Kaada – Junkyard nostalgias (Kaada Recordings)

1. A day and a night and a day
2. Truth serum
3. Ode to the old flesh
4. Hammering down the nails
5. Dragging an ox
6. Marja Dalia, The Polska Bogini
7. Broken Horse Restaurant
8. Late bloomer Gipsiara
9. The Hermetic Bird
10. All the things that grow old and pass away
11. We salute you, polish working man

«Tι θέλει να πει ο ποιητής»; ήταν το τετριμμένο διδασκαλίστικο ερώτημα στο σχολικό μάθημα της Λογοτεχνίας τη μακρινή σχολή που πηγαίναμε σχολείο (υποθέτω η κατάσταση δεν θα έχει αλλάξει δραματικά). Αλήθεια όμως, υπάρχει κάποιο νόημα στην αναζήτηση αυτή, η οποία πέρα από στενόμυαλη και περιοριστική, προϋποθέτει …μαντικές ικανότητες και ψυχολογικές ακροβασίες και αυθαιρεσίες; Γιατί το ουσιαστικό ζήτημα είναι το «τι σου λέει εσένα το ποίημα»! Το κάθε ποίημα (με την έννοια να πηγάζει από το «ποιώ», «δημιουργώ»). Γιατί ο ρόλος της τέχνης είναι να αφυπνίζει, να διεγείρει το νου και τη φαντασία και να προκαλεί σκέψεις, συνθέσεις και συναισθήματα που ούτε καν ο δημιουργός ο ίδιος δεν είχε σκεφτεί ή διανοηθεί. Το κάθε έργο έχει μια δική του αυτόνομη ζωή. Και ίσως αυτός να είναι ένας ορισμός του μεγάλου έργου τέχνης. Αυτό που υπερβαίνει τις προθέσεις του δημιουργού του…

Στα πλαίσια λοιπόν της δημιουργικής ελευθερίας που (επιβάλλεται να) έχει ο ακροατής (ένας πραγματικά δευτερογενής δημιουργός κατ’ ουσία!), είναι και η αναζήτηση υπόγειων και άδηλων συνειρμών και απροσδόκητων εκλεκτικών συγγενειών. Ακόμη και φαντασιακών (αναφέρω ως καλό και πρόσφατο παράδειγμα την ταινία «Τη νύχτα που ο Πεσσόα συνάντησε τον Καβάφη» του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου). Γοητευτικό παιχνίδι, που πέρα από το καθ’ αυτό παιγνιώδες μπορεί και κάποιες φορές να αποκαλύπτει κοινές διαδρομές της ανθρώπινης ψυχής.

Έτσι, δεν ξέρω, και προφανώς δεν με ενδιαφέρει και ιδιαίτερα το αν ο Νορβηγός 33χρονος συνθέτης John-Erik Kaada γνωρίζει καν του το έργο του Μάνου Χατζιδάκι. Αλλά ακούγοντας το «Junkyard nostalgias», δημιουργήθηκε αμέσως η διάθεση να ανασύρω το «America America» από τη δισκοθήκη. Και δεν είναι μόνο η κοινή νοηματοδότηση των δύο έργων, με τη μουσική του Χατζιδάκι να έχει ταυτιστεί (και ελέω της ταινίας του Καζάν) με την μεταναστευτική οδύσσεια των Ελλήνων στην Αμερική, ενώ το έργο του Kaada αποδίδει τιμή (όπως σημειώνεται και στον υπότιτλο του δίσκου) στους «Πολωνούς ήρωες της εργατικής τάξης που αναζήτησαν δουλειά στη Νορβηγία» (τους Πολωνούς, τους …Αλβανούς της Ευρώπης, που στήριξαν το γερμανικό οικονομικό θαύμα και τρομοκράτησαν ως …υδραυλικοί τη Γαλλία του Σαρκοζί).

Η βασική ομοιότητα είναι ο τρόπος που και οι δύο δημιουργοί προσπαθούν και καταφέρνουν να αποδώσουν με μουσικούς όρους συναισθήματα, εικόνες, τη μοναξιά της μεγάλης ξένης πόλης («Truth serum»), την αιώρηση ανάμεσα σε δυο πατρίδες, το φόβο βαθιά στην κόρη του ματιού, την ανελέητη νοσταλγία («A day and a night and a day»), με μια ασπρόμαυρη αισθητική που θα την έλεγα κινηματογραφική αν δεν θεωρούσα αυτόν όρο όχι απλώς πολυχρησιμοποιημένο και κοινότυπο αλλά σχεδόν γελοίο (σχεδόν κάθε μουσική μπορεί να βρει ένα αντίστοιχο της σε εικονικό πλάνο!), στοχεύοντας απροκάλυπτα στο να συγκινήσουν χωρίς να καταφεύγουν σε «νεοκλασικιστικές» ευκολίες και χωρίς να προϋποθέτουν ψυχολογικές ταυτίσεις (αν και ο καθένας μας είναι με τον τρόπο του ένας «μετανάστης»).

Και το σημαντικότερο: με μια μουσική που υπερβαίνει τα «τυπικά» εθνικά χαρακτηριστικά. Όπως το «America America» ξέφευγα (ή πιο τολμηρά αναδημιουργούσε) τα όρια της κατεστημένης ελληνικότητας, έτσι και στο «Junkyard Nostalgias» δεν θα ακούσετε μπαλαλάικες και μαζούρκες και άλλα ανατολικοευρωπαϊκά κλισέ, έστω και σε μεταλλαγμένη μορφή. Σε μια κριτική που διάβασα η απουσία …πολωνικότητας στο έργο του Kaada προβαλλόταν ως μειονέκτημα. Μόνο που ο Kaada δεν είναι Πολωνός… Στην αντίθετη περίπτωση άλλωστε η κατηγορία περί «μουσικού τουρισμού» θα ήταν το πρώτο βέλος στην κριτική φαρέτρα.

Ζούμε άλλωστε σε έναν πολυπολιτισμικό κόσμο. Και ποτέ κανένα σύνορο, κανένα τείχος δεν μπόρεσε να ανακόψει ούτε την ελεύθερη καλλιτεχνική αναζήτηση ούτε φυσικά το ανθρώπινο ρεύμα της αναζήτησης ελπίδας…

8

1η δημοσίευση: http://www.mic.gr

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: