Μαργιάν Σατραπί – Περσέπολις 1 & 2 (Ηλίβατον)

Persepolis 1Παράξενο πλάσμα ο άνθρωπος… Ο καθένας μας διεκδικεί και απαιτεί για τον εαυτό του, με πάθος και με φανατισμό πολλές φορές, την αδιαπραγμάτευτη ατομικότητά του, ο καθένας μας νιώθει μια ιδιαίτερη και ξεχωριστή προσωπικότητα (συχνά κέντρο του κόσμου!). Από την άλλη όμως εύκολα κατατάσσουμε όσους κινούνται έξω από την περιορισμένη ακτίνα του κύκλου μας στην ακαθόριστη «μάζα»… Ξεχνώντας την ταπεινόφρονη αλλά και τόσο αυτονόητη σκέψη ότι την ίδια στιγμή κι εμείς ανήκουμε στη «μάζα» για κάποιον άλλον… Είναι βολικός πάντως έτσι ο κόσμος!… Ασφαλής… Έχει μια τάξη που παρηγορεί το φοβισμένο από την εντροπία άνθρωπο…

Έτσι λοιπόν σε μια εφαρμογή αυτού του τρόπου σκέψης, οι Γερμανοί είναι ψυχροί τεχνοκράτες, οι Γάλλοι σωβινιστές κουλτουριάρηδες, οι Αλβανοί είναι …»Αλβανοί», οι Ιταλοί θερμόαιμοι πολυλογάδες, οι Τούρκοι άξεστοι βάρβαροι, οι Άγγλοι πισωγλέντηδες μπυροπότες, οι Ισραηλινοί φιλοχρήματοι, οι Ιρανοί καθυστερημένοι θρησκόληπτοι και πάει λέγοντας… Και όταν κάποιες φορές η πραγματικότητα και η ζωή μάς διαψεύσει, τότε τόσο το χειρότερο γι’ αυτήν! Υπάρχει πάντα το καταφύγιο στη γνωστή ανοησία «η εξαίρεση επιβεβαιώνει τον κανόνα». Και ο Καρατζαφέρης είχε λέει Εβραίο στα ψηφοδέλτιά του, κι ο Ψωμιάδης έχει φίλους Αλβανούς… Το έσχατο ανάχωμα – καταφύγιο του απροκάλυπτου ρατσιστή…

Ένα καλό βιβλίο σε βάζει πάντα σε σκέψεις… Σχετικές, άσχετες, συνειρμικές, ενοχλητικές… Και το «Περσέπολις» της Ιρανής στην καταγωγή Μαργιάν Σατραπί είναι απερίφραστα ένα καλό βιβλίο (δύο για την ακρίβεια, καθώς η ελληνική έκδοση κυκλοφορεί σε δύο τόμους). Η υπόθεση απλή… Η μικρή και αξιαγάπητη Μάρτζι (η ίδια η συγγραφέας δηλαδή) μεγαλώνει στο Ιράν της δεκαετίας του ’80… Σε ένα Ιράν το οποίο περνάει από τη «φιλελεύθερη» βασιλεία του Σάχη στο σκοτεινό θεοκρατικό καθεστώς του Αγιατολάχ… Σε ένα Ιράν που για 8 χρόνια σφάζεται με το γειτονικό Ιράκ, σε έναν από τους πιο παρανοϊκούς και αιματηρούς πολέμους της σύγχρονης εποχής… Οι γονείς της θα τη στείλουν στην ξενιτιά της Αυστρίας για να τελειώσει το σχολείο. Θα βιώσει τι σημαίνει να είσαι πραγματικά ξένος, θα βιώσει την απόρριψη, τις απογοητεύσεις και τις άγριες μέρες της εφηβείας… Και θα επιστρέψει στην πατρίδα της.. Πάλι ξένη όμως… Θα είναι μια «Ιρανή στη Δύση, μια δυτική στο Ιράν» όπως γράφει και η ίδια… Μέχρι την οριστική της μετανάστευση…
Persepolis 2Το κόμικ δεν είναι πολιτικό, παρόλο που η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα ιστορικό πλαίσιο βαρυφορτωμένο από γεγονότα (ίσως να είναι πολιτικό με την έννοια που οτιδήποτε είναι στην ουσία του πολιτικό)… Η Σατραπί δεν κατηγορεί, δεν υψώνει κανένα δάκτυλο και καμία παντιέρα… Το βιβλίο είναι απλώς μια μικρή ιστορία… Από εκείνες τις «μη-ιστορίες» που ποτέ δεν καταγράφει η επίσημη Ιστορία… Από τις ιστορίες τις άγραφες, που μόνο σαν στατιστικές επιζούν… Τις ιστορίες όμως που κουβαλούν μέσα τους περισσότερη αλήθεια απ’ ό,τι δεκάδες σοβαροί ακαδημαϊκοί τόμοι… Και δείχνει ότι πίσω από τις μαντίλες και τις μπούργκες κρύβεται ένας ολόκληρος πολυποίκιλος κόσμος…

Κι έτσι όμως μέσα από την αφήγηση, αναδεικνύεται αβίαστα και με τα πιο μελανά χρώματα η φύση ενός καθεστώτος που αποδεικνύει για πολλοστή φορά στην πράξη ότι η θρησκεία είναι ο τελειότερος μηχανισμός καταπίεσης που έχει εφεύρει ο άνθρωπος (ξέρετε με την ευκαιρία, ποιο είναι ίσως το μεγαλύτερο κακό που έχει προκαλέσει η δυναστεία Μπους; Ότι με την αυτοκρατορικά ανόητη πολιτική της έχει δώσει άλλοθι και αντιστασιακά «παράσημα» σε καθεστώτα τα οποία λίγο απέχουν από το να χαρακτηριστούν φασιστικά!). Δεν μπορείς όμως να μη γελάσεις όταν ανακαλύψεις έκπληκτος ότι και μια πιτσιρίκα σε αυτό το ζοφερό Ιράν του Χομεϊνί, άκουγε και χτυπιόταν στους ρυθμούς της Kim Wylde…

Οι γραμμές του σκίτσου είναι λιτές, ασπρόμαυρες, αλλά τόσο, μα τόσο εκφραστικές… Η δε ιστορία συγκινεί… Χωρίς όμως να εκβιάζει το συναίσθημα… Συγκινεί με το γλυκόπικρο χιούμορ (η μικρή Μάρτζι κλέβει πραγματικά καρδιές)… Συγκινεί γιατί είναι γραμμένη σε ανθρώπινα μέτρα (κλείνοντας τον πρώτο τόμο, με τον αποχαιρετισμό στο αεροδρόμιο είχα κυριολεκτικά βουρκώσει)… Συγκινεί γιατί εν τέλει μπορείς να ταυτιστείς μαζί της… Γιατί σε κάθε βιβλίο πάντα αναζητάμε ένα κομμάτι του εαυτού μας…

Θα αποφύγω τον πειρασμό και την ευκολία να καταφύγω στις γνωστές βαρύγδουπες και δημοσιογραφικές τυπικότητες του τύπου «το βιβλίο είναι ένας ύμνος στην … μπλα, μπλα, μπλα, ή μια κραυγή κ.λπ. κ.λπ… Πραγματικά δεν ξέρω αν το «Περσέπολις» της Μαργιάν Σατραπί καταφέρει να προκαλέσει ρωγμές στο οπλισμένο σαν σκυρόδεμα οικοδόμημα των στερεότυπων απόψεων. Πολύ αμφιβάλω! Τέτοια έργα είναι όμως χρήσιμα, γιατί υπενθυμίζουν τα αυτονόητα που εύκολα ξεχνάμε… Ότι η ανθρώπινη ουσία είναι μία, ότι όλοι έχουμε μέσα μας όργανα που γερνάνε και λιώνουνε, ότι όλοι μας έχουμε ανάγκη από μια αγκαλιά, ότι όλοι μας βιώνουμε με τον ίδιο τρόπο τις απώλειες… Και είναι ακόμη πιο χρήσιμα σε μια εποχή σαν τη σημερινή, όπου για άλλη μία φορά το Ιράν, η πανάρχαια Περσία, πατρίδα ποιητών και φιλοσόφων που εμείς εδώ στην ομφαλοσκοπική Δύση ποτέ δεν μαθαίνουμε, η επιτομή του σύγχρονου «κακού», έχει γίνει πεδίο σχεδίων επί χάρτου, τα οποία παίζουν με τις ζωές ανώνυμων και καθημερινών ανθρώπων σαν εσένα κι εμένα…

1η δημοσίευση: http://www.mic.gr

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: