Stories behind the looking glass Vol. 1 – Stalingrad

Stalingrad

Κοιτάζω τη φωτογραφία… Πάντοτε θεωρούσα τη φωτογραφία μια πένθιμη τέχνη. Νεανικές φάτσες, εκφράσεις που κυμαίνονται από υπεροψία και σιγουριά νίκης και εθνικού μεγαλείου μέχρι απλή καρτερικότητα. Ακόμη και μοδάτα γυαλιά ηλίου της εποχής… Η ιστορική λεζάντα αναγράφει: «Γερμανικά στρατεύματα βαδίζουν προς το Στάλινγκραντ μέσα από την στέπα του Ντον». Με άλλα λόγια θα μπορούσε να γράφει: προς το Θάνατο. Ύβρις και Νέμεσις στις όχθες του Βόλγα, στη μέση της στέπας, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι… Μόνο 1 στους 50 θα γύριζε… Οι ζωές των ανθρώπων, άνεμος στη στέπα. Like the wind that shakes the barley…

Στάλινγκραντ… Η πόλη που είχε το όνομα του πατερούλη …Σήφη. Παλιά Τσαρίτσιν, σήμερα πλέον μετά το …ξέπλυμα της σταλινικής περιόδου Βόλγογκραντ (παρολ’ αυτά παραμένει η πιο «κομμουνιστική» -ότι κι αν σημαίνει αυτό- πόλη της σημερινής Ρωσίας). Παιχνίδια των ανθρώπων με τα ονόματα… Στη βιομηχανική αυτή πόλη, όπου και σήμερα ακόμη η γη ξερνάει σίδερο και ανθρώπινα απομεινάρια, γράφτηκε μια από τις πιο δραματικές σελίδες της ιστορίας του 20ου αιώνα, σε μια μάχη η οποία σηματοδότησε την αρχή του τέλους των χιτλερικών οραμάτων της Νέας Τάξης. Μια πόλη στα χαλάσματα της οποίας συγκρούστηκαν μέχρι πτώσεως του τελευταίου ανθρώπου, δύο συστήματα ολοκληρωτικής νοοτροπίας, δύο δικτάτορες με ιδεοληπτική εμμονή στο γόητρο και εξουσιαστική αναλγησία για τις μικρές ανθρώπινες ζωές η οποία έφτανε στα όρια της παράνοιας… Ο περίφημος ευρωπαϊκός ορθολογισμός δοκιμάστηκε σκληρά…

Λένε ότι μετά τον πρώτο βομβαρδισμό πάνω από την πόλη είχε σχηματιστεί από τη σκόνη και τον καπνό ένας σταυρός, λες και μια δυσοίωνη θεότητα να είχε βάλει τη σφραγίδα της. Ήταν 2 Φεβρουαρίου 1943 όταν γράφτηκε το οριστικό τέλος…
Stalingrad 3Δεν μπορείς, κοιτάζοντας παλιές φωτογραφίες, διαβάζοντας περιγραφές, να μην αναλογιστείς ότι πίσω από τους διθυράμβους για τις νίκες και τα μεγαλεία, τις παρελάσεις, τις επικές διηγήσεις, πίσω από τα στρατόπεδα των «καλών» και των «κακών» (τον μανιχαϊστικό διαχωρισμό όπως θα έλεγε κάποιος …καλλιεργημένος φιλοσοφικά) υπάρχουν άνθρωποι ξεχασμένοι πλέον μέσα τον ιστορικό μύλο της ανωνυμίας. Είχαν όνομα όμως. Είχαν γιους, γονείς, φιλενάδες, παιδιά, με πολλές μικρές ιστορίες, έγνοιες, σκέψεις, όνειρα… Κάποια από αυτά έμειναν, ιστορικά τεκμήρια, σε ανεπίδοτα γράμματα, σε γράμματα γεμάτα από ένα μείγμα απόγνωσης και τρυφερότητας, που ποτέ δεν παραδόθηκαν. Ένας κόμπος σου κάθεται στο λαιμό στη σκέψη αυτή… Ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε στη Γερμανία το 1950, συγκέντρωσε πολλές από αυτές (αν και υπάρχουν και κάποιες αμφισβητήσεις για την γνησιότητά τους). «Last letters from Stalingrad» … Κάτω από τον ίδιο τίτλο οι Systems Theory, με εργαλεία ένα μέλοτρον, πολλά samples, μια ανησυχητική ατμόσφαιρα και μια σύγχρονη progressive οπτική (διάβαζε: post) προσπαθούν να εκφράσουν το ανείπωτο συναίσθημα (το κομμάτι μπορεί να βρεθεί στο «Soundtracks for imaginary movies», ένα υπέροχο και πολυποίκιλο δίσκο, από εκείνους που χρειάζεσαι μία παράγραφο συμβατικών μουσικών όρων για να περιγράψεις). Τα καταφέρνουν; Υπάρχει τελικά ποίηση μετά το Άουσβιτς; Μετά το Στάλινγκραντ; Υπάρχει, και αυτό είναι μια απάντηση του ανθρώπου…
Stalingrad 2Οι νεότερες γενιές στη Γερμανία σήκωσαν το βάρος των πηγών που άφησε εν γένει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Με τον τρόπο τους… Είτε μέσα από ένα αμνησιακό κυνήγι της ευζωίας και των υλικών αγαθών (το διαβόητο «γερμανικό θαύμα) είτε μέσα από μια σύγκρουση με τη γενιά των «ένοχων» πατεράδων, η οποία τη δεκαετία του ’70 μάλιστα έφτασε στα όρια της ένοπλης σύγκρουσης (βλ. π.χ. την ιστορία της RAF). Σε αυτό το μολυβένιο κλίμα, πολλοί αντί για όπλα πήραν τα …όργανα. Μεταξύ αυτών, θα ξεχωρίσω τους Abwarts, οι οποίοι στον φλεγόμενο ύμνο της εποχής «Computerstaat» (1979, σε επτάιντσο, με φλεγόμενα τανκ στο οπισθόφυλλο), με μια οργισμένη μελαγχολία που θυμίζει Wipers ωρύονται «Stalingrad, Stalingrad, Deutschland Katastrophenstaat», μια αλληγορική κατακραυγή ενάντια στο κράτος της οργουελιανής παράνοιας.

Η παράνοια θα χτυπήσει για τα καλά τη Γερμανία αμέσως μετά την καταστροφή. Ο Γκαίμπελς σε αφρίζουσα κατάσταση ούρλιαζε «θέλετε τον ολοκληρωτικό πόλεμο; Θα τον έχετε!» αλλά το ποτάμι είχε αλλάξει ροή. Το Βερολίνο είχε πλέον σειρά…

Παραπομπές – Σημειώσεις

:: Άντονυ Μπήβορ – Στάλινγκραντ. Το πιο αναλυτικό βιβλίο για τη μάχη. Ανατριχίλα, αδιανόητες αφηγήσεις και ωμές περιγραφές των ορίων που μπορεί να φτάσει (και να ξεπεράσει) το ανθρώπινο κτήνος. Χρήσιμη αυτή η μνήμη, ειδικά σήμερα που με αφορμή μια οικονομική κρίση, έφτασαν κάποια κομμένα επιδόματα και μισθοί και πολλές καταστροφολάγνες φωνές ώστε να αρχίσουν οι εκπτώσεις ευαισθησίας και σεβασμού στην ανθρώπινη ζωή. Δυστυχώς η ιστορία έχει δείξει ότι η αξία της …μετοχής αυτής δεν έχει κάτω όριο, εύκολα κάνει limit down. Μέχρι και το μηδέν…

:: Με τη φωνή του Λόρενς Ολίβιε, το αντίστοιχο επεισόδιο από τη σειρά «The world at war» από αρκούντως αντικειμενική σκοπιά.

:: Μια παραγωγή της γερμανικής τηλεόρασης με μαρτυρίες επιζώντων από αμφότερες τις πλευρές. Σε στιγμές συγκινητική…

:: Ο διαβόητος λόγος του Γκαίμπελς λίγο μετά την καταστροφή. Το πιο σκιαχτικό: τα ομαδικά Jaaa (Ναιιι) του παραληρούντος ακροατηρίου (sample από τον λόγο αυτό χρησιμοποίησαν οι Welle Erdball στο «Volksempfaenger Ve-301»).

:: «Μπαμπά, τι ήταν το πανκ;» «Παιδί μου, δες αυτό το βιντεάκι και θα καταλάβεις».

:: Για να ολοκληρώσω το θέμα: δεν είναι λίγοι οι μουσικοί που άντλησαν έμπνευση από τη μάχη του Στάλινγκραντ. Όπως θα ήταν και αναμενόμενο ουκ ολίγοι είναι στρατόκαυλοι νοσταλγοί του …Χάιλ και της μπότας άλλοι δε αναλώνονται σε προβλέψιμα πομπώδη-ψευδοεπικά θέματα (όπως το side-project των Kirlian Camera με όνομα Stalingrad). Βαριές πέφτουν οι σκιές στη δεκάλεπτη …τρομωδία «Stalingrad» του Ούγγρου Blackfilm (έκδοση της δικής μας Spectraliquid το 2008), ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι ο Robert Wyatt (γνωστών ερυθρών φρονημάτων άλλωστε) συμπεριέλαβε στη δεύτερη πλευρά του single «Stalin wasn’t stallin» μια αφήγηση του ποιητή Peter Blackman, ωδή στην πεισματική αντίσταση των σοβιετικών. Τίτλος, τι άλλο; «Stalingrad».

:: Και η συνέχεια στο Βερολίνο… Ο τρόμος της επέλασης των Ρώσων από μια όχι και τόσο γνωστή μπάντα της Neue Deutsche Welle. Die Russen kommen!

1η δημοσίευση: http://www.mic.gr

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: