Μιχάλης Πιτσιλίδης – Νεοελληνικό Σατιρικό Λεξικό

Νεοελληνικό σατιρικό λεξικόΤον Μιχάλη Πιτσιλίδη τον ήξερα και τον εκτιμούσα ως εκδότη (αν και έχει γράψει μεταξύ άλλων ποίηση, δοκίμια και διηγήματα) ενός από τα καλύτερα περιοδικά για το βιβλίο των τελευταίων ετών, της «Προθήκης». Το καλό (δωρεάν μάλιστα και πραγματικά «free», εκτός διαπλοκών και υπόγειων συναλλαγών δηλαδή) περιοδικό δυστυχώς μας άφησε χρόνους (αφήνοντας εμάς με ενοχές που δεν το στηρίξαμε όταν έπρεπε). Έτσι όταν σε μια «βιβλιότσαρκα» συνάντησα τυχαία το όνομά του στην προμετωπίδα μιας νέας έκδοσης, δε δίστασα… Και δεν το μετάνιωσα!

Το βιβλίο είναι ακριβώς ό,τι περιγράφει ο τίτλος του. Νεοελληνικό Σατιρικό Λεξικό! Στο …DNA του ανακαλύπτουμε γονίδια τα οποία έλκουν την καταγωγή τους από το «Ειρωνικό Νεοελληνικό Λεξικό» του Νίκου Δήμου (ο οποίος μάλιστα προλογίζει και την έκδοση), ενώ η γενετική γραμμή φτάνει μέχρι το 19ο αιώνα και το «Λεξικό των κοινών τόπων» του Φλομπέρ. Η πιο έντονη όμως παρουσία είναι αυτήν του δηκτικού, ιοβόλου και ανατρεπτικού πνεύματος του Ambrose Pierce… Ας πάρουμε μια ιδέα:

«Ακίνητο: Ασκεί τεράστια γοητεία στον Έλληνα. Τη γοητεία του συναγωνίζεται μόνον το αυτοκίνητο, το οποίο έχει επίσης μετατραπεί σε ακίνητο, λόγω κυκλοφοριακής συμφόρησης»
«Αντιστασιακός: Αυτοί που πολέμησαν γενναία τους γερμανούς κατακτητές το 1940, αλλά εξίσου επιτυχώς και τον πανδαμάτορα χρόνο, αφού κατόρθωσαν να είναι μαχητές στα βουνά το 1940 και μόλις 50 ετών το 1990. Χωρίς Φουστάνο και μπότοξ»…
«Μπους: Σε μια προσπάθεια να αποδείξουν οι Αμερικανοί ότι δεν είναι ρατσιστές, ανέδειξαν έναν θρησκόληπτο βλάκα ως πρόεδρο των ΗΠΑ.»
«Μυθιστόρημα: (…) Το σύγχρονο μυθιστόρημα πρέπει να έχει (α) έως 250 σελίδες με σχετικώς μεγάλα γράμματα, (β) υπόθεση με τουλάχιστον δύο γυναίκες σαραντακάτι, η μία με εραστή, η άλλη με σύζυγο γκομενιάρη, (γ) λάιτ ερωτικές περιγραφές τύπου Άρλεκιν, (δ) έναν ή δύο επιτυχημένους με Porsche ή BMW, σκάφος, βίλα, δασύτριχο στήθος και θεληματικό πιγούνι και (ε) απλή υπόθεση, ξεκάθαρη ήδη από το οπισθόφυλλο…»

Η σάτιρα του Πιτσιλίδη είναι έξυπνη, σπαρταριστή, νοτισμένη με χυμώδη λόγο, διαθνισμένη με συνεχή παίγνια και ανατροπές του λόγου (τις περισσότερες φορές με επιτυχή αποτελέσματα), οργιάζουσα φαντασία και ώρες-ώρες έναν ξέφρενο λεξιπλαστικό οίστρο. Τα περισσότερα λήμματα είναι ενδιαφέροντα, η δε …λημματολάσπη ελάχιστη! Κάπου επαναλαμβάνεται βέβαια, και επανέρχονται οι ίδιες ατάκες και οι ίδιες ρήσεις, αλλά αυτό είναι ένα αναπόφευκτο φαινόμενο σε ένα έργο που απλώνεται σε 599 σελίδες και 1125 λήμματα!

Το κυριότερο είναι ότι η σάτιρα του Πιτσιλίδη δεν είναι ανώδυνη, επιθεωρησιακή και εύκολη. Η νεοελληνική πραγματικότητα από μόνη της προσφέρει τις πρώτες ύλες για σάτιρα σε τέτοια αφθονία και συχνότητα ώστε εύκολα η σάτιρα να καταλήγει μια φτηνή γκροτέσκα μίμηση μιας ακόμη πιο γκροτέσκας πραγματικότητας. Μια μίμηση που στο τέλος οδηγεί στην αποενοχοποίηση αυτής της καθημερινής αθλιότητας και στην αποδοχή της με τη μορφή μιας κάποιας «μεταφυσικής» ελληνικής ιδιαιτερότητας! Ο Πιτσιλίδης όμως δε στέκεται στην επιφάνεια, και φτάνει με …το μαχαίρι του στο κόκκαλο. Έχει άποψη σαφώς πολιτική, πολλές φορές ερεθιστική, με εμπάθειες φυσικά και εμμονές (ποιος δεν έχει;), αλλά έξω και μακριά από κάθε κομματικό μαντρί. Και παρά την υποδόρια θλίψη και την αίσθηση της ματαιοπονίας, διακρίνεται η αισιοδοξία ενός ανθρώπου που ακόμη το παλεύει…

Το λεξικό συνοδεύεται από κείμενα αλιευμένα από εφημερίδες, βιβλία και άρθρα όχι μόνο του ιδίου του συγγραφέα, τα οποία το εμπλουτίζουν και επιπλέον δίνουν αφορμές και τσιγκλάνε το νου για περαιτέρω σκέψη και προβληματισμό (θα ξεχωρίσω το άρθρο για τις μεταμοσχεύσεις, μια προκλητική και πρωτάκουστη για μένα τουλάχιστον άποψη!). Μέσα σε όλα, έμαθα και τι είναι αυτό το περίφημο φιλότιμο που σύμφωνα με εμάς δεν υπάρχει σε άλλη γλώσσα του κόσμου:

«Φιλότιμο λεγόταν μια θηριώδης …μίζα, στο πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης. Συγκεκριμένα, επρόκειτο για χρηματική καταβολή από νεοχειροτονούμενους ή μετατιθέμενους αρχιερείς προς το Ταμείο του Κοινού (το ταμείο του Πατριαρχείου) αρχικώς»!

Είναι προφανές ότι στην «ευαίσθητη» σε πολλά θέματα (παχύδερμη βέβαια σε άλλα) πατρίδα μας πολλοί θα βρουν εδώ μέσα λόγους για να ταντιστούν και να ξεσηκωθούν! Άλλωστε η σάτιρα ως γνωστόν αρέσει σε όλους, εκτός εάν είσαι εσύ ο σατιριζόμενος! Προληπτικά λοιπόν και μόνο, όσοι ανήκετε σε μία από τις παρακάτω κατηγορίες και θέλετε να αποφύγετε «συγκινήσεις» (ειδικά στις κρίσιμες ηλικίες), μην πλησιάσετε!

Ετερόφοβοι, ελληνοφρενείς, ελλαδέμποροι, ελληνόψυχοι και …ελληνοστόμαχοι (γιατί ως γνωστόν η λατρεία για το έθνος περνάει συχνά από το στομάχι και από την τσέπη!), ντεκαφεϊνέ αναρχικοί, κομματόσκυλα, αλβανοφάγοι, παλαιών …πατρόν πατριώτες, πάσχοντες από ιδεοληπτική ψυχαναγκαστική «ελληνίαση» ή διαταραχές των επιπέδων επαναστατίνης και αριστερίασης στο αίμα, πάσης φύσεως καθαροί (όχι εσείς που πλένεστε τακτικά, οι άλλοι!), κολλημένοι, θεούσοι, ανάδελφοι, πολυτονικοί, βαρβάτοι άντρες, ψηφοφόροι του Ψωμιάδη, αριστεροειδείς, τηλε-εισαγγελείς, συνδικα-ληστές, «αγορα»-φοβικοί, οικωλόγοι, δημόσιοι αργόμισθοι, ιδιώτες (με την αρχαιοελληνική έννοια)…

Χμμμ, δε βλέπω να απομένουν και πολλοί αναγνώστες για το καλό αυτό βιβλίο!

(Εκδόσεις Αρχιπέλαγος)

1η δημοσίευση: http://www.mic.gr

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: