πάντα μου το λεγαν οι φίλοι, ότι είμαι ένα πνεύμα αντιλογίας!)
Η λέξη αίρεση είναι μια από τις αρνητικά φορτισμένες λέξεις. Και πως να μην είναι άλλωστε; Από μικρά παιδάκια στο σχολείο (αλήθεια, τι λέει το Σύνταγμα; Απαγορεύεται ο προσηλυτισμός;; Χαχα!) μαθαίναμε ότι οι αιρέσεις είναι κάτι βλαβερό για την κοινωνία και ο αιρετικός σίγουρα ένας κακός, ανήθικος άνθρωπος με …καζάνι ρεζερβέ στην κόλαση! Πίνοντας το γάλα μου, μεγαλώνοντας και διαβάζοντας, άρχισα να αναρωτιέμαι και να απορώ πως είναι δυνατό σχεδόν όλοι οι πρωτοπόροι της επιστήμης, όλοι οι κοινωνικοί επαναστάτες σε κάποια φάση της ζωής τους να είχαν αποκτήσει το στίγμα του «αιρετικού»;
Ο κίνδυνος για τις εξουσίες ήταν, είναι και θα είναι το διαφορετικό, το πρωτοπόρο. Ποτέ καμία εξέλιξη δεν υπαγορεύτηκε από κάποια εξουσία. Οι εξουσίες έχουν ανάγκη την συντήρηση αν όχι και την …κατάψυξη! Είναι ζήτημα ενστίκτου επιβίωσης! Στα πλαίσια δε αυτά οι μονοθεϊσμοί στήριζαν θαυμάσια την συγκεντρωτική εξουσία του εκάστοτε αυτοκράτορα, βασιλιά, δικτάτορα. Είναι σαφής ο υπαινιγμός: ένας Άρχων στους ουρανούς, ένας και στη Γη. Βολικότατο! Οι υποτιθέμενες ιδεολογικές, θεολογικές διαφορές υπήρξαν απλές προφάσεις (και απο τις δύο πλευρές!). Ο αιρετικός ήταν ένας επικίνδυνος άνθρωπος για την εκκλησιαστική και πολιτική εξουσία (πόσο διαφέρουν άραγε;;) επειδή απλούστατα …διαφωνούσε. Η πυρά έχει τον λόγο…
Τώρα που κόπασε ο θόρυβος με την έκθεση Outlook και έκατσε η σκόνη και ο ντόρος, και αφού η ορθοδοξία (το Ορθόν Δόγμα δηλαδή) και πάλι σώθηκε χάρη στην ηρωϊκή επέμβαση των άγρυπνων «φρουρών» της, μπορούμε να πούμε δυό λόγια εξ αποστάσεως. Ας βγάλουμε πρώτα φλας και ας προσπεράσουμε τα αυτονόητα περί ελευθερίας της τέχνης, της έκφρασης κλπ κι ας μιλήσουμε για λογοκρισία. Ασφαλώς η οποιαδήποτε λογοκρισία στην τέχνη είναι απαράδεκτη, αντιδημοκρατική, αυταρχική και άλλα πολλά επίθετα. Όμως αξίζει να σημειώσουμε, ότι στην πράξη ποτέ η λογοκρισία δεν κατάφερε να εμποδίσει τον πραγματικά μεγάλο καλλιτέχνη. Η λογοκρισία έβλαψε και βλάπτει μόνο τους μέτριους και τους αταλάντους, των οποίων και αποτελεί άλλοθι. Άλλωστε η ίδια η λογοκρισία ποτέ δεν ήταν ιδιαίτερα έξυπνη και πνευματώδης, είτε μιλάμε για τον αγράμματο χωροφύλακα, είτε για τον γραφειοκράτη υπάλληλο είτε για τον παπά του οποίου η μόνη μόρφωση είναι μέσω επιφοίτησης! Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η «Βιριδιάνα» του Μπουνιουέλ, μια από τις πιο «ασεβείς», «βλάσφημες» ταινίες ever, η οποία και γυρίστηκε σχεδόν με τις ευλογίες του Franco!…
Μια άλλη γραμμή επίθεσης των πολέμιων ήταν η μομφή ότι τα έργα αυτά ήταν της λογικής: «πρόκληση για την πρόκληση». Αλήθεια; Λες και η τέχνη δεν είναι συνυφασμένη με την πρόκληση! Ειδικότερα η ιστορία της μουσικής είναι γεμάτη από προκλήσεις: όταν οι Stones έβγαζαν το «Sympathy for the devil», όταν οι Neubauten χρησιμοποιούσαν μηχανές και κομπρεσέρ στα κομμάτια τους, όταν ο Bowie ντυνόταν ανδρόγυνο, όταν οι Joy Division επέλεγαν το όνομα τους, όταν ο Morrison γδυνόταν και ο Reed «σούταρε» επί σκηνής, όταν ο Dylan έβαζε την κιθάρα του στην πρίζα, όλοι αυτοί προκαλούσαν! Που λοιπόν τελειώνει η γνήσια πρόκληση και αρχίζει η «πρόκληση για την πρόκληση»; Δηλαδή να υποθέσω ότι χρειαζόμαστε ψυχαναλυτικές ικανότητες για να αποτιμήσουμε ένα καλλιτεχνικό έργο;
Το πιο πλήρες και μεστό σχόλιο για την υπόθεση… Δυστυχώς δεν είναι δικό μου! Τσαγκαρουσιάνος στην «Ελευθεροτυπία» : «Όλη αυτή η ιστορία με τους άσχετους που «σοκαρίστηκαν» από το Outlook (την ύπαρξη του οποίου πληροφορήθηκαν από τον Λιάγκα) θυμίζει εκείνο το ανέκδοτο με τη γεροντοκόρη που μηνύει το απέναντι ομορφόπαιδο επειδή κυκλοφορεί γυμνό στο σαλόνι του «Μα αφού δεν φαίνεται από το παράθυρο σας» της λέει ο δικαστής. «Άμα ανεβείτε στην ντουλάπα μου, φαίνεται» απαντάει εκείνη… Δεν είναι κακό να μην ξέρεις από τέχνη… Κακή είναι η υστερία της αμάθειας» Τελεία και παύλα…
Κι ένα γενικό συμπέρασμα από την όλη ιστορία (μπορεί να επεκταθεί και σε ολόκληρη την καθημερινότητα): η ανθρώπινη βλακεία είναι λίγο πιο μικρή από το σύμπαν… Γιατί πρέπει να χωράει κάπου! Και ένα άλλο εξίσου ανησυχητικό: στην υπόθεση αυτή ήρθαν κοντά η ακροδεξιά με τον «εκσυγχρονισμό». Το «αυγό του φιδιού» δυστυχώς βρίσκει πολλά φιλόξενα περιβάλλοντα εκκόλαψης. Η New Dark Age που προέβλεπαν οι Sound από το 1981 υπάρχει πάντα σαν απειλή…
Το συνολικό κόστος παραγωγής και των τριών ταινιών του «Άρχοντα των Δακτυλιδιών» ανήλθε λέει γύρω στα 400 εκατομμύρια δολάρια!! Ας μην καθήσω να ψάξω σε πόσων αφρικανικών χωρών το ΑΕΠ αντιστοιχεί αυτό το ποσό! Και ας μην συγκρίνω το κόστος αυτής της «επικής» τριλογίας (wow!), με το κόστος ταινιών του Κουροσάβα ή του Μπέργκμαν για παράδειγμα (για την καλλιτεχνική αξία δεν τίθεται καν ζήτημα!)
400 εκατομμύρια δολάρια λοιπόν για μια τριλογία μετριότατη, απευθυνόμενη σε όσους αντιλαμβάνονται τον κινηματογράφο όχι ως τέχνη αλλά ως θέαμα, για μια ταινία η οποία σύντομα θα πάρει την θέση της στην κινηματογραφική ιστορία δίπλα σε άλλα μεγαλεπήβολα χολλυγουντιανά «έπη» τύπου «Μπεν Χουρ», «Κλεοπάτρα», «Τιτανικός» κ.ά. Και για μια ταινία βασισμένη σε ένα λογοτεχνικό έργο μικρής εμβέλειας (έλεος, δεν έγινε ο Τόλκιν και Ντοστογιέφσκυ!), απλοϊκό, αφιλοσόφητο, φασίζουσας νοοτροπίας τύπου «εγώ καλός, εσύ κακός» (σας θυμίζει τίποτα αυτή η …κοσμοθεωρία;;)
Πάντως, ευτυχώς ή δυστυχώς (για κάποιους) την ιστορία του σινεμά την έγραψαν και την γράφουν τύποι σαν τον Κουροσάβα, τον Ρενέ, τον Γκοντάρ, τον Άλλεν, τον Κιούμπρικ, τον Τζάρμους και άλλοι «κουλτουριάρηδες»… Τα υπόλοιπα είναι για καταναλωτές «χάμπουργκερ» από αμφίβολης ποιότητας βοδινό!
Μιας και πιάσαμε τα κινηματογραφικά… Κιτς είναι η απόπειρα ικανοποίησης πολλών και διαφορετικών αισθητικώς αντιλήψεων συγχρόνως. Για να το πούμε πιο λαϊκά, το κιτς είναι μια αισθητική σαλάτα! Ένα patchwork επιρροών. Ο ορισμός αυτός μας οδηγεί λοιπόν στο συμπέρασμα ότι και το «Kill Bill» του κυρίου Quentin είναι ο ορισμός του κιτς! Υπάρχουν βέβαια και υψηλής αισθητικής κιτς δημιουργήματα (βλ. Αλμοδοβάρ). Αν το Kill Bill ανήκει σε αυτά ή όχι, το αφήνω να πλανάται σαν ερώτηση στην κρίση του καθενός…
Άλλωστε μ’ αρέσουν οι αναπάντητες ερωτήσεις γενικά! Και μια ερώτηση είναι συνήθως πιο ενδιαφέρουσα από μία απάντηση. Γιατί μια ερώτηση περιλαμβάνει μέσα της εν δυνάμει, το σπέρμα όλων των απαντήσεων…
Εδώ που τα λέμε πάντως, λείπει γενικά ο λόγος που να προκαλεί, να τσιγκλάει. Και ειδικά στον δικό μας χώρο, των μουσικογραφιάδων. Ψάχνω, διαβάζω σχεδόν απεγνωσμένα κείμενα, ψάχνοντας κάτι να διαφωνήσω, να συμφωνήσω, να εκνευριστώ! Nada… Ανία, χασμωδία, δελτιοτυπολογία… Με λίγες εξαιρέσεις (ας μην ευλογήσω τα γένια του παρόντος site!)
Ετεροχρονισμένο, αλλά αν δεν το πω θα σκάσω. Ένα πράγμα που με ενοχλεί αφάνταστα σε συναυλίες είναι η χουλιγκανική θορυβώδης συμπεριφορά του κοινού… Μιλάμε δε για συναυλίες τύπου Godspeed και όχι για συναυλίες punk και rock χαβαλέ και εκτόνωσης. Όταν δε τέτοια συμπεριφορά την βλέπεις από το support group, από τις ελπίδες υποτίθεται της ελληνικής ηλεκτρονικής σκηνής, είναι τουλάχιστον λυπηρό… Ονόματα δεν λέμε, οικογένειες δεν θίγουμε! Δεν είμαστε δα και η Espresso!
Αλήθεια ποιό έτος καλωσορίσαμε πριν από λίγο καιρό; 2004 ή μήπως …1960; Με Παπανδρέου και Καραμανλή και έναν φρέσκο Μητσοτάκη να έρχεται, μόνο ο Κοκός λείπει για να συμπληρωθεί το σκηνικό! Ας κάνουμε υπομονή, κατά τον Αύγουστο στα «Δασκαλάκεια – Αγγελοπούλεια 2004» θα εμφανιστεί και αυτός…
Ξεφυλλίζοντας μια εφημερίδα τις προάλλες έπεσα πάνω σε ένα πληρωμένο «φιρμάνι» της IFPI (η οποία εκπροσωπεί τις περισσότερες δισκογραφικές εταιρείες) όπου ούτε λίγο ούτε πολύ κατηγορεί όσους αγοράζουν CD από την «Νιγηριανή Μαφία» ως κλεπταποδόχους και τους απειλεί με ποινικές διώξεις! Εύγε τα σαϊνια! Μετά τις εφόδους σε ΚΤΕΛ, σουβλατζίδικα και μπαρμπέρικα, βρήκανε επιτέλους την τελική λύση στο πρόβλημα της πειρατείας (διάβαζε: των υπερκερδών μας)…
Και τελειώνοντας, μια μουσική ευχή, μιας και μπήκαμε σε νέο χρόνο: δώστε λίγο χρόνο παραπάνω στις μουσικές… Μπροστά στην πλημμυρίδα του νέου, η βραδύτητα είναι μια πολυτέλεια σχεδόν αριστοκρατική. Ας προσεγγίσουμε ξανά την μουσική όχι πλέον (ή έστω όχι μόνο) σαν πληροφόρηση αλλά σαν αίσθημα, σαν ταξίδι, σαν συγκίνηση, σαν αγάπη! Η αγάπη θέλει τον χρόνο της… Και αυτά τα λέω και στον τύπο που με κοιτάζει through the looking glass…
Θα τα ξαναπούμε στο μέλλον (δεν έχει άλλωστε ακόμη εφευρεθεί η χρονομηχανή για να τα πούμε στο παρελθόν!). Δεν θα υπάρχει συγκεκριμένη συχνότητα εμφάνισης! Η στήλη θα χτυπάει απροσδόκητα, όταν υπάρχει υλικό, σαν προκήρυξη ένα πράγμα! Άντε καλοτάξιδοι..
1η δημοσίευση: http://www.mic.gr
01/02/2004
