Ψυχή στα …ρηχά (Παντελής Βούλγαρης)

Ψυχή βαθιά 2Η νέα ταινία-υπερπαραγωγή του Παντελή Βούλγαρη «Ψυχή βαθιά», όπως δείχνουν τα φαινόμενα της πρώτης εβδομάδας στις αίθουσες θα είναι μία από τις ταινίες της χρονιάς… Και δικαίως… Καλογυρισμένη, πλουσιοπάροχα χρηματοδοτημένη από την Village, αρτιότατη τεχνικά και καταπληκτικά φωτογραφημένη (με τα άγρια τοπία και τη φύση του Γράμμου σε πρωταγωνιστικό ρόλο να έρχονται σε κραυγαλέα και οδυνηρή αντίστιξη με την περιρρέουσα ανθρώπινη αθλιότητα). Δεν θα υπεισέλθω στην περαιτέρω τεχνική ανάλυση της ταινίας, την διεκπεραίωσε (χωρίς να έχω ιδιαίτερες ενστάσεις) ο κλέφτης εικόνων Κώστας Καρδερίνης (διάβαζε: Ψυχή Βαθιά – του Παντελή Βούλγαρη).

Επιπλέον είναι εντός του πνεύματος της εποχής, που έχει φέρει την Ιστορία (και την …παραϊστορία) στη μόδα, η δε αναφορά της στον εμφύλιο (σε μια συγκυρία 60 ετών από το τέλος της σφαγής) εξασφαλίζει την απαραίτητη δημοσιότητα και …ίντριγκα. Από τις ταινίες που έχει ανάγκη ο πολύπαθος ελληνικός mainstream κινηματογράφος. Γιατί αν δεν έχεις ένα άξιο mainstream, ένα στιβαρό κυρίαρχο Παράδειγμα (με την κατά Kuhn έννοια), μην περιμένεις να έχεις ένα σοβαρό και δημιουργικά γόνιμο underground…

Από νοηματική όμως, ιδεολογική (θα την έλεγα πολιτική, αλλά θέλω να αποφύγω παρεξηγήσεις) σκοπιά, η «Ψυχή βαθιά» εξοκείλει στα …ρηχά, είναι αβαθής και σε αφόρητο βαθμό προβλέψιμα κατεστημένη, όχι απλώς politically αλλά..nationally correct, ενταγμένη στο εθνικό ιδεολόγημα (αποδεκτό πλέον από …αριστεροδεξιά και δεξιοαριστερά) περί ενότητας του «ελληνικού λαού» (τη σακούλα καμαρότο!) και των κακόβουλων ξένων οι οποίοι επιβουλεύονται το μεγαλείο της ελληνικής φυλής και σπέρνουν την έριδα και το διχασμό για τα δικά τους σκοτεινά συμφέροντα.
Ψυχή βαθιά 1[Τώρα το πως συμβιβάζεται μια τέτοια άποψη, η οποία απαλλάσσει τους ιθαγενείς από τις ιστορικές τους ευθύνες ουσιαστικά λόγω …βλακείας και αφέλειας, με την …αυνανιστική και κυρίαρχη άποψη για το περίφημο «δαιμόνιο» της φυλής και τους αφελείς «κουτόφραγκους», είναι μια λογική τερατογένεση που δεν έχω καταφέρει να εξηγήσω (πάσα βοήθεια ευπρόσδεκτη και επιθυμητή!)].

Έτσι στην ταινία, οι «κακοί» είναι κατά βάθος …κήπος «καλοί», το μίσος και ο φανατισμός δεν αγγίζει τις αγνές καρδιές τους, και στον πόλεμο απλώς οδηγούνται από ένα αμείλικτο ΠΡΕΠΕΙ το οποίο επιβάλλεται από τους ανώτερους και κατ’ επέκταση από τους γνήσια κακούς ξένους, τους Αμερικανούς και τον (εσχάτως …αποκατεστημένο!) πατερούλη Στάλιν. «Εγώ διαταγές εκτελούσα»: η κύρια υπερασπιστική γραμμή όλων των δήμιων όλων των αιώνων.. Από το Άουσβιτς στο Μακρονήσι…

Χαρακτηριστικό είναι το προφανώς ανιστόρητο στιγμιότυπο της αρχής (σε μια κατά τα λοιπά δουλεμένη και ψαγμένη στις λεπτομέρειες ταινία), όπου ο βασιλιάς Παύλος και ο πρωθυπουργός (Τσαλδάρης; Σοφούλης;) εμφανώς στενοχωρημένοι εμφανίζονται αναγκασμένοι από τους Αμερικανούς «να σκοτώσουν τους αντάρτες». Αλλά και η σκηνή όπου ένας αστεία στυλιζαρισμένος (σχεδόν καρτουνίστικος) κακός στρατηγός Βαν Φλητ αναγκάζει τους απρόθυμους Έλληνες στρατιωτικούς να δοκιμάσουν τις βόμβες ναπάλμ στα πετσιά των δύστυχων ανταρτών.
Ψυχή βαθιά 3Ακόμη και το κεντρικό εύρημα της ταινίας αποκαλύπτει την ιδεολογική πρόθεση του δημιουργού, με τα δύο αδέλφια που βρίσκονται χάρις σε ένα φύσημα της τύχης να πολεμάνε σε αντίθετες παρατάξεις. Ασφαλώς και συνέβησαν πραγματικά πολλά τέτοια τραγικά περιστατικά τις ταραγμένες εκείνες εποχές. Αγνοείται όμως έτσι ότι ο εμφύλιος υπήρξε ένας πόλεμος ο οποίος είχε πολύ πραγματικές αιτίες, βαθιά ριζωμένες στο …παραμόρφωμα που λέγεται ελληνικό Κράτος, και όχι απλά ένα κακό παιχνίδι της Μοίρας. Και το ζητούμενο σήμερα δεν είναι μια ψευδεπίγραφη εθνική συμφιλίωση, ούτε μια αυτο-απαλλακτική αναθεώρηση της ιστορίας αλλά μια γενναία αυτοκριτική αμφότερων των πλευρών…

Ίσως δεν (πρέπει) τελικά να αναζητούμε την ιστορική αλήθεια σε ταινίες και καλλιτεχνικά δημιουργήματα. Είναι και άδικο και άτοπο. Από την άλλη, μήπως και η Ιστορία δεν είναι η ίδια ένα «καλλιτεχνικό έργο», μια μυθοπλασία; Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ιστορία είναι μια τεράστια δεξαμενή, όπου ο καθένας …ψαρεύει ανάλογα με τις πεποιθήσεις, τις προκαταλήψεις, τις σκοπιμότητες και τις ιδεοληψίες του. Στα πλαίσια αυτών των αναπάντητων ερωτημάτων, ας δούμε την «Ψυχή βαθιά» ως μια δραματική ταινία η οποία απλά και μόνο χρησιμοποιεί ως πηγή έμπνευσης επεισόδια της «μικροϊστορίας» για τους συγκινησιακούς της (σχεδόν μελό) σκοπούς. Και τίποτε παραπάνω…

1η δημοσίευση: http://www.mic.gr

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: