Public Service Broadcasting – The race for space (Test Card Recordings)

public
1. The Race for Space
2. Sputnik
3. Gagarin
4. Fire in the Cockpit
5. E.V.A.
6. The Other Side
7. Valentina (feat. Smoke Fairies)
8. Go!
9. Tomorrow

Από το τότε που ο Λουντέμης έγραφε για τα παιδιά που κοιτάνε τα άστρα, ή για να γυρίσουμε το ρολόι ακόμη πιο πίσω, από τότε που ο Θαλής ο Μιλήσιος έπεφτε στα πηγάδια επειδή το περίεργο βλέμμα του ήταν καρφωμένο στο αστρικό στερέωμα, αλλά και ακόμη παλιότερα, το διάστημα, το σύμπαν, υπήρξε ένα αχανές πεδίο προβολής (αλλά και προέλευσης) ουτοπιών και δυστοπιών, θεών και δαιμόνων, ονείρων και εφιαλτών, φόβων και ελπίδων αλλά και ταυτόχρονης συνειδητοποίησης της μηδαμινότητας του ανθρώπου μπροστά στο κοσμικό χάος που τον περιβάλλει.

Χρειάστηκε να περάσουν πολλοί αιώνες για να αρχίσουν όλα αυτά να αποκτούν σάρκα και οστά. Και ο άνθρωπος (και με λίγη βοήθεια από …χρήσιμους ναζί όπως ο Werner von Braun) να καταφέρει να υπερβεί την ταχύτητα διαφυγής του πλανήτη του (11.2 km/sec, ας θυμηθούμε κάτι και από την Φυσική του Λυκείου), να λύσει τα δεσμά της βαρύτητας και να τολμήσει τα πρώτα ασταθή του βήματα στο μεγάλο άγνωστο. Ήταν μια εποχή, κάπου εκεί στα 60s κυρίως και στα 70s, μια εποχή η οποία μοιάζει σήμερα ηρωική και παραμυθένια και αθώα (μοιάζει λέω!), εμφορούμενη από έναν αισιόδοξο ιδεαλισμό, «ο ουρανός είναι το όριο», «Space, the final frontier» όπως ήταν και το μότο στην αξέχαστη εισαγωγή του «Star Trek».

Βέβαια όπως πίσω από κάθε ρομαντικό πέπλο υπάρχει πάντοτε η «βρώμικη» πραγματικότητα, έτσι και το διάστημα τότε αποτέλεσε ταυτόχρονα και ένα πεδίο αδυσώπητου ανταγωνισμού δύο ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, ενός ανταγωνισμού ο οποίος, αν πιστέψουμε και κάποιες στενά οικονομικίστικες απόψεις, οδήγησε έμμεσα στην κατάρρευση της μίας εκ των δύο και συνακόλουθα στο …τέλος της Ιστορίας (ποιος γέλασε;).

Παρολ’ αυτά ο ρομαντισμός υπήρχε και αγνοούσε -ή ήθελε να αγνοήσει- τούτες τις πτυχές της πραγματικότητας. Και ήταν αναπόφευκτο να βρει και αποτύπωση και απόηχο στην τέχνη, στην μουσική εν προκειμένω. Όπου μάλιστα θα βρει έκφραση μέσα από τις νέες τεχνολογίες των καιρών, τα σύνθια και τους κομπιούτερζ, διόλου τυχαία η επιστήμη αιχμής και η τέχνη αιχμής σε αγαστή συνδιαλλαγή. Και όχι μόνο όμως. Δεν υπήρξε ίσως τομέας της μουσικής ο οποίος να μην μπολιάστηκε από τον sci-fi ιό. Δεν είχαμε μόνο τις στρατοσφαιρικές ελεγείες των Tangerine Dream και τις space-disco ωδές, από δίπλα ξεφύτρωσε το space-rock, ακόμη και η διαστημική τζαζ (Sun Ra κλπ) μέχρι και η αντίστοιχη ποπ (ακόμη και στα μέρη μας θα υπενθυμίσω τα αστρόνειρα του Κώστα Τουρνά και του Σωτήρη Κοματσιούλη).

Όλο τούτο το συναρπαστικό μείγμα ιδεαλισμού, ρομαντισμού και στυγνού πραγματισμού αποπειρώνται να αναβιώσουν ηχητικά στον καινούργιο τους δίσκο οι Public Service Broadcasting. Ένα ντουέτο από το Λονδίνο, δύο τύποι με παράξενα ψευδώνυμα οι οποίοι έχουν μανία να σκαλίζουν και να τρυπώνουν σε αρχεία ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών (δημόσιων!) και να τα χρησιμοποιούν ως τουβλάκια για να χτίσουν τη μουσική τους. Τούτη εδώ είναι η τρίτη τους προσπάθεια (μετρώ το προηγούμενο LP «Inform-Educate-Entertain» αλλά και το EP «The war room»), η οποία, σπεύδω να τονίσω, συνιστά ένα ποιοτικό άλμα σε σχέση με το παρελθόν τους, όντας πιο στοχευμένη και πιο δουλεμένη, αλλά ίσως και με μια πιο γόνιμη, με περισσότερες εγγενείς δυνατότητες κεντρική ιδέα.

Έτσι εν προκειμένω, γνήσιες ψηφίδες και θραύσματα ιστορίας αποτελούν την πρώτη ύλη για να συντεθεί το αφήγημα του «The Race for Space», ατάκες οι οποίες πέρασαν στην ιστορία και χαράχτηκαν στη συλλογική λαϊκή μνήμη («The Eagle has landed!»), αποσπάσματα από ειδήσεις, συνομιλίες μεταξύ του Ground Control και του …Major Tom, διακηρύξεις πολιτικών («We choose to go to moon in this decade and do these things not because they are easy, but because they are hard» το sample από ομιλία του JFK το θυμάμαι και σε ένα πολύ ωραίο κομμάτι των Welle Erdball). Και ναι, μπορεί ένα τέτοιο εγχείρημα να μη διεκδικεί δάφνες πρωτοτυπίας, είναι όμως πάντοτε γοητευτικό (δίνει και λόγο ύπαρξης στην έννοια του άλμπουμ η οποία δέχεται συνεχώς χτυπήματα), ενώ συνιστά και μια σαφή καλλιτεχνική πρόκληση η συνάρθρωση μη-μουσικών στοιχείων σε ένα αρμονικό μουσικό πλαίσιο.

Αντεπεξέρχονται λοιπόν οι PSB στην πρόκληση αυτή; Σίγουρα έχουν καταβάλει εμφανή προσπάθεια. Αλλού πετυχαίνουν, αλλού όχι, είναι κάποια σημεία όπου η μουσική μοιάζει απλή θεραπαινίδα του σκοπού, κάποια θέματα δεν τα καταφέρνουν να σταθούν αυτοδύναμα. Παρολ’ αυτά όμως βρίσκουν το ρόλο και τη θέση τους σε ένα έργο το οποίο παρουσιάζεται ενιαίο και συνεκτικό. Και όπου η σύζευξη, το ταίριασμα πετυχαίνουν, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι έως και καθηλωτικό. Όπως στο κορυφαίο δείγμα του δίσκου, το «The Other Side», όπου μπαίνεις κυριολεκτικά στην ιστορία, μοιράζεσαι την ένταση της στιγμής, τότε, που σε εκείνη την αποστολή του Apollo 8 για την εξερεύνηση της άλλης πλευράς του φεγγαριού (πριν το κάνουν 5 χρόνια αργότερα οι …Pink Floyd) διακόπηκε η επαφή με το Χιούστον, η μουσική κλιμακώνεται μαζί με την αγωνία, μέχρι να έρθει η ανακουφιστική απάντηση, από μια ανθρώπινη φωνή με πολλά παράσιτα η οποία φτάνει στον σταθμό έχοντας διασχίσει ατελείωτες εκτάσεις μοναχικού μεσοπλανητικού χώρου. Σχεδόν συγκινητικό…

Και αν κομμάτια όπως το ευφορικά ηλεκτρονικό Go! (από τα single του δίσκου-ναι όντως κυκλοφορούν και τέτοια!) ή το «Sputnik» με τον ρυθμικό αλά-Pump up the volume πυρήνα σας παρασύρουν, μη θεωρήσετε ότι οι PSB περιορίζονται στις ηλεκτρονικές και krautrock επιρροές. Για παράδειγμα, ο μεγάλος Γιούρι ο Γκαγκάριν, ο πρώτος άνθρωπος που μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη στις 12 Απριλίου του 1961, ο κοσμοναύτης (έτσι τους αποκαλούσαν στην Σοβιετία), ο ήρωας ο οποίος ξεπέρασε κάθε «σιδηρούν παραπέτασμα» (ακόμη και στην επισήμως αντικομουνιστική Ελλάδα αποθεώθηκε), τιμάται στον δίσκο με ένα κομμάτι το οποίο πατάει σε εξίσου ευφορικές …φανκ γραμμές (να σημειώσω πάντως εδώ την σχετική-άσχετη παρατήρηση ότι εκείνα τα χρόνια υπήρχε μια πολύ ζωντανή funk σοβιετική σκηνή). Από την άλλη όμως, δυστυχώς, το κομμάτι για την θηλυκή ομόλογο του Γιούρι, την Valentina Tereshkova δεν ευτυχεί εξίσου ως εμπνευσμένο αποτέλεσμα (κι έτσι μένουμε με εκείνο το όμορφο 90s electropop χιτάκι των συμπαθών κλώνων των Kraftwerk με το όνομα Komputer).

Είναι αξιοσημείωτο πάντως το γεγονός ότι ο δίσκος έχει ήδη συναντήσει ευρύτερη απήχηση, η παρουσίαση του έγινε μάλιστα στο Εθνικό Διαστημικό Κέντρο της Βρετανίας στο Λέστερ, ενώ ανέβηκε ακόμη και στα τσαρτς (ναι, και αυτά υπάρχουν ακόμη). Και ναι μεν δεν πρόκειται για ένα «πειραματικό» έργο, δεν είναι όμως και ότι πιο εύπεπτο κυκλοφορεί. Ίσως να έχει συνεισφέρει και το θέμα και η λαϊκή του εμβέλεια, στα πλαίσια και μιας πανταχού παρούσας ρετρο-φουτουριστικής νοσταλγίας. Όσο κι αν έχει επέλθει μια απομυθοποίηση, μια «απομάγευση» από εκείνες τις «αθώες» εποχές που αναβιώνονται στον δίσκο… Ήταν που και ο ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων έγινε πιο εμφανής και πιο υπερφίαλος (θυμάστε τον Πόλεμο των Άστρων;). Ήταν και τα απανωτά δυστυχήματα και η σοκαριστική τους επίδραση, αδύνατο να αγνοηθεί ή να υποτιμηθεί, κι ας λέει η κυνικά ψύχραιμη άποψη του φιλόσοφου Βιριλιό ότι «μαζί με το πλοίο εφεύραμε και το ναυάγιο» (με τις γραμμές αυτές να γράφονται κατά σύμπτωση διαβολική υπό την επήρεια του υπεράνω πάσας λογικής δυστυχήματος της Germanwings). Βάλτε μαζί και την καπιταλιστική κρίση, και τα ζωνάρια στους προϋπολογισμούς που έχουν σφίξει και περιοριστεί σε …προσγειωμένες έρευνες με άμεσο και χειροπιαστό (κατά τους ορθολογιστάς) όφελος. Και μπορεί ακόμη και τα σημερινά πιτσιρίκια να απαντάνε λιγότερο συχνά «αστροναύτης» στη ερώτηση «τι θα γίνεις όταν μεγαλώσεις;» σε σχέση με εκείνα που μερικές δεκαετίες νωρίτερα στήνονταν στις τηλεοράσεις για να δουν με εκστατικά μάτια τις ζωντανές εκτοξεύσεις από το Cape Canaveral. Πάντοτε όμως θα υπάρχουν παιδιά που θα κοιτάνε και θα ονειρεύονται τα άστρα. Έστω κι αυτά ίσα που φαίνονται να τρεμοσβήνουν θολά μέσα από την φωτορύπανση των μεγαλουπόλεων…

19/05/2015

8

 

1η δημοσίευση: http://www.mic.gr

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: